Алматы қаласының №2 қалалық перинаталдық орталығына жүктіліктің 35-аптасында қағанақ суы мерзімінен бұрын кеткен 40 жастағы жүкті әйел шұғыл түрде жеткізілді.
Тексеру барысында дәрігерлер ұрықтың өміріне қауіп төндіретін қан айналымының бұзылуын анықтады. Осыған байланысты шұғыл кесарь тілігін жасау туралы шешім қабылданды.
Операция кезінде мамандар көлемі 20×25 сантиметр болатын алып миоманы анықтады. Жағдай айқын жабысқақ үдеріспен күрделене түскен: ішек жатырға тығыз жабысып қалған.
Клиникалық жағдайдың күрделілігін ескере отырып, №2 қалалық перинаталдық орталықтың директоры Светлана Рахимова шұғыл операцияны жедел ұйымдастырып, хирургиялық араласуға Алматы онкологиялық орталығының онкогинекологы Райхан Болатбекованы тартты.
Дәрігерлердің бірлескен күш-жігерінің арқасында сәбиді аман-есен дүниеге әкеліп қана қоймай,
пациенттің жатыры мен репродуктивтік функциясын сақтай отырып, салмағы 5,1 келі болатын алып ісікті де алып тастауға мүмкіндік туды. Бұл әйелге болашақта қайтадан ана атануға мүмкіндік береді.
Салмағы 2,2 келі болатын шала туған ұл бала дүниеге келді. Туғаннан кейін сәби жаңа туған нәрестелердің реанимация бөлімшесі мамандарының бақылауында болды. Уақтылы көрсетілген медициналық көмектің арқасында оның жағдайы тұрақтанды.
Қазіргі кезде ана мен сәбидің жағдайы жақсы, олар үйлеріне шығарылды.
2025 жылы артериялық гипертония мен жүректің ишемиялық ауруын ерте анықтауға бағытталған скрининг шеңберінде 1,7 миллион адам тексеруден өтті. Нәтижесінде 114 мыңнан астам азаматта қанайналым жүйесі аурулары ерте сатысында анықталды.
Анықталған жағдайлардың ішінде 99 мың пациентке (87%) артериялық гипертония, ал 15 мың пациентке (13%) жүректің ишемиялық ауруы диагнозы қойылды.
2025 жылдан бастап скрининг бағдарламасы заманауи жоғары сезімтал диагностикалық әдістермен толықтырылды. Бұл ауруларды анықтау деңгейін арттырып, емдеуді анағұрлым ерте бастауға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда жүрек-қантамыр аурулары бар шамамен 1,9 миллион пациент динамикалық бақылауда тұр. Тұрақты медициналық бақылау, қауіп факторларын қадағалау және қажетті дәрілік препараттармен қамтамасыз ету ауыр асқынулардың туындау қаупін едәуір төмендетуге ықпал етеді.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, қанайналым жүйесі аурулары әлемдегі өлімнің негізгі себебі болып қала береді. Жыл сайын бұл аурулар шамамен 19,8 миллион адамның өмірін қиып, барлық өлім жағдайларының шамамен 32%-ын құрайды.
Қазақстанда жоғары технологиялық кардиологиялық және кардиохирургиялық көмекті дамыту жүйелі түрде жалғасуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша елімізде жүрекке 13 106 ашық операция жасалды. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 7,2%-ға артық.
Хирургиялық араласулардың басым бөлігін аортокоронарлық шунттау операциялары – 46,1%, жүректің жүре пайда болған кемістіктеріне жасалған операциялар – 22,7%, жүректің туа біткен кемістіктеріне жасалған операциялар – 13,1% құрады.
Кардиохирургияның қарқынды дамуының нәтижесінде Қазақстан осы саладағы жетістіктері бойынша әлемнің үздік 30 елінің қатарына енді.
Бүгінде елімізде жүрекке ашық операция жасау, эндоваскулярлық араласулар және жоғары технологиялық медициналық көмектің басқа да түрлері сәтті орындалуда. Қазіргі таңда отандық кардиологияда жоғары технологиялық медициналық көмектің 80-нен астам түрі көрсетіледі.
Отандық медицинаның маңызды жетістіктерінің бірі – 2025 жылы жүректі трансплантаттаудың 100-ші операциясының сәтті жасалуы. Бұл қазақстандық мамандардың жоғары кәсіби даярлығын және трансплантология қызметінің дамуын айқын көрсетеді.
