«Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында ғарыштық мониторинг нәтижесінде анықталған бей-берекет қоқыс орнына тазарту жұмыстары жүргізілді. Нәтижесінде аумақ құрылыс және тұрмыстық қалдықтардан толықтай тазартылып, ретке келтірілді.
Табиғатты қорғау – баршамыздың ортақ міндетіміз. Туған өлкеміздің тазалығын сақтауға және қоршаған ортаға жанашырлықпен қарауға шақырамыз.
#ТазаҚазақстан #ӨзіңненБаста
Каспий теңізінің солтүстік жағалауында халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптарды, Жайық өзенінің атырауын, сан тарамды өзектерді және өзен мен теңіз суларының өзара ықпалдасу аймағында қалыптасқан алуан түрлі экожүйелерді қамтитын бірегей табиғи кешен орналасқан. Аталған өңір биологиялық алуантүрлілігінің жоғарылығымен ерекшеленеді және Солтүстік Каспийдің экологиялық тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарады.
Солтүстік Каспий өңірінің орталық бөлігінде өңірдің бірегей табиғи кешендері мен биологиялық алуантүрлілігін сақтау, сондай-ақ экожүйелердің тұрақты қызмет етуін қамтамасыз ету мақсатында құрылған ерекше қорғалатын табиғи аумақ – «Ақжайық» мемлекеттік табиғи резерваты орналасқан.
«Ақжайық» мемлекеттік табиғи резерваты Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 6 ақпандағы №119 қаулысына сәйкес құрылды. Резерват қызметінің негізгі бағыттары табиғи экожүйелерді сақтау, қалпына келтіру және ұтымды басқару, сондай-ақ сирек кездесетін және жойылып кету қаупі төнген өсімдіктер мен жануарлар түрлерін қорғау болып табылады.
Резерваттың жалпы аумағы 111,5 мың гектарды құрайды. Оның ішінде 36 077 гектары қорықтық режим аймағына, ал 75 423 гектары буферлік аймаққа жатады. Резерват аумағы халықаралық табиғат қорғау мәртебесіне ие: ол Рамсар конвенциясының халықаралық маңызы бар сулы-батпақты алқаптар тізіміне енгізілген және ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» (МАБ) бағдарламасы аясындағы Дүниежүзілік биосфералық резерваттар желісінің құрамына кіреді.
Резерваттың негізгі табиғат қорғау маңызының бірі – құстар дүниесін сақтау және олардың маусымдық көші-қоны үшін қолайлы жағдай жасау болып табылады. Резерват аумағында құстардың 292 түрі тіркелген, олардың 36-сы Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген. Ерекше құнды түрлер қатарына бұйра бірқазан (Pelecanus crispus), аққұйрық субүркіт (Haliaeetus albicilla), сыбырлақ аққу (Cygnus cygnus), ақбас үйрек (Oxyura leucocephala) және басқа да сирек кездесетін құстар жатады. Жайық өзенінің атырауы көптеген су құстары мен су маңындағы құстардың қоныс аудару жолындағы маңызды аялдау орны, сондай-ақ олардың ұя салу, түлеу және қыстау аумағы болып табылады.
Резерваттың териофаунасы сүтқоректілердің 48 түрінен тұрады. Олардың ішінде Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген Бобринский жарқанаты (Hypsugo bobrinskoi), шұбар күзен (Vormela peregusna) және Каспий теңізіндегі жалғыз теңіз сүтқоректісі – каспий итбалығы (Pusa caspica) ерекше табиғат қорғау маңыздылығына ие.
Резерват флорасы жоғары сатыдағы түтікті өсімдіктердің 227 түрін қамтиды. Олардың қатарында Қызыл кітапқа енгізілген су жаңғағы (Trapa natans), Шренк қызғалдағы (Tulipa schrenkii) және табиғат қорғау мен ғылыми тұрғыдан ерекше құнды басқа да сирек өсімдіктер кездеседі.
Резерваттың ихтиофаунасы балықтардың 25 түрінен тұрады. Олардың ішінде Каспий албырты (Salmo caspius), Каспий миногасы (Caspiomyzon wagneri) және ақбалық (Stenodus leucichthys) сияқты сирек және қорғауға алынған түрлер бар.
