5 мамырда бүкіл әлемде Дүниежүзілік демікпемен күрес күні атап өтіледі. Бұл күн дәстүрлі түрде тыныс алу жүйесінің ең кең таралған созылмалы ауруларының бірі — демікпені диагностикалау, емдеу және бақылау мәселелеріне назар аударуға бағытталған.
Қазақстанда бронх демікпесімен ауыратын пациенттерді қажетті дәрілік заттармен қамтамасыз ету басым бағыттардың бірі болып қала береді. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде азаматтарға ауруды тиімді бақылаудың негізі болып табылатын базистік ингаляциялық препараттардың кең спектрі қолжетімді.
World Asthma Day халықаралық бастамасы Жаhандық демікпе айдарымен (GINA) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қолдауымен өткізіледі. Биылғы науқанның негізгі бағыты — пациенттердің қабынуға қарсы ингаляциялық препараттарға тең әрі тұрақты қолжетімділігін қамтамасыз ету.
Мамандардың мәліметінше демікпе қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы маңызды мәселе болып қалып отыр. Әлемде бұл аурумен 260 миллионнан астам адам ауырады және жыл сайын жүздеген мың өлім жағдайына себеп болады. Соның едәуір бөлігі дер кезінде ем алған жағдайда алдын алуға болады.
Қазақстанда бронх демікпесін анықтау көрсеткішінің артқаны байқалады: егер 2017 жылы 100 мың тұрғынға шаққанда 73,4 жағдай тіркелсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш шамамен 102 жағдайға жеткен. Сарапшылар мұны диагностика сапасының жақсаруы және медициналық көмектің қолжетімділігінің артуымен байланыстырады. Бұл өз кезегінде емдеуді уақытылы бастап, асқыну қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.
Бронх демікпесі — ентігу, жөтел және тыныс алудың қиындауымен байқалатын тыныс алу жолдарының созылмалы қабыну ауруы. Дұрыс таңдалған терапия жағдайында ауруды бақылауда ұстауға болады және ол пациенттің күнделікті белсенділігін шектемейді.
Емдеуде негізгі рөлді ингаляциялық препараттар атқарады. Оларды тұрақты қолдану ұстамалардың жиілігін азайтып, жағдайды тұрақты ұстауға мүмкіндік береді. Халықаралық клиникалық ұсынымдар базистік қабынуға қарсы терапияны пациенттерді қадағалап-қараудың стандарты ретінде қарастырады.
Мамандардың айтуынша дәрігер тағайындауларын сақтау және ингаляторларды дұрыс пайдалану техникасын меңгеру арқылы демікпесі бар адамдар толыққанды, белсенді өмір сүре алады — білім алып, жұмыс істеп, спортпен айналыса алады.
Дүниежүзілік демікпемен күрес күні ауруды ерте анықтаудың, тұрақты емделудің және өз денсаулығына жауапкершілікпен қараудың маңыздылығын тағы бір мәрте еске салады.
Бүгін Алматы қаласында «Орталық нерв жүйесі (ОНЖ) ісіктерімен ауыратын балаларға медициналық көмек көрсету жүйесіндегі проблемалық мәселелер және оларды шешу жолдары» тақырыбында дөңгелек үстел өтті, іс-шара барысында ұлттық және халықаралық сарапшылар тәжірибе алмасып, аталған бағыттың түрлі аспектілерін қарастырды.
Іс-шараға Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің өкілдері, балалар онкогематологиясы және нейрохирургия саласындағы жетекші отандық және шетелдік сарапшылар, сондай-ақ бейінді медициналық ұйымдардың мамандары қатысты.
Іс-шараны аша отырып, Денсаулық сақтау министрлігінің Ана мен бала денсаулығын сақтау департаментінің басшысы балалар онкогематологиясын, оның ішінде нейроонкологияны дамыту бойынша жұмыстың жүйелі түрде жүргізіліп жатқанын атап өтті.
«Қазіргі заманғы жоғары технологиялық диагностика және емдеу әдістері енгізілді. Атап айтқанда, иммуногистохимия, иммуногенотиптеу, спецификалық онкомаркерлерді анықтау, сүйек және жұмсақ тін саркомалары кезінде жоғары дозалы химиотерапия, сондай-ақ сүйек саркомалары кезінде ағзаны сақтайтын хирургиялық емдеу әдістері қолданылады. Жыл сайын 70-тен астам гемопоэздік дің жасушаларын трансплантаттау, сүйек ісіктері кезінде шамамен 15 буынды эндопротездеу және селективті интраартериялық химиотерапия сеанстары жүргізіледі», – деп атап өтті Мағрипа Ембергенова.
