Таулар және климаттың өзгеруі: осалдықтан тұрақты дамуға дейін

Өңірлік экологиялық саммит аясында «Таулар және климаттың өзгеруі: осалдықтан тұрақты дамуға дейін» атты панельдік сессия өтті. Қырғыз Республикасының тиісті мекемелері ұйымдастырған іс-шараға Орталық Азия елдерінің қоршаған ортаны қорғау министрлері, БҰҰ-ның жоғары лауазымды тұлғалары және Дүниежүзілік банктің жетекші сарапшылары маңызды мәселені: әлем халқының жартысынан көбін тұщы сумен қамтамасыз ететін тау экожүйелерін қалай қорғау керектігін талқылау үшін жиналды.

Таулы аймақтар планета халқының 50%-дан астамын тұщы сумен қамтамасыз етеді, экожүйелер мен азық-түлік қауіпсіздігін сақтауда маңызды рөл атқарады. Дегенмен, олар климаттың өзгеруінің әсеріне ең осал болып қала береді және халықаралық климаттық күн тәртібінде қаржыландырудың айтарлықтай тапшылығын сезінеді.

Іс-шараның мақсаты - климаттың өзгеруі жағдайында таулы аймақтарды дамытуға кешенді тәсілді ілгерілету. Қатысушылар тау мәселелеріне саяси назарды арттыру, бейімделу шешімдері мен тұрақты даму тетіктерін ілгерілету және халықаралық серіктестікті кеңейту жолдарын талқылады.

Таулар әлем жерінің 27%-ын алып жатқанына және жаһандық азық-түлік қауіпсіздігінде маңызды рөл атқаратынына қарамастан, олар климаттық соққыларға әсіресе осал болып қала береді және жаһандық экологиялық бағдарламалармен үнемі қаржыландырылмайды.

Сессияға қатысушылар мұздықтардың еруінің жеделдеуі, топырақтың деградациясы және аймақтағы жиі кездесетін табиғи апаттар - селден су тасқынына дейін - тәуекелдерді бағалаудан тұрақтылыққа белсенді инвестиция салуға дереу көшуді талап ететінін атап өтті.

ЕҚЫҰ үйлестірушісі Бақыт Жүсіповтың модераторлығымен Қырғызстан, Қазақстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанның қоршаған ортаны қорғау агенттіктерінің басшылары таулы қауымдастықтардың қажеттіліктеріне саяси назар аударылмағанын және болашақта өтетін БҰҰ-ның климаттың өзгеруі жөніндегі конференцияларында (COP) бірыңғай аймақтық дауыс қалыптастыру қажеттілігін талқылады.

Талқылауда климаттық қаржыны жұмылдыруға ерекше назар аударылды. Әріптестеріне сөз сөйлеген ЮНЕП атқарушы директоры Ингер Андерсен мен Дүниежүзілік банктің жаһандық директоры Валери Хики Орталық Азияның Жаһандық таулы тұрақтылық орталығындағы серіктестік нығайтылатын болса, бейімделу технологияларын ілгерілетуде көшбасшы болу мүмкіндігі бар екенін атап өтті.

Сессия нәтижесінде тауларды басым климаттық инвестициялық аймақтар ретінде тануға бағытталған халықаралық платформаларға арналған ұсыныстар жиынтығы әзірленді. Ұйымдастырушылар, Қырғыз Республикасының Табиғи ресурстар министрлігі және Климаттық қаржы орталығы, бұл кездесу таулы аймақтарды тікелей технологиялық және қаржылық қолдау тетіктерін құрудың, оларды тәуекел аймақтарынан тұрақты өсу аймақтарына айналдырудың бастапқы нүктесі болуы керек екенін атап өтті.