Жайық өзенінің атырауында орналасқан Шалыға аралы ерекше экологиялық құндылыққа ие табиғи нысандардың бірі болып табылады. Бұл аумақ сирек кездесетін құстардың көбеюі, ұя салуы және мекендеуі үшін маңызды орын болып саналса, оған іргелес су айдындары балықтардың уылдырық шашу және қоректену аймағы қызметін атқарып, Солтүстік Каспий экожүйелерінің биологиялық алуантүрлілігі мен экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
«Ақжайық» мемлекеттік табиғи резерваты – Қазақстан Республикасының ұлттық және халықаралық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарының бірі. Оның қызметі табиғи экожүйелерді сақтауға, экологиялық тепе-теңдікті қолдауға, сирек және жойылып кету қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктер түрлерін қорғауға, сондай-ақ Солтүстік Каспийдің бірегей табиғи мұрасын келешек ұрпақ үшін сақтауға бағытталған.
Бүгін 30 маусымда Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Мансұр Ошурбаев жұмыс сапарымен Ұлытау облысына келді.
Жұмыс сапары аясында вице-министр өңір тұрғындарымен, үкіметтік емес ұйымдар мен қоғам өкілдерімен кездесу өткізіп, азаматтарды жеке қабылдады. Кездесу барысында облыстағы экологиялық ахуал, Жезқазған және Сәтбаев қалаларындағы атмосфералық ауаның сапасы, «Қазақмыс» тобына кіретін кәсіпорындардың қызметі, Ұлытау облысының экологиялық мәселелерін кешенді шешуге арналған Жол картасының іске асырылуы, қалдықтарды басқару, шығарындыларды автоматтандырылған мониторингтеу жүйесін енгізу, ең озық қолжетімді технологияларды пайдалану, сондай-ақ «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясының жүзеге асырылуы мәселелері талқыланды. Тұрғындар тарапынан көтерілген мәселелер бойынша тиісті түсіндіру жұмыстары жүргізілді.
Кездесуде өнеркәсіптік кәсіпорындардың қоршаған ортаға тигізетін теріс әсерін азайту бағытында қабылданып жатқан шаралар туралы да ақпарат берілді. Атап айтқанда, «Kazakhmys Smelting» ЖШС-нің Жезқазған мыс балқыту зауытын жаңғырту жұмыстары, оның ішінде атмосфераға таралатын зиянды заттар шығарындыларын едәуір қысқартуға мүмкіндік беретін жаңа күкірт қышқылы цехының құрылысы жөнінде айтылды. Сонымен қатар қатысушыларға коммуналдық қалдықтарды басқару жүйесін дамыту, экологиялық мониторинг жүргізу және мемлекеттік экологиялық бақылауды күшейту бағытында атқарылып жатқан жұмыстар таныстырылды.
Жұмыс сапары барысында Мансұр Ошурбаев «Kazakhmys Smelting» ЖШС-нің Жезқазған мыс балқыту зауытына барып, жаңа күкірт қышқылы цехының құрылыс барысымен, табиғатты қорғау іс-шараларының орындалуымен және кәсіпорынның қоршаған ортаға әсерін азайтуға бағытталған жұмыстармен танысты.
Сондай-ақ вице-министр өңірлік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері үшін брифинг өткізіп, өңірдегі экологиялық ахуалды жақсарту бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндап, журналистердің сұрақтарына жауап берді.
Жұмыс сапарының қорытындысы бойынша мемлекеттік экологиялық бақылауды күшейту, табиғатты қорғау іс-шараларын уақтылы іске асыру, өндірістік нысандарды жаңғырту және Ұлытау облысындағы экологиялық ахуалды одан әрі жақсарту жөнінде нақты тапсырмалар берілді.
2026 жылғы 30 маусымда Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Н. Шарбиев Батыс Қазақстан облысына жұмыс сапарымен барды.
Жұмыс сапары аясында вице-министр азаматтарды жеке қабылдап, өңір тұрғындарымен, қоғам өкілдерімен, үкіметтік емес ұйымдармен және мемлекеттік органдардың өкілдерімен кездесу өткізді.
Кездесу барысында өңірдің экологиялық ахуалына қатысты өзекті мәселелер, атап айтқанда атмосфералық ауаның жай-күйі, тұрмыстық және өндірістік қалдықтарды басқару, мемлекеттік экологиялық бақылау, орман қорын сақтау, көгалдандыру жұмыстарын дамыту және табиғатты қорғау іс-шараларын іске асыру мәселелері талқыланды. Тұрғындардың өтініштері бойынша тиісті түсіндірмелер беріліп, жауапты мемлекеттік органдарға нақты тапсырмалар жүктелді.
Кездесу аяқталғаннан кейін вице-министр өңірлік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне арналған брифинг өткізіп, Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі жүзеге асырып жатқан қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмыстар туралы айтып, журналистердің сұрақтарына жауап берді.