Департамент басшысының айтуынша, елордадағы Ұлттық онкология орталығының базасында ағымдағы жылдың ортасына қарай протондық терапия мен радиойодтерапия қолжетімді болады.
«Алдағы жылдары балалар онкогематологиясының заманауи бағыттары бойынша мамандарды шетелде оқыту және олардың біліктілігін арттыру жоспарланып отыр. Биыл тағы 20 дәрігер Түркиядағы «Флоренс Найтингейл» клиникасының базасында балалар онкологиясы бойынша оқытудан өтеді», – деді ол.
Сонымен қатар, қазіргі уақытта онкогематологиялық аурулары бар балаларды емдеуге арналған дәрілік заттар Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінің халықаралық ұйымдары арқылы сатып алынуда. Дәрілік заттардың тізбесін кеңейту жұмыстары жүргізілуде, оны 44 атауға дейін жеткізу жоспарланған.
Іс-шара барысында қатысушылар ОНЖ ісіктерімен ауыратын балаларға медициналық көмек көрсету жүйесіндегі қазіргі жағдай мен өзекті мәселелер, оларды шешу жолдары, халықаралық тәжірибе мен заманауи тәсілдер, клиникалық хаттамалардың рөлі және кәсіби ынтымақтастық мүмкіндіктері туралы баяндамалар жасады.
Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша елімізде Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес әзірленіп, қабылданған онкологиялық аурулармен күрес жөніндегі кешенді жоспар іске асырылып жатқаны атап өтілді.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолдана отырып медициналық қызметтер көрсету тәртібін реттейтін нормативтік құқықтық акт әзірледі.
Аталған міндет Мемлекет басшысының өткен жылдың қыркүйек айындағы Қазақстан халқына Жолдауында берілген тапсырмасын орындау шеңберінде жүзеге асырылуда. Онда ЖИ технологияларын қолдану арқылы медициналық қызметтердің сапасы мен көлемін мониторингтеудің жаңа жүйесін қалыптастыру міндеті қойылған.
Құжат денсаулық сақтау жүйесіне ЖИ енгізудің ашық, қауіпсіз және ғылыми негізделген моделін қалыптастыруға бағытталған. Оның негізінде шешімдердің клиникалық және экономикалық тиімділігін міндетті түрде бағалау көзделген, бұл олардың практикалық маңыздылығы мен кейінгі ауқымда енгізу кезіндегі тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Тәртіп ЖИ жүйелерін енгізу мен пайдалануға бірыңғай тәсілдерді белгілейді. Ол медициналық бұйымдарға жататын бағдарламалық қамтамасыз етуді қоса алғанда, клиникалық шешімдерді де, сондай-ақ басқарушылық және әкімшілік процестерде қолданылатын клиникалық емес құралдарды да қамтиды.
Сала деңгейінде алғаш рет ЖИ технологияларын енгізудің кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын алгоритмі айқындалды: өтінімдерді беруден және технологиялық дайындықты бағалаудан бастап пилоттық апробациядан өткізуге дейін, қажет болған жағдайда — тіркеу рәсімдерінен өту, сенімді шешімдер тізбесіне енгізу және кейіннен ауқымдау.
Құжатта шешімдердің тиімділігі мен қауіпсіздігін дәлелдейтін база қалыптастыруға ерекше назар аударылған. Биоэтикалық сараптама, клиникалық валидациялау және денсаулық сақтау технологияларын бағалау тетіктері көзделген. Пилоттық жобалардың шеңберінде алгоритмдердің дәлдігі мен сезімталдығы, олардың клиникалық шешімдерге ықпалы және медицина қызметкерлеріне түсетін жүктемеге әсері сияқты негізгі тиімділік көрсеткіштері бағаланатын болады.
Сондай-ақ, құжатта сенімді жасанды интеллект жүйелерінің тізбесін қалыптастыру, олардың қауіпсіздігі мен тиімділігін тіркеуден кейінгі мониторингтеу жүйесін енгізу мәселелері жеке қарастырылған.
