ОА-дағы ауаны тазарту саласындағы саясат мәселелері бойынша жоғары деңгейдегі 2-ші өңірлік диалог
Орталық Азиядағы таза ауа саласындағы шаралар бойынша жоғары деңгейдегі бірінші өңірлік саяси диалог 2024 жылғы маусымда Ташкентте өтті, екінші диалог Астанада экология министрлерін жинады.
Іс – шараны Өзбекстан Республикасы Президентінің экология мәселелері жөніндегі кеңесшісі– Өзбекстан Республикасының Экология және климаттың өзгеруі жөніндегі Ұлттық комитетінің төрағасы Азиз Абдухакимов ашты. Ол Өзбекстанның Ташкенттегі ауа сапасын жақсарту бойынша алғашқы қадамдары туралы хабарлады. Өткен жылы экологиялық талаптарды бұзғаны және көмірді пайдаланғаны үшін 100-ден астам кәсіпорынның қызметі тоқтатылды. Өнеркәсіптік объектілердің экологиялық нормаларға сәйкестігін тексеретін арнайы комиссия құрылды.
Елорданың шегінен кезең-кезеңімен шығарылатын 87 экологиялық қауіпті және энергияны қажет ететін кәсіпорын анықталды. Ташкентте алғашқы бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмысын тоқтатты. Металлургия зауыттары жаңа жабдықтар орнатылған Жизақ облысындағы индустриалды аймақтарға көшті.
«2026 жылдың 1 сәуірінен бастап Ташкентте жаңа өнеркәсіптік аймақтарды құруға мерзімсіз мораторий енгізілді. АИ - 92 маркасынан төмен мотор отынын пайдалануға тыйым салынды. Эмиссиялар деңгейі бойынша көлік құралдарын тұрақтандыруды және қаланың экологиялық сезімтал аумақтарына кіру аймақтарын кезең - кезеңімен қалыптастыруды көздейтін экологиялық көлік жүйесі іске қосылды», - деді Әзиз Абдухакимов.
Дүниежүзілік Банктің қоршаған ортаны қорғау жөніндегі директоры Валери Хикки Орталық Азия елдері инфрақұрылымға, әсіресе мониторинг пен бағалау салаларына инвестиция салып жатқанын атап өтті.
«Аспанды тазарту-бұл өмірді құтқару ғана емес, экономиканы жаңғырту. Бұл Орталық Азияда өндірілген өнімдер премиум нарықтарға экспортталуы мүмкін екендігінің кепілі. Бұл таза және «жасыл» технологиялардың экономикалық тиімділікке, инновацияға және осы елдер құра алатын заманауи экономикаларды құруға ықпал ететіндігінің кепілі», – деді Валери Хикки.
Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев Қазақстан атмосфералық ауаның сапасын экологиялық қауіпсіздіктің, тұрақты дамудың және азаматтарымыздың өмір сүру сапасының маңызды элементі ретінде қарастыратынын атап өтті.
Ол 2021 жылы Қазақстан жаңа экологиялық заңнаманы қабылдағанын еске салды. Бірінші санаттағы кәсіпорындар жаңа шарттарға ауыстырылады — КЭР (кешенді экологиялық рұқсаттар) алу. Бұл өндірісті жаңғыртуды және жаңа технологияларды енгізуді көздейді. 20-ға жуық кәсіпорын осындай рұқсаттарды алды, тағы 20-сы құжаттарды тапсыруда. Келесі жылдан бастап өнеркәсіпті жаңғырту бойынша ауқымды онжылдық жұмыс басталады.
Ауа сапасы мен жаһандық жылыну мәселесі бәрімізге қатысты. Орталық Азияда бұл процестер кейде басқа аймақтарға қарағанда агрессивті түрде жүреді.
«Біз қатар жүреміз, бағдарламалар жасаймыз, бірақ мен халықаралық ұйымдарды осы процеске белсенді қатысуға шақырамын. Қаржы қаражатын сырттан тартпай, біздің елдеріміздің үкіметтері мен жеке сектордың қомақты қаражат бөлгеніне қарамастан, барлық белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу өте қиын болады. Кеңес заманынан бері бізге ауыр мұра қалды — ауыстыру үшін уақыт пен үлкен инвестицияны қажет ететін ескі технологиялар», - деп атап өтті министр.