Жұмыс сапары барысында Н. Шарбиев Орал орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің базасында болып, мекеменің материалдық-техникалық жарақтандырылуымен, орман өрттерінің алдын алу және оларды сөндіруге, сондай-ақ табиғатты қорғау іс-шараларын жүргізуге арналған арнайы техникасы мен құралдарымен танысты.
Сапар барысында Мемлекет басшысының 2 миллиард ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмасын іске асыру мәселесіне ерекше назар аударылды. Вице-министр Батыс Қазақстан облысының орман шаруашылығы мекемелерінің директорларының қатысуымен кеңес өткізіп, онда орманды қалпына келтіру жұмыстары жоспарының орындалу барысы, отырғызу материалымен қамтамасыз ету, орман питомниктерін дамыту және орманды молықтыру іс-шараларының тиімділігін арттыру мәселелері қаралды.
Сондай-ақ Н. Шарбиев Орал орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі коммуналдық мемлекеттік мекемесінің базалық орман питомнигінің жұмысымен танысып, көшет өсірудің заманауи технологиялары мен питомникті одан әрі дамыту перспективалары туралы ақпарат алды.
Жұмыс сапарының соңында вице-министр С. Исаев атындағы халықаралық тәжірибелік коллекциялық бақ-питомнигіне барып, оның қызметімен, ғылыми-практикалық жұмыстарымен, жеміс дақылдарының коллекциясымен және өсімдіктердің генетикалық қорын сақтау мен молықтырудың заманауи тәсілдерімен танысты.
Жұмыс сапарының қорытындысы бойынша Н.К. Шарбиев орман шаруашылығын одан әрі дамытуға, орман шаруашылығы мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға, орманды молықтыру және көгалдандыру жөніндегі іс-шараларды тиімді жүзеге асыруға, сондай-ақ Батыс Қазақстан облысындағы табиғатты қорғау қызметін жетілдіруге бағытталған бірқатар нақты тапсырмалар берді.
«Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы» РММ - табиғатты қорғау және ғылыми мекеме мәртебесі бар, қызметтік мақсаты өзінің аумағындағы табиғи процестер мен құбылыстардың табиғи барысын, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі объектілерін,өсімдіктер мен жануарлардың жекелеген түрлері мен қауымдастықтарын, әдеттегі және бірегей экологиялық жүйелерді сақтау мен зерделеу, оларды қалпына келтіру болып табылатын ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы 1984 жылы 12 шілдеде Қазақ КСР-нің Министрлер Кеңесінің № 294 Қаулысымен ұйымдастырылған. Қорықты құру мақсаты – Қазақстанның Оңтүстік-Батысындағы шөлдік аймақтың табиғи кешендерін табиғи күйінде сақтап қалу.
Қорықтың жұмысы үш бағыт бойынша орындалады:
- қорықтың аумағын қорғау, қорғалатын табиғи кешендердің табиғи күйінде сақталуын қолдау;
- табиғат жылнамасын жүргізу арқылы экологиялық мониторинг жүргізу, ғылыми зерттеулер жүргізу;
- жергілікті халыққа экологиялық ағарту жұмыстары арқылы табиғат қорғауды насихаттау;
Қорық аумағы Үстірт платосының батыс шыңдарының бір бөлігін, платоның енсіз жолағын және кең ойысты (Кендірлі сор) алып жатыр. Әкімшілік-аумақтық бөліну бойынша қорық Маңғыстау облысы Қарақия ауданының жерінде орналасқан. Үстірт мемлекеттік табиғи қорығы Арал-Каспий суайырығының аумағындағы Үстірт жонының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Оның аумағы ендік бағытта ең жалпақ бөлігі 43 км-ге (шығыс бойлығы 54˚ 09' бастап, 54˚ 55' дейін), меридиандық бағытта – 95 км-ге (1942 ж. координаталар жүйесі бойынша солтүстік ендігі 42˚ 34' - 43˚ 23') созылған. Қорықтың жалпы ауданы 223 342 га құрайды. Ол Үстірттің Батыс шыңдарының оңтүстік бөлігін (солтүстік-батыста Мәмекқазған құдығынан бастап, оңтүстікте Қызылсай шатқалына дейін), оған жалғасып жатқан Үстірт жонының жіңішке шыңды жолағын, Қарынжарық – Кендірлі-сор ойпатының шығыс бөлігі мен Карынжарық құмды алқабының фрагменттерін, сонымен қатар, Қарамая тауын қамтиды. Қорықтың ең биік нүктесі Көкесем құдығы ауданындағы Үстірттің Батыс жонында (теңіз деңгейінен +340 м биіктікте), ең төменгі нүктесі Кендірлі сордың солтүстік бөлігінде (-52 м) орналасқан.