Соңғы бес жылдың ішінде оң үрдіс тұрақты сақталып келеді. Осы кезеңде қанайналым жүйесі ауруларымен сырқаттанушылық 15%-ға, ал осы аурулардан болатын өлім-жітім 35,1%-ға төмендеді.
2026 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша да сырқаттанушылықтың төмендеу үрдісі жалғасуда:
* қанайналым жүйесі аурулары – 6,6%-ға;
* артериялық гипертензия – 9,7%-ға;
* жүректің ишемиялық ауруы – 10,1%-ға;
* жедел миокард инфаркті – 5,7%-ға;
* мидың қан айналымының жедел бұзылыстары (инсульттер) – 6,1%-ға төмендеді.
Қол жеткізілген нәтижелер инсульттік және кардиологиялық орталықтар желісін дамыту, жоғары технологиялық медициналық көмектің көлемін кеңейту, заманауи клиникалық хаттамаларды енгізу, жедел медициналық жәрдем қызметін жетілдіру, профилактикалық тексерулер ауқымын ұлғайту және жүрек-қантамыр ауруларына шалдыққан пациенттерді дәрілік қамтамасыз етудің қолжетімділігін арттырудың арқасында мүмкін болды.
Жыл басынан бері Алматы қаласында 237 308 тұрғын онкологиялық скринингтен өтті. Тексерулер азаматтардың тіркелген жері бойынша емханаларда тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) шеңберінде, оның ішінде медициналық сақтандыру жүйесінде сақтандырылмаған азаматтар үшін де жүргізіледі.
Тексеру қорытындысы бойынша қатерлі ісіктің 225 жағдайы анықталды. Оның ішінде 215 жағдай аурудың ерте сатысында диагностикаланған. Бұл профилактикалық тексерулердің тиімділігін көрсетіп, емдеуді дер кезінде бастауға мүмкіндік береді.
Жыл басынан бері Алматы онкология орталығында 14 мыңнан астам пациент мамандандырылған медициналық көмек алды. 1 100-ден астам операция жасалды, олардың 50 пайыздан астамы аз инвазиялық әдіспен орындалды. 12,5 мыңнан астам пациентке химиотерапиялық ем жүргізілсе, 500-ге жуық адам сәулелік терапиядан өтті.
«Ауру барынша ерте анықталса, оны сәтті емдеу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Сондықтан әрбір азаматтың тегін скринингтік тексерулерден тұрақты түрде өтуі өте маңызды. Онкологиялық ауруға күдік туындаған жағдайда пациент «жасыл дәліз» қағидаты бойынша тексеруден өтеді. Қазақстанда онкологиялық ауруларға мамандандырылған көмектің толық көлемі – диагностикадан бастап емдеуге дейін – ТМККК шеңберінде тегін көрсетіледі», – деді Алматы онкология орталығы директорының орынбасары Жанна Құжаева.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі азаматтардың міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесіне қатысуы туралы ақпарат беру жөніндегі мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларына өзгерістер әзірледі. Жоба мемлекеттік қызмет көрсету тәртібін жетілдіруге және сақтандыру мәртебесі мен төленген жарналар мен аударымдар туралы мәліметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Бұл мемлекеттік қызмет азаматтарға МӘМС жүйесіндегі өз мәртебесі, сақтандырылған кезеңдері, сондай-ақ олардың пайдасына төленген жарналар мен аударымдар туралы нақты ақпаратты жедел алуға мүмкіндік береді.
Қызметті электрондық форматта eGov.kz электрондық үкімет порталы арқылы алуға болады. Бұл азаматтарға мемлекеттік органдарға жеке жүгінбей-ақ, өздеріне ыңғайлы уақытта сақтандыру мәртебесін және төленген жарналар туралы мәліметтерді тексеруге мүмкіндік береді.
Бүгінде 17,5 миллион азамат міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінің қатысушылары болып табылады. МӘМС жүйесі сақтандырылған азаматтарға төленген жарналардың мөлшеріне және әлеуметтік мәртебесіне қарамастан медициналық көмектің кең көлеміне қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Оның қатарына профилактикалық тексерулер, консультациялық-диагностикалық көмек, амбулаториялық, стационарды алмастыратын және стационарлық жағдайларда көрсетілетін мамандандырылған медициналық көмек, жоғары технологиялық медициналық көмек, медициналық оңалту, сондай-ақ қолданыстағы заңнамаға сәйкес дәрілік қамтамасыз ету кіреді.