Жоба ақпараттық қауіпсіздік пен дербес деректерді қорғау талаптарын күшейтуді, сондай-ақ әзірлеушілерден бастап медициналық ұйымдар мен пайдаланушыларға дейінгі барлық қатысушылардың жауапкершілігін айқындауды көздейді.
Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше бұйрықты бекіту теңгерімді реттеуші ортаны қалыптастыруға, жасанды интеллект технологияларын қауіпсіз әрі бақыланатын түрде енгізуді қамтамасыз етуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау жүйесін цифрлық трансформациялауды жеделдетуге мүмкіндік береді.
Бүгін Алматыда 20-дан астам елден келген балалар нейрохирургиясы, онкология, неврология және сабақтас салалардың жетекші мамандарының қатысуымен International Society for Pediatric Neurosurgery «Балалар нейрохирургиясы патологияларына пәнаралық тәсіл» атты халықаралық конференциясы басталды.
Форум шеңберінде сарапшылар үздік халықаралық поактикаларды қолдану бойынша өзара тәжірибе алмасып, аса күрделі клиникалық жағдайларды талқылауды және заманауи емдеу хаттамаларын жергілікті жағдайларға бейімдеуді көздеп отыр.
Конференция алаңында Charité – Universitätsmedizin Berlin клиникасынан келген жетекші балалар нейрохирургының қатысуымен мастер-класс өтуде. Практикалық бөлім барысында мидың қолжетімсіз ісіктері бар екі балаға операция жасалады.
«Қазақстанда балаларға медициналық көмек көрсетудің көпдеңгейлі жүйесі қалыптасқан. Бүгінде жоғары технологиялық медициналық қызметтердің 82 түрі қолжетімді, жыл сайын 17 мыңнан астам нейрохирургиялық операция жасалады, ал соңғы жылдары жоғары технологиялық көмектің көлемі үш еседен астам өсті. Клиникалық практикаға нейронавигация, операция ішіндегі нейромониторинг, эндоскопиялық және аз инвазивті әдістер, сондай-ақ «гамма-пышақ» секілді заманауи технологиялар белсенді енгізілуде», – деп атап өтті Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова конференцияның ашылуында.
Алматы қаласы №2 Балалар қалалық клиникалық ауруханасының директоры Марат Рабандияровтың айтуынша, бұл конференция стратегиялық маңызға ие және Қазақстанда алғаш рет өткізіліп отыр. Ол жоғары технологиялық операцияларды енгізуге және балалар нейрохирургиялық патологияларын емдеудің заманауи тәсілдерін дамытуға жаңа мүмкіндіктер ашады.
Конференцияның негізгі тақырыбы – пәнаралық тәсіл. Бұл – ми ісіктері, дәріге көнбейтін эпилепсия, туа біткен spina bifida сияқты даму кемістіктері, сондай-ақ ауыр неврологиялық және қимыл-қозғалыс бұзылыстарын емдеудегі әлемдік стандарт.
Конференцияны ұйымдастырушылар – Алматы қаласы Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы және №2 Балалар қалалық клиникалық ауруханасы.
Іс-шара шеңберінде Алматы қаласы Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Марат Пашимов және шетелдік жетекші медициналық ұйымдар – В.А. Алмазов атындағы Ұлттық медициналық зерттеу орталығы, Charité – Universitätsmedizin Berlin және Dana-Dwek Children’s Hospital арасында ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.
Құжаттар әріптестікті дамытуға, тәжірибе алмасуға және балалардағы нейрохирургиялық патологияларды емдеуде пәнаралық тәсілді қоса алғанда, заманауи технологияларды енгізуге бағытталған.
Қазақстанда HBSC халықаралық зерттеуінің үшінші кезеңі – «Мектеп жасындағы балалардың денсаулыққа қатысты мінез-құлқы» атты жоба басталды. Оған еліміздің барлық өңірлерінен 5, 7 және 9-сынып оқушылары қатысуда.
HBSC – World Health Organization ұйымымен ынтымақтастықта жүзеге асырылатын мектеп оқушыларының денсаулығын зерттеуге арналған ең ірі халықаралық жобалардың бірі.
Зерттеу төрт жылда бір рет бірыңғай халықаралық хаттама бойынша HBSC желісіне қатысушы 51 елде бір мезгілде өткізіледі.