Жер бедері мен топырақтың әртүрлілігінен қорықтың флорасы мен фаунасы алуан түрлі болып келеді: қазіргі уақытта оның аумағында өсімдіктердің 403 түрі, сүтқоректілердің 33, құстардың 174, бауырымен жорғалаушылардың 15, қосмекенділерден 1 түр тіркелген.
Соның ішінде ҚР Қызыл кітабына: өсімдіктерден-майда қатыран, берік сүттіген, хиуа сораңы, кәдімгі жұмсақ жеміс, бор рияңы, құстардан – кішкене аққұтан, жалбағай, қарабай, қоқиқаз, жыланжегіш қыран, дала қыраны, қарақұс, бүркіт, сақалтай, жұртшы, ителгі, лашын, тазтырна, жекдуадақ, қарабас өгіз шағала, қарабауыр бұлдырық, қылқұйрық бұлдырық, үкі; бауырымен жорғалаушылардан: Палассов қарашұбар жыланы; сүтқоректілерден: арқар, қарақұйрық, қарақұлақ, итаю, сабаншы, шұбар күзен, шағыл мысығы, Оңтүстік-Батыс Азия қабыланы, ақбауыр жарқанат енген.
Қорықтың әкімшілік ғимараты Жаңаөзен қаласында орналасқан. Қорық әкімшілігіне ең жақын шекара нүктесі 130 км және облыс орталығы Ақтау қаласы 150 км жерде орналасқан. Қорық аумағына Жаңаөзен қаласынан Қызылсай ауылынына (22 км), әрі қарай Бекет Ата грейдерімен (94 км), содан кейін шығысқа қарай Балуанияз Ата қорымына дейін (40 км), қорымнан 1,5 км жерде Мәмекқазған кордоны орналасқан. Қорықтың оңтүстік шекарасына Жаңаөзен қаласынан Құланды ауылына (15 км), әрі қарай Кендірлі-Қаясан дөңі арқылы қорықтың кордоны орналасқан Өнере жеріне дейін (120 км). Қорық аумағына ең жақын орналасқан елді мекен Аққұдық ауылы(30 км).
Смог – бұл атмосфералық ауаның қауіпті ластану түрі. Ол ауада түтіннің, шаңның, зиянды газдардың және ұсақ қатты бөлшектердің жиналуы нәтижесінде пайда болады.
Смогтың негізгі себептері:
- автокөлік құралдарының шығарындылары;
- өнеркәсіптік кәсіпорындар мен жылу көздерінің шығарындылары;
- қоқыс пен өсімдік қалдықтарын жағу;
- желсіз ауа райы, температуралық инверсия және тұман.
Смогтың салдары:
• атмосфералық ауаның сапасын төмендетеді;
• тыныс алу жүйесіне кері әсер етеді;
• көріну қашықтығын азайтады;
• қоршаған орта мен экожүйелерге зиян келтіреді.
Таза ауа – әрқайсымыздың ортақ байлығымыз. Ауаның ластануын азайту үшін экологиялық мәдениетті қалыптастырып, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау маңызды.
Атырау қаласында «Фибратекс» ЖШС ПЭТ-бөтелкелерді қайта өңдеп, полиэфирлі штапель талшығын өндіруге бағытталған ауқымды инвестициялық жобаны іске асыруда.
- Қайта өңдеу қуаты - тәулігіне 20 тоннаға дейін пластик қалдықтары;
- Дайын өнім өндірісі - жылына 7 000 тоннаға дейін;
- 67 тұрақты жұмыс орны құрылады;
- Өңірдің экспорттық әлеуеті артады.
Технологиялық үдеріс үш кезеңнен тұрады: пайдаланылған пластик бөтелкелерді сұрыптау және тазалау, флекс өндіру және оны әрі қарай полиэфирлі талшыққа өңдеу. Алынған өнім кәсіпорынның геосинтетикалық материалдар өндіруіне пайдаланылып қана қоймай, шетел нарықтарына да экспортталатын болады.
Бұл жоба қалдықтарды құнды шикізат көзіне айналдыратын айналмалы экономика қағидаттарын енгізудің жарқын үлгісі болып табылады. Сонымен қатар, заманауи технологиялар экологиялық және экономикалық міндеттерді қатар шешуге мүмкіндік береді.