Алматыдағы Кардиология және ішкі аурулар ғылыми-зерттеу институтында Италияның IRCCS Candiolo онкология орталығының торакалдық онкологиялық хирургия бөлімінің директоры, мол клиникалық тәжірибесі бар жетекші сарапшы доктор Andrea Droghetti-дің қатысуымен алдыңғы тісті бұлшықетке аумақтық блокада (Serratus Block) жасау бойынша мастер-класы өтті.
Мастер-класс шеңберінде кенеттен жүректің тоқтау қаупі жоғары пациенке экстраторакальды, тері астына орналастырылатын кардиовертер-дефибриллятор (S-ICD) имплантатталды.
Имплантатталтын кардиовертер-дефибриллятор өмірге қауіп төндіретін жүрек ырғағының бұзылыстары мен ауыр жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерді кенеттен жүрек тоқтауынан қорғап, олардың өмірін сақтауға мүмкіндік береді.
Аритмология қызметінің аға ординаторы Асылхан Паримбековтің айтуынша, қайта имплантаттау кезінде қауіп-қатер бірнеше есе артады. Ал тері астындағы электродпен жабдықталған имплантатталатын кардиовертер-дефибрилляторды қолдану осы қауіптердің барынша төмендеуіне мүмкіндік береді.
Тері асты кардиовертер-дефибрилляторы қан тамырларының анатомиялық ерекшеліктері күрделі пациенттерге, тамырішілік электродтың зақымдану қаупі жоғары дене белсенділігі жоғары жас адамдарға, қант диабеті және инфекциялық асқынулар қаупі бар созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерге, сондай-ақ кардиовертер-дефибрилляторды қайта имплантаттауды қажет ететін, әсіресе алғашқы операция инфекциялық асқынулармен өткен пациенттерге орнатылады.
Жүрек тоқтауының бастапқы профилактикасы үшін тері асты кардиовертер-дефибрилляторларын клиникалық тәжірибеге енгізу операциядан кейінгі асқынулар санын едәуір азайтып, пациенттердің өмір сүру сапасын жақсартуға ықпал етеді.
Мектеп медицинасын жаңғырту шеңберінде биыл жаңа стандарттар енгізілуде. Олар оқушыларды профилактикалық тексеруден өткізуді цифрландыруды, алғашқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдарын диагностикалық жабдықтар жиынтықтарымен қамтамасыз етуді және орта буын медицина қызметкерлерін оқытуды көздейді.
«Бүгінде профилактикалық тексерулерді жай ғана өткізу емес, олардың жоғары сапасын қамтамасыз ету маңызды. Ол үшін медицина қызметкерлерін жаңа тәсілдерге оқытып, оларды заманауи диагностикалық құралдармен қамтамасыз ету қажет», – деді бүгін ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Ана мен бала денсаулығын сақтау департаментінің директоры Мағрипа Ембергенова.
Жалпы, балаларға хирургия, офтальмология, оториноларингология және стоматология бағыттары бойынша профилактикалық тексерулер жүргізуге қатысатын 2054 мейіргерді оқыту жоспарланып отыр. Министрлік мамандарды даярлау барысына апта сайын мониторинг жүргізіп, өңірлерді бұл жұмысты жандандыруға шақырады.
Денсаулық сақтау министрлігінің есептеуі бойынша, мектеп оқушыларына сапалы профилактикалық тексерулер жүргізу үшін медициналық ұйымдарға 900-дан астам жабдық жиынтығы қажет болады.
Мектеп медицинасын цифрландыру да жеке бағыт ретінде жүзеге асырылады. Профилактикалық тексерулердің нәтижелерін автоматты түрде тіркеуге, баланың кейінгі тексерілуін қадағалауға, медициналық ұсынымдардың орындалуын бақылауға және ата-аналарды цифрлық сервистер арқылы хабардар етуге мүмкіндік беретін жүйе құру жоспарлануда.
«Баланың денсаулығы – денсаулық сақтау жүйесінің, білім беру саласының және ата-аналардың ортақ жауапкершілігі. Сондықтан біз ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейтіп, мектеп оқушыларын сүйемелдеудің бірыңғай жүйесін қалыптастырып жатырмыз», – деп атап өтті Магрипа Ембергенова.