Қазақстан бұл зерттеуге үшінші рет қатысып отыр: алғашқы кезеңі 2018 жылы, екіншісі 2022 жылы өткен.
Бұл жай ғана сауалнама емес, балалар мен жасөспірімдердің өз денсаулығына қатысты пікірін анықтауға мүмкіндік береді. Сауалнамада: физикалық және психикалық денсаулық, тамақтану, дене белсенділігі, ұйқы, зиянды әдеттер, буллинг және кибербуллинг, мектеп ортасы, ата-аналармен және достармен қарым-қатынас, цифрлық мінез-құлық, әлеуметтік әл-ауқат және балалардың өмір сүру жағдайлары сияқты денсаулықтың кең ауқымды мәселелері қамтылған.
Зерттеу нәтижелері ғылыми негізделген жоспарлау, профилактикалық бағдарламаларды мониторингтеу және бағалау үшін, сондай-ақ балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын сақтау және нығайту саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен жетілдіру мақсатында пайдаланылатын болады.
Денсаулық сақтау министрлігі жас мамандардың пациенттермен ертерек жұмыс істеуін қамтамасыз ету және олардың клиникалық практикағп даярлығын арттыру мақсатында дәрігерлерді даярлау жүйесін жаңартуды жоспарлап отыр.
Тиісті нормалар ағымдағы жылдың 29 сәуірінде Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінде талқылауы басталған заң жобасында қарастырылған.
Өзгерістер 2022 жылдан бастап медициналық жоғары оқу орындарына түскен студенттерге қатысты болады. Бұған дейін қабылданған студенттер үшін оқу шарттары өзгеріссіз қалады: олар қолданыстағы бағдарламалар бойынша білім алып, белгіленген тәртіппен мамандыққа шығады.
Реформалардың қажеттілігі қолданыстағы даярлау моделіндегі шектеулермен байланысты. Қазіргі уақытта оқу ұзақтығы 6 жылды құрайды, оған интернатура мен магистратура элементтері кіреді, алайда түлектердің практикалық даярлығы жеткіліксіз деңгейде қалып отыр.
Сонымен қатар, диплом алғаннан кейін түлектер резидентурадан өтпей дәрігер ретінде жұмыс істеуге құқылы емес, ал резидентураға бөлінетін гранттар саны белгілі бір мөлшерде. Бұл жағдай көп жылдық оқуға қарамастан, кейбір түлектердің кәсіби қызметін бірден бастап кетуіне мүмкіндік бермейді.
Реформа шеңберінде барынша логикалық және практикаға бағытталған модельге көшу ұсынылады. 2022 жылдан бастап оқуға түскен түлектер оқуын және интернатураны аяқтағаннан кейін резидентурадан міндетті түрде өтпей-ақ еңбек қызметін бастай алады.
Оларға алты базалық бағыт: жалпы дәрігерлік практика, терапия, педиатрия, хирургия, акушерия және гинекология, балалар хирургиясы бойынша жұмыс істеу құқығы беріледі.
Оқыту мазмұны да елеулі түрде өзгереді. Интернатура толыққанды клиникалық практика мәртебесіне ие болады: интерн-дәрігер тәлімгердің жетекшілігімен жұмыс істеп, пациенттерді емдеуге қатысады, медициналық ақпараттық жүйелерге қол жеткізеді және еңбекақы алады.
Осылайша, интернатура формалды кезең болудан қалып, даярлау жүйесінің негізгі элементіне айналады.
Резидентура сақталады, алайда оның рөлі өзгереді: ол тар бейінді мамандану үшін тереңдетілген даярлық кезеңі болады.
Министрлікте атап өткендей, енгізілетін өзгерістер дәрігердің кәсіби дамуының түсінікті әрі жүйелі траекториясын қалыптастыруға, жас мамандардың денсаулық сақтау жүйесіне тезірек қосылуына және кадрлық әлеуетті, әсіресе медициналық-санитариялық алғашқы көмек деңгейінде және өңірлерде күшейтуге мүмкіндік береді.
Реформалардың басты мақсаты – медициналық көмектің сапасын арттыру. Министрлікте атап өткендей, пациент үшін дәрігердің тек дипломының болуы ғана емес, оның практикалық жұмысқа дайын болуы аса маңызды.
Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығының деректеріне сәйкес 2026 жылдың үш айында елде балалардың терезеден және биіктіктен құлап кетуінің 44 жағдайы тіркелген, оның ішінде 4-еуі өліммен аяқталған. Жылы кезеңнің басталуымен балалардың терезеден құлауына байланысты жазатайым оқиғалар қаупі айтарлықтай артады.
Жазатайым оқиғалардың ең көп саны Атырау облысында – 13, Астана қаласында – 8 (оның ішінде 3 өлім жағдайы), сондай-ақ Маңғыстау облысында – 4 (оның ішінде 1 өлім жағдайы) тіркелген.
Қайғылы оқиғалардың басым бөлігі ерте және мектепке дейінгі жастағы балалардың арасында орын алатынын, өйткені олар жас ерекшеліктеріне байланысты қауіп-қатерді толық бағалай алмайтынын айта кеткен жөн. Ересектердің қысқа уақытқа болса да назар аудармауы орны толмас салдарға әкелуі мүмкін.
Жазатайым оқиғалардың негізгі себептері:
* балаларды қараусыз қалдыру;
* жауапкершілікті үлкен балаларға жүктеу;
* терезелерде қорғаныш құрылғыларының болмауы;
* терезе маңында баланың өздігінен шығуына мүмкіндік беретін жиһаздың орналасуы;
* москит торларын сенімді қорғаныс ретінде қате қабылдау.
Москит торлары ересектерде жалған қауіпсіздік сезімін қалыптастыратынын ерекше атап өткен жөн. Олар тек жәндіктерден қорғауға арналған және баланың салмағын ұстап тұра алмайды, аз ғана қысым түскен жағдайда баламен бірге құлап кетуі мүмкін.
Осындай жағдайлардың алдын алу мақсатында ата-аналар мен заңды өкілдерге:
* балаларды, әсіресе ашық терезесі бар бөлмеде, қараусыз қалдырмау;
* арнайы қорғаныш құрылғыларын (ашылуын шектегіштер, блокираторлар, балалар құлыптары) орнату;
* терезе маңына жиһаз орналастырмау;
* баланы үнемі көзбен бақылауда ұстау;
* балаларға қауіпсіз мінез-құлық ережелерін түсіндіру;
* қауіпсіз желдету функциясы бар терезелерді пайдалану;
* терезе құрылымдарының және бекітпелерінің сенімділігін тексеру ұсынылады.
Ата-аналарға жүктеме жоғары болатын көп балалы отбасыларға, сондай-ақ балалар қарт туыстардың немесе кәмелетке толмағандардың қарауында қалатын жағдайларға ерекше назар аудару қажет.
Терезеден құлау – бұл алдын алуға болатын қайғылы жағдайлар. Олар көбіне тұрмыстық жағдайда орын алып, тікелей адам факторына байланысты болады. Қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау мұндай оқиғалардың қаупін едәуір төмендетеді.
Ата-аналар мен заңды өкілдерді барынша қырағылық танытып, балалардың құлап кету қаупіне жол бермеуге және олардың қауіпсіз өмір сүру жағдайларын қамтамасыз етуге шақырамыз. Баланың қауіпсіздігі – ересектердің жауапкершілігі.
Кейбір бұқаралық ақпарат құралдарында сарапшыларға сілтеме жасай отырып, Қазақстанда дәрілік заттардың бағасы жедел өсіп жатыр деген ақпарат шындыққа жанаспайды. Жекелеген дәрі атаулары бойынша бағаның 52%-дан 66%-ға дейін өсуі туралы мәлімет те расталмайды.
Бұған дейін хабарланғандай, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті пациенттердің қаржылық жүктемесін азайту және негізсіз үстеме бағаларды болдырмау мақсатында дәрілік заттарға шекті бағаларды қалыптастыру тетігін енгізді.
Қазіргі уақытта бөлшек сауда желісінде сатылатын 4994 сауда атауына шекті бағалар белгіленген. Бұл тізбеге жүрек-қан тамырлары жүйесі, тыныс алу ағзалары, инфекциялық ауруларды және басқа да кең таралған ауруларды емдеуде қолданылатын препараттар енгізілген.
Фармацевтикалық қызмет субъектілері дәрілік заттарды белгіленген шекті бағадан асырмай сатуға міндетті.