Жоба өндірушілердің кеңейтілген міндеттемелері тетігі аясында жинақталған қаражат есебінен «Жасыл даму» АҚ қолдауымен жүзеге асырылуда.
2026 жылғы 30 маусымда ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министрі М.Т. Ошурбаев Ұлытау облысының тұрғындарымен кездесу өткізеді.
Кездесу орны: Сатпаев қ., Ш. Ділдебаев ат. Мәдениет және шығармашылық орталығы
Бағдарлама:
11:00– 12:00— азаматтарды жеке қабылдау;
12:00 - 13:00 — халықпен және коммерциялық емес ұйымдармен кездесу;
13:00 – 13:20 — өңірлік БАҚ-пен брифинг.
Кездесу ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ресми «Facebook» және «YouTube» парақшаларында тікелей эфирде көрсетіледі.
Жеке қабылдауға жазылу 2026 жылғы 29 маусымда дейін (қоса алғанда) жүргізіледі.
Байланыс нөмірі: 8 (778) 592 39 55
Электрондық пошта: s.bulkebaeva@ecogeo.gov.kz
Барша азаматтарды белсенді қатысуға және ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министріне сұрақ қоюға шақырамыз!
Сарыарқаның сайын даласындағы көркем тауларға көз салсаңыз, табиғаттың қайталанбас сұлулығы мен тылсым әлемі алдыңыздан ашылады. Сол әсемдіктің жүрегінде табиғат байлығын сақтап тұрған ерекше мекен бар. Ол – Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі.
Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі 1998 жылы құрылған. Содан бері парк Қарқаралы өңірінің бірегей табиғи кешендерін, өсімдіктері мен жануарлар дүниесін қорғап, оларды келешек ұрпаққа аман жеткізу жолында қызмет етіп келеді. Бұл – халқымыздың табиғатқа деген жанашырлығының айқын көрінісі.
Парк аумағы 112 120 гектар жерді алып жатыр. Оның құрамына Тау, Қарқаралы, Кент және Бақты орманшылықтары кіреді. Көкке бой созған қарағайлы ормандар, гранитті жартастар мен мөлдір көлдер өңірдің табиғи келбетін ерекше айшықтайды. Әсіресе Шайтанкөл, Бассейн және Пашенное көлдері табиғат сүйер қауымның ерекше қызығушылығын тудырады.
Қарқаралы өлкесінің табиғаты сан алуан. Мұнда қарағай, қайың, көктерек, долана, итмұрын және басқа да көптеген өсімдіктер өседі. Өсімдіктер дүниесінің алуан түрлілігі экожүйенің тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарады.
Жануарлар әлемі де өте бай. Парк аумағында құстардың 234 түрі мекендейді, олардың 4 түрі Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Сонымен қатар сүтқоректілердің 46 түрі кездеседі, олардың 2 түрі де Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі – табиғатты қорғаумен қатар, ғылыми зерттеулер мен экологиялық ағарту жұмыстарын жүргізетін маңызды орталық. Мұнда жыл сайын табиғатты қорғауға бағытталған түрлі акциялар, экологиялық іс-шаралар мен танымдық кездесулер ұйымдастырылады.
Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркі – Сарыарқаның інжу-маржаны, табиғаттың қайталанбас сыйы. Оның көркем ормандары, асқақ таулары, мөлдір көлдері мен бай жануарлар дүниесі – туған жеріміздің баға жетпес табиғи мұрасы. Бұл – бүгінгі ұрпақтың ғана емес, келешек ұрпақтың да аманаты.
2026 жылғы 30 маусымда ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Н.Қ. Шәрбиев Батыс Қазақстан облысының тұрғындарымен кездесу өткізеді.
Кездесу орны: Орал қ., Назарбаев даңғ. 201.
Бағдарлама:
09:00 – 10:30 — азаматтарды жеке қабылдау;
10:30 – 11:30 — халықпен және коммерциялық емес ұйымдармен кездесу;
11:35 – 11:55 — өңірлік БАҚ-пен брифинг.
Кездесу ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ресми «Facebook» және «YouTube» парақшаларында тікелей эфирде көрсетіледі.
Жеке қабылдауға жазылу 2026 жылғы 29 маусымда дейін (қоса алғанда) жүргізіледі.
Байланыс нөмірі: 8 (778) 592 39 55.
Электрондық пошта: s.bulkebaeva@ecogeo.gov.kz.
Барша азаматтарды белсенді қатысуға және ҚР Экология және табиғи ресурстар вице-министріне сұрақ қоюға шақырамыз!