Жаңа тәсілдерді іске асыру мектеп медицинасын заманауи, технологиялық тұрғыдан дамыған әрі ауруларды ерте анықтауға және балалардың денсаулығын сақтауға бағытталған жүйеге айналдыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Мемлекет басшысының халыққа медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыру жөніндегі тапсырмаларын іске асыру шеңберінде медициналық инфрақұрылымды дамытуға бағытталған ауқымды жобаларды жүзеге асыруды жалғастыруда.
Бүгінде Қазақстанда жалпы құны 108 млрд теңгені құрайтын 51 денсаулық сақтау нысанының құрылысы қатар жүргізілуде.
Оның ішінде 55 млрд теңге «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы шеңберінде аудандық ауруханаларды жаңғыртуға бағытталса, тағы 53 млрд теңге бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыруға қарастырылған.
Атап айтқанда, Қызылорда және Өскемен қалаларында 300 төсектік көпбейінді ауруханалардың, Атырау облысының Өркен және Нұрсая шағын аудандарында емханалардың, Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданының Бескөл ауылында бір ауысымда 250 адам қабылдауға арналған және Талдықорған қаласында бір ауысымда 500 адам қабылдауға арналған емханалардың құрылысы жалғасуда.
2026 жылы сондай-ақ 2025 жылы Арнаулы мемлекеттік қор қаражатының есебінен қаржыландырылған бірқатар нысандарды пайдалануға беру жоспарланып отыр. Олардың қатарында Қарағанды қаласындағы онкологиялық диспансер, Талдықорған қаласындағы облыстық балалар ауруханасын реконструкциялау, Жетісу облысындағы Кербұлақ аудандық ауруханасы ғимараттарының сейсмикалық беріктігін күшейту, сондай-ақ Өскемен қаласындағы Гематология орталығының құрылысы бар.
Аталған жобаларды іске асыру денсаулық сақтау жүйесінің инфрақұрылымын едәуір нығайтуға, медициналық көмек көрсету үшін заманауи жағдай жасауға және еліміздің барлық өңірі тұрғындары үшін медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Ауылдық денсаулық сақтауды дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. 2026 жылдың соңына дейін 32 аудандық аурухананы жаңғыртып, оларды заманауи көпбейінді аудандық орталық ауруханалар деңгейіне жеткізу жоспарланған.
Жаңғырту жұмыстары нысандарды күрделі реконструкциялаумен ғана шектелмей, компьютерлік томографтар мен ангиографиялық кешендерді қоса алғанда, заманауи жоғары технологиялық медициналық жабдықтармен жарақтандыруды да қамтиды.
Бұл, әсіресе инсульт пен инфаркт кезінде адам өмірі мен денсаулығын сақтап қалуда шешуші маңызға ие болатын «алтын сағат» қағидаты шеңберінде көрсетілетін уақтылы медициналық көмектің тиімділігін арттырып, жедел жағдайдағы пациенттерді диагностикалау мен емдеудің жеделдігін едәуір жақсартуға мүмкіндік береді.
Мамандардың бағалауынша, жобаны іске асыру нәтижесінде жүрек-қан тамырлары аурулары мен инсульттен болатын өлімнің деңгейі шамамен 20 пайызға төмендейді.
Медициналық инфрақұрылымды дамытудың маңызды бағыттарының бірі – мемлекеттік-жекешелік әріптестік. Қазіргі таңда елде Көкшетау қаласында 630 төсектік, Қосшы қаласында 350 төсектік заманауи көпбейінді ауруханалар, сондай-ақ Алматы қаласында жаңа медициналық кешен салу бойынша ірі инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда.
Мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі – ана мен бала денсаулығын сақтау қызметін дамыту. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша заманауи перинаталдық орталықтар желісін салу бағдарламасы іске асырылуда.
2029 жылға дейін Астана қаласында (екі орталық), Алматы, Шымкент, Қарағанды, Алматы облысының Қаскелең, Қызылорда, Орал қалаларында және Түркістан облысының Темірлан ауылында барлығы тоғыз перинаталдық орталықтың құрылысы жоспарланған.