Елдің 20 өңірінде жүргізілген мониторингтің нәтижесі бойынша, 2026 жылғы наурызда 2025 жылғы маусыммен салыстырғанда 631 атау бойынша баға орта есеппен 24,6%-ға төмендегені тіркелді.
Реттелетін сегментте дәрілік заттардың 50%-дан астамы тұрақты деңгейін сақтап отыр, ал препараттардың 25%-ында баға төмендегенін атап өткен жөн.
Сонымен қатар, 1707 рецептісіз берілетін препарат мемлекеттік реттеуге жатпайды және нарық қағидаттары бойынша сатылады. Олардың ішінде 2025 жылмен салыстырғанда бағасы 5%-дан 15%-ға дейін аздап өскен дәрілер бар, ал кейбір позициялар бойынша 11%-ға дейін төмендеу байқалады.
Мысалы, 2025 жылы 20 таблеткадан тұратын парацетамолдың бағасы 200 теңге болса, 2026 жылы таңбалау ақпараттық жүйесінің деректері бойынша 188 теңгені құрап, 6%-ға төмендеген.
Белсендірілген көмір 2025 жылы бөлшек саудада 130 теңгеден сатылса, 2026 жылы 144 теңгеге дейін өсіп, 9%-ға қымбаттаған.
Сонымен қатар, кейбір БАҚ хабарлағандай жекелеген препараттар бойынша бағаның 52%-дан 66%-ға дейін өсуі расталмайды.
Бұдан бөлек, тіркелген дәрілік заттардың 3000-нан астамы (44%) ТМККК және МӘМС шеңберінде ҚҚС-тан босатылған, оның ішінде әлеуметтік мәні бар ауруларды емдеуге арналған 1200 дәрі бөлшек саудада да ҚҚС-тан босатылған.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті дәрілік заттардың бағасын реттеу және олардың қолжетімділігін қамтамасыз ету бойынша жұмысты жалғастырады.
Премьер-министр Олжас Бектенов Мемлекет басшысының отандық фармацевтикалық өнеркәсіпті дамыту жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде Отандық кәсіпкерлер кеңесі отырысын өткізді.
Жиынға мемлекеттік органдардың, «Атамекен» ҰКПбасшылары, салалық қауымдастықтар мен бизнес өкілдері қатысты.
Отырыс барысында Премьер-министр Олжас Бектенов отандық денсаулық сақтау, фармацевтика және медицина өнеркәсібін дамыту халықтың өмір сүру сапасы мен ұлттық экономиканың тұрақтылығына тікелей әсер ететінін атап өтті.
«Адамға бағдарланған мемлекет қағидаты Президентіміз Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың бастамасымен қабылданған жаңа Конституцияның негізгі өзегіне айналды. Яғни, адам капиталын дамыту мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде танылды әрі ол Ата заңда нақты бекітілді. Бұл, өз кезегінде отандық денсаулық сақтау жүйесін одан әрі дамыту үшін де тың тәсілдерді талап етеді»,
— деді Олжас Бектенов.
«Атамекен» ҰКП төралқа төрағасы Қанат Шарлапаевтың айтуынша, бүгінде елімізде 209 отандық өндіруші тіркелген, оның 43-і дәрілік заттар өндірісімен, 166-сы медициналық бұйымдар шығарумен айналысады. Қазіргі таңда 31 қазақстандық тауар өндірушімен 2 мыңнан астам фармацевтикалық өнім түрін жеткізу бойынша 83 ұзақмерзімді шарт жасалған. 2025 жылғы желтоқсаннан бері 316,3 млрд теңге болатын 6 инвестициялық жоба іске қосылып, нәтижесінде 400-ге жуық дәрілік зат түрін шығару, 1,1 мыңнан астам жұмыс орнын құру және экспорттық әлеуетті кеңейту көзделген.
Үкіметтің қолдауымен уәкілетті органдармен бірлесіп, бағаны кезең-кезеңімен реттеу бойынша жұмыс жалғасуда. Бүгінгі таңда бұл шара рецептсіз сатылатын 2,5 мыңға жуық дәрі-дәрмекті қамтыды, сондай-ақ құны 1 АЕК-ке дейінгі тағы 1,8 мың рецепт арқылы берілетін дәрі-дәрмек бойынша уағдаластыққа қол жеткізілді. Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің талдауына сәйкес, биылғы 1 тоқсанда 631 дәрі-дәрмек түрі бойынша баға орта есеппен 24,6%-ға төмендеген. Сондай-ақ дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды «бір терезе» қағидаты бойынша тіркеуді жеделдету тетіктері пысықталуда, бұл олардың нарыққа шығу мерзімдерін қысқартуға мүмкіндік береді.
