ДДҰ ЖАҺАНДЫҚ ФОРУМЫНЫҢ ҚАТЫСУШЫЛАРЫ ЖАСӨСПІРІМДЕР ДЕНСАУЛЫҒЫНЫҢ ПРОФИЛАКТИКАЛЫҚ ШАРАЛАРЫ ТУРАЛЫ АЙТТЫ
Бүгін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұйымдастырған жасөспірімдерге арналған Жаһандық форум басталды.
Іс-шараның ашылуында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің құттықтау сөзімен Ана мен бала денсаулығын сақта департаментінің директоры Мағрипа Ембергенова сөз сөйледі.
Ол өз сөзінде жасөспірім адамның өміріндегі маңызды эмоционалды тұрақсыздықпен сипатталатын ең маңызды кезеңдердің бірі екенін атап өтті.
Өз отбасынан психологиялық алшақтау, олардың тәуелсіздігі мен даралығын растау мақсатында ата-ана стандарттарын жалпы жоққа шығару, пікірлері басымдыққа ие құрдастарымен топтастыру қажеттілігін жүзеге асыру, ата-аналардың өзара түсінбеушілігі мен теріс реакциясы жанжалға әкеледі, жасөспірімнің эмоционалды күйзелісін күшейтеді.
Қорқыту және басқа жағдайлар сияқты қауіп факторлары психикалық және физикалық денсаулыққа айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Анорексия нервозасы және семіздік сияқты жағдайлар таралудың жітілігін арттырады.
Психикалық денсаулық проблемалары ойлау процестеріне, оқуға және әлеуметтік қатынастарға кедергі келтіруі мүмкін. Жеке тұлғаның шешілмеген мәселелері, ашуланшақтық немесе депрессия, эмоционалды жақындықтың болмауы, ата-аналар мен тәрбиешілердің сенімі мен қолдауы зорлық-зомбылыққа немесе суицидке әкелуі мүмкін.
Бүкіл әлемде жасөспірімдердегі суицидтік мінез-құлық мәселесі өзекті болып қала береді. Қазақстан Республикасында соңғы жылдары кешенді шараларды енгізудің арқасында жасөспірімдердің арасында суицидтік әрекеттер санының айтарлықтай төмендеуі байқалды.
Егер 2012 жылы Қазақстан 15-29 жас аралығындағы адамдардың арасында 3-орынды иеленсе, 2019 жылы 13-орынды иеленді. Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің мәліметтері бойынша 7 жылдың ішінде (2015-2022) 15-17 жас аралығындағы жасөспірімдердің арасында суицидтің саны 28%-ға азайды. Алайда, бұл проблеманың отбасы мен қоғам үшін ауыр болуы, дені сау жастардың арасындағы мемлекет үшін негізсіз шығындар жасөспірімдер мен жастарға қолжетімді және тиімді кешенді көмекті одан әрі дамытуды талап етеді.
Осыған байланысты жасөспірімдерге көмек көрсетуге кедергі келтіретін кез келген кедергілерді азайту қажет: оларға мыналар жатады: аумақтық қолжетімділік, анонимдік және құпиялылық, мамандардың біліктілігінің жоғары деңгейі, қабылдаудың ыңғайлы уақыты және т. б.
Жағдайды жақсарту үшін жасөспірім ерекшеліктерін ескере отырып, суицидтің алдын алу және суицидке әрекет жасаған адамдарға көмек көрсету, мұқтаждарға психологиялық көмек көрсететін мекемелер желісін одан әрі дамыту, жасөспірім кезіндегі психологиялық тәуекелдерді еңсеру бойынша көмек көрсету, жасөспірімдер қабылдайтын көмектің пәрменді түрі ретінде жасөспірімдерге қолайлы орталықтарды дамыту қажет.
Мамандандырылған психологиялық-психиатриялық көмек көрсету үшін қалалық жағдайларда МСАК деңгейінде 77 бастапқы психикалық денсаулық орталығы және ауылдық деңгейде 200-ден астам психикалық денсаулық кабинеті ашылды.
Мектеп медицинасы шеңберінде психикалық денсаулық саласында қолдау қажеттілігі заңнамалық түрде айқындалды, құпиялылықты айқындайтын 10 жастан 18 жасқа дейінгі балалардың репродуктивті және психикалық денсаулығын сақтау бойынша қызметтер көрсету, МСАК жанындағы 200-ден астам жастар денсаулық орталығында медициналық, психологиялық, әлеуметтік, заңдық кез келген көмек алу мәселелері жеке реттелді.
ЮНИСЕФ балалар қорымен бірлесіп, бүгінгі күні Ussuport (цифрлық бағдарлама) бағдарламасы сынақтан өтуде, оның ерекшелігі қызмет провайдерлерімен бейне/аудио чаттарға анонимді қол жеткізу мүмкіндігі болып табылады, басты назар жасөспірімдердің психикалық денсаулығы мен психоәлеуметтік проблемаларының ең көп таралған және басым мәселелеріне аударылады. Ussuport бағдарламасы электрондық психикалық денсаулық қызметтері саласындағы әлемдік сарапшылардың озық тәжірибесіне негізделген.
Бүгінгі күні АА-ХА! 2.0: «Жасөспірімдердің денсаулығы мен әл-ауқатын қамтамасыз ету бойынша іс-шараларды жеделдетуге арналған жаһандық нұсқаулық» тұсаукесері өткізіліп, іске қосылды.
Жаңартылған Нұсқаулық бүкіл әлемдегі жасөспірімдердің денсаулығы мен әл-ауқатын жақсартудың соңғы құралдарын ұсынады.
Осы интерактивті сессияда елдердің мысалдары, жастардың осы өмірлік маңызды құрылымды қолдану жөніндегі міндеттемелері мен көзқарастары көрсетілді.
Денсаулық сақтау министрлігі балаларға медициналық профилактикалық көмек көрсетуді жақсарту жөніндегі іс-шараларды жалғастырады.