Экология және табиғи ресурстар салаларын цифрландыру
Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің алқа отырысында вице-министр Нурлан Курмалаев Қазақстанда экология және табиғи ресурстар саласында цифрлық технологияларды енгізу туралы баяндады.
Экологияны онлайн бақылау
Елімізде ауа, су және табиғат жағдайын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік беретін цифрлық жүйелер құрылуда. Бұл бұзушылықтарды жедел анықтауға және мемлекеттік органдар жұмысының ашықтығын арттыруға көмектеседі.
Бірыңғай экологиялық деректер базасы
Қоршаған ортаның жай-күйі туралы Ұлттық деректер банкі құрылды — бұл еліміздің барлық өңірлерінен экологиялық ақпарат жиналатын ірі платформа.
Ірі зауыттар әр 20 минут сайын шығарындылар туралы деректерді жіберетін датчиктер орнатуға міндетті. Осы жүйе арқылы қалдықтар мен парниктік газдар бойынша есептер де тапсырылады.
Болашақта платформаға экологиялық тәуекелдерді болжау және бұзушылықтарды автоматты түрде анықтау үшін жасанды интеллект енгізу жоспарлануда. Сондай-ақ шығарындылар нормасын асырғаны үшін айыппұлдарды автоматтандыру көзделуде.
Қалдықтарды бақылау
Қоқысты жинау, тасымалдау және қайта өңдеуді бақылайтын EcoQolday платформасы жұмыс істейді. 2025 жылы ол арқылы шамамен 50 мың тонна қалдық қайта өңдеуге жіберілді, кәсіпорындарға 880 млн теңге көлемінде субсидия берілді.
Оның негізінде қалдықтардың пайда болуынан бастап қайта өңдеуге немесе көмуге дейінгі бүкіл жолын қадағалайтын жаңа ұлттық жүйе құрылуда.
Орман өрттерін ерте анықтау
Ормандарда 30 км-ге дейінгі қашықтықта түтін мен жылу аномалияларын анықтайтын камералар орнатылуда. Жүйе жұмыс істеп тұрған аумақтарда өрттер ертерек анықталып, келтірілетін залал азаяды. Болашақта ол 5,5 млн гектар орман алқабын қамтиды.
Жаңа цифрлық жобалар
Ормандар, жануарлар, өрттер және экологиялық жағдай туралы деректерді біріктіретін Tabigat геоақпараттық платформасы іске қосылды.
2025 жылы спутниктердің көмегімен 2 мыңнан астам заңсыз қоқыс үйіндісі және 4 мыңға жуық заңсыз ағаш кесу фактісі анықталды.
Сондай-ақ орман кесу билеттерін беру автоматтандырылуда және олардың шығу тегін қадағалау үшін ағашқа және киік өнімдеріне таңбалау енгізілуде.
Нақты ауа райы және су тасқыны болжамдары
Казгидромет деректерді Tasqyn су тасқынын болжау жүйесіне береді. Жүздеген гидробекеттердің деректері пайдаланылады.
Елімізде барлық өңірлер үшін неғұрлым дәл болжам жасайтын заманауи WRF ауа райын болжау жүйесі енгізілді.
Қорытынды
Цифрландыру экологияны тиімді бақылауға, мәселелерді жедел анықтауға, табиғатқа төнетін тәуекелдерді азайтуға және мемлекеттің жұмысын ашық әрі тиімді етуге мүмкіндік береді.