Дәрілік заттардың бағасын реттеу мәселелері бойынша фармацевтикалық қызметті қолдау және дамыту қауымдастығы түріндегі заңды тұлғалар бірлестігінің басшысы Марина Дурманованың баяндамасы тыңдалды. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2025 жылы елімізде фармацевтикалық өнім өндірісінің көлемі 191,1 млрд теңгені құрады, 2024 жылмен салыстырғанда өсім 8,7%-ға артқан. Нарықтық ерекшеліктерді ескере отырып, отандық препараттарға баға белгілеу жүйесін жетілдіруге қатысты ұсыныстар айтылды.
«Еуразиялық медициналық қауымдастығы» ЗТБ атқарушы директоры Сәуле Сатыбаева ТМККК және МӘМС шеңберінде дәрі-дәрмек пен медициналық мақсаттағы бұйымдарды сатып алу мәселесін көтерді. Отандық өндірушілерге арналған преференцияларды күшейту және баға белгілеу бөлігінде ұзақмерзімді шарттардың тұрақтылығын арттыру мүмкіндіктерін қарастыру ұсынылды. Сондай-ақ отандық өндірістің бар екенін ескере отырып, дәрілік заттарды халықаралық ұйымдар арқылы сатып алу тетіктерінің ашықтығына ерекше назар аударылды.
Отандық медициналық техника өндірісін дамыту бойынша «Sintez-KZ медициналық холдингі» ЖШС директоры Игорь Рыбин ұсыныстар айтты. Аталған бастамалардың қатарында қазақстандық тауар өндірушілермен ұзақмерзімді шарттар жасасу практикасын жаңғырту, офтейк–келісімшарттарды енгізу және ҚР-да аккредиттелген сынақ зертханаларын құру бар.
2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша ПЭТ/КТ зерттеулеріне пациенттерді жазу жөніндегі Бірыңғай республикалық үйлестіру орталығы (БРҮО) азаматтардан 18 мыңнан астам қоңырау қабылдады.
Нәтижесінде 13,9 мыңнан астам зерттеуге жолдама берілгені расталды, деп хабарлайды Салидат Қайырбекова атындағы Ұлттық ғылыми денсаулық сақтауды дамыту орталығы.
БРҮО жоғары технологиялық диагностикалық қызметтерге тең, уақтылы және қолайлы қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Орталық іске қосылған сәттен бастап зерттеулерді күту уақыты 3–12 айдан 14 күнге дейін қысқарды. Бұл қызметтің жоғары сұранысқа ие екенін және орталықтандырылған үйлестірудің тиімділігін көрсетеді.
Орталықтың жұмысы «бір терезе» қағидаты бойынша ұйымдастырылған: мамандар электрондық кезекті басқарады, жабдықтардың жүктемесін қадағалайды және Қазақстан аумағындағы медициналық ұйымдардың өзара іс-қимылын үйлестіреді. Мұндай тәсіл процестердің ашықтығын арттырып, пациенттің тұратын өңіріне қарамастан қызметтерге тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді.
Жүйеге медициналық-санитариялық алғашқы көмек ұйымдары, онкологиялық орталықтар, сондай-ақ ПЭТ/КТ-зерттеулер жүргізетін 12 медициналық ұйым қосылған.
Бір операторға орташа жүктеме күніне 150 қоңырауға дейін жетеді, бұл орталық жұмысының ауқымы мен қарқындылығын көрсетеді.
Маңыздысы, ПЭТ/КТ міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі шеңберіндегі тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне кіреді. Жолдама болған жағдайда зерттеу пациенттерге тегін жүргізіледі.
ПЭТ/КТ — бұл ауру үдерістерін молекулалық деңгейде анықтауға, аурудың таралуын айқындауға және ем тиімділігін бағалауға мүмкіндік беретін заманауи диагностикалық әдіс. Бұл технология әсіресе онкологиялық аурулары бар пациенттер үшін маңызды, себебі уақтылы диагностика терапия нәтижесіне тікелей әсер етеді.