Заманауи жабдықтармен жарақтандырылған медициналық ұйымдарды құру азаматтардың тұрғылықты жеріне қарамастан медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға, жоғары технологиялық медицинаны дамытуға және денсаулық сақтау саласының кадрлық әлеуетін нығайтуға ықпал етеді.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі 2030 жылға дейін шетелдік пациенттерге «бір терезе» қағидаты бойынша қызмет көрсетудің заманауи жүйесін құруды көздейтін медициналық туризмді дамытуға арналған тұжырымдамалық тәсілдерді әзірледі.
Жаңа жүйе шетелдік пациенттерге алғашқы өтініш берген сәттен бастап емдеу аяқталып, кейінгі медициналық бақылауға дейінгі толық сүйемелдеуді қамтамасыз етеді.
Бірыңғай сервис арқылы пациенттер Қазақстан медицинасының мүмкіндіктері туралы ақпарат алып, медициналық ұйымды таңдай алады, қажетті құжаттарды рәсімдейді, консультация алады, келуін, орналастырылуын ұйымдастырып, емдеудің барлық кезеңінде сүйемелдеуге қол жеткізеді.
Медициналық туризмнің жаңа моделін іске асыру шеңберінде жеті негізгі міндетті жүзеге асыру жоспарлануда. Атап айтқанда, ұлттық және өңірлік деңгейлерде медициналық туризмді үйлестірудің бірыңғай жүйесін қалыптастыру, бірыңғай нормативтік талаптарды әзірлеу, медициналық көмектің жоғары сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету, бәсекеге қабілетті медициналық қызметтер топтамасын айқындау, Қазақстанның халықаралық деңгейдегі танымалдығын арттыру және медициналық ұйымдарды ынталандыру тетіктерін қалыптастыру көзделген.
Министрліктің мәліметінше жаңа модель шетелдік азаматтардың Қазақстанда медициналық көмек алу үдерісін барынша ыңғайлы әрі түсінікті етеді, отандық денсаулық сақтау жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттырады, медициналық қызметтер экспортын ұлғайтады, қосымша инвестициялар тартуға мүмкіндік береді және Қазақстанның Орталық Азиядағы өңірлік медициналық хаб ретіндегі позициясын нығайтады.
Нысаналы көрсеткіш ретінде 2030 жылға қарай Қазақстанға медициналық көмек алу мақсатында келетін шетелдік азаматтардың жыл сайынғы ағынын 800 мың адамға дейін жеткізу белгіленген.
Негізгі басым бағыттардың бірі – профилактикалық көмекті дамыту және балалардың дамуындағы бұзылыстарды ерте анықтау.
Қазақстанда баланы туған сәтінен бастап ерте жасына дейін кешенді сүйемелдеуге бағытталған «Алғашқы 1001 күн» жобасы іске асырылуда. Жоба патронаж қызметін дамытуды, скринингтік бағдарламаларды кеңейтуді, ана сүтімен қоректендіруді қолдауды және ерте шақтағы балалардың ұлттық тіркелімін қалыптастыруды қамтиды.
2025 жылдан бастап елімізде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) GMCD балалардың дамуын мониторингілеу жөніндегі нұсқаулығы енгізілуде. Бұл құрал балалардағы даму кідірісінің қауіптерін клиникалық белгілері пайда болғанға дейін анықтауға мүмкіндік береді.
Соңғы бір жылдың ішінде Қазақстанда медициналық-санитариялық алғашқы көмек (МСАК) ұйымдарының базасында жұмыс істейтін, балалардың дамуындағы бұзылыстарды ерте диагностикалауға және оларды кешенді сүйемелдеуге бағытталған 386-дан астам даму және ерте араласу орталығы құрылды.
Орталықтарда балалармен дәрігерлер, логопедтер, психологтер, реабилитологтер және басқа да мамандардан құралған мультидисциплинарлық командалар жұмыс істейді.
Сонымен қатар ата-аналарға да жан-жақты қолдау көрсетіледі: оларды бала күтімі дағдыларына үйретеді, баланың дамуына қатысты консультация береді және медициналық көмек көрсетудің барлық кезеңінде сүйемелдейді.
Ерте араласу балалар мүгедектігінің қаупін төмендетуге, баланың өмір сүру сапасын жақсартуға, оның табысты дамуы мен қоғамға бейімделуіне қолайлы жағдай жасауға мүмкіндік береді. Көмек неғұрлым ерте басталса, баланың өз әлеуетін толық ашуына соғұрлым мүмкіндік жоғары болады.