В рамках визита в область Ұлытау вице-министр здравоохранения Республики Казахстан Тимур Муратов ознакомился с работой новой врачебной амбулатории в селе Кенгир города Жезказгана, построенной по проекту «Модернизация сельского здравоохранения», посетил Областной центр фтизиопульмонологии в городе Сатпаеве, где проводится капитальный ремонт, а также Областную многопрофильную больницу Жезказгана.
В ходе встречи с руководством и коллективом областной больницы были рассмотрены вопросы развития медицинской инфраструктуры, совершенствования службы охраны материнства и детства, онкологической помощи, внедрения современных методов лечения и проведения высокотехнологичных операций.
Также вице-министр посетил ТОО «Медицинский центр Жезказгана», ознакомился со строительством новой больницы в Ұлытауском районе и травматологического отделения при больнице города Сатпаев.
По итогам поездки Тимур Муратов отметил положительную динамику развития здравоохранения региона и подчеркнул необходимость дальнейшей работы по привлечению медицинских кадров.
За последние три года в область Ұлытау прибыли 84 врача по программе социальной поддержки медицинских работников, заключено 38 договоров на обучение врачей-резидентов.
В 2025 году региону было выделено 130 государственных образовательных грантов для подготовки медицинских специалистов.
Кроме того, начата работа по строительству Дома врачей, что станет дополнительной мерой поддержки и повысит привлекательность области для медицинских работников.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттырудың, әсіресе ауылдық және шалғай елді мекендер тұрғындары үшін маңызды құралдарының бірі ретінде телемедицинаны жүйелі түрде дамытып келеді.
Бүгінде телемедицина қызметтеріне 655 медициналық ұйым қосылған. Олардың әлеуетті қамту ауқымы 2 миллионнан астам адамды құрайды. Қазіргі таңда 1 миллионнан астам пациент телемедициналық консультациялар алған. Бұл қашықтан медициналық көмек көрсету форматына деген жоғары сұранысты көрсетеді.
Телемедицина шалғай өңірлердің тұрғындарына бейінді мамандардың кеңесін уақытылы алуға мүмкіндік береді, медициналық көмекті күту мерзімін қысқартады, облыстық және республикалық клиникаларға бару қажеттілігін азайтады әрі пациенттерді тұрғылықты жері бойынша үздіксіз бақылауды қамтамасыз етеді.
Денсаулық сақтау министрлігі алғаш рет қашықтан көрсетілетін медициналық қызметтердің нақты тізбесін айқындап, онлайн-қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігіне қойылатын бірыңғай талаптарды белгіледі.
Сонымен қатар, министрліктің жаңа бұйрығында телемедициналық қызметтерді көрсету кезінде қолданылатын технологиялар мен жабдықтар айқындалып, оларды ұсыну шарттары кеңейтілді.
4 мыңнан астам медициналық ұйым бірыңғай телемедициналық желіге қосылады.
Телемедицинаны дамытудың келесі кезеңі – телемедициналық инфрақұрылымды еліміздің бүкіл денсаулық сақтау жүйесіне кеңінен енгізу.
Алдағы уақытта 4 мыңнан астам денсаулық сақтау ұйымын, оның ішінде медициналық пункттерді, фельдшерлік-акушерлік пункттерді, дәрігерлік амбулаторияларды, бастапқы медициналық-санитариялық көмек орталықтарын, орталық аудандық және облыстық ауруханаларды заманауи телемедициналық жабдықтармен қамтамасыз ету жоспарланып отыр.
Сонымен қатар, қазіргі заманғы цифрлық шешімдер қылмыстық-атқару жүйесінің 72 мекемесінде енгізіліп жатыр. Бұл аталған санаттағы пациенттердің мамандандырылған медициналық көмекке қолжетімділігін қамтамасыз етеді.
Жобаны іске асыру нәтижесінде ауылдық жерлерде тұратын шамамен 7,5 миллион тұрғынды қамтуға мүмкіндік беріліп, Қазақстанның барлық аумағында медициналық көмекті қашықтан көрсетудің бірыңғай заманауи жүйесі қалыптастырылады.
Цифрлық технологиялар мектеп медицинасында енгізіледі
Министрліктің басым бағыттарының бірі – мектеп медицинасын цифрландыру.
Телемедициналық шешімдерді 6 900-ден астам мектепке енгізу жоспарланып отыр. Бұл 3,6 миллионнан астам оқушыны қамтиды.
Цифрлық сервистерді пайдалану профилактикалық тексерулер жүргізуге, қашықтан консультациялар ұйымдастыруға, балалардың денсаулық жағдайын бақылауға, сондай-ақ профилактикалық жұмыстардың тиімділігін арттырып, ауруларды ерте анықтауға мүмкіндік береді.
Жыл басынан бері 2 миллионнан астам қашықтан медициналық қызмет көрсетілді
Денсаулық сақтау министрлігінің ақпараттық жүйесінің деректеріне сәйкес, биылғы жылдың басынан бері Қазақстанның барлық 20 өңіріндегі 709 медициналық ұйым халыққа 23,1 миллионнан астам медициналық қызмет көрсетті. Оның ішінде 2,17 миллионнан астам қызмет қашықтан ұсынылды.
Телемедициналық қызметтердің үлесі 9,4%-ға жетті. Бұл цифрлық технологиялардың практикалық денсаулық сақтау саласында кезең-кезеңімен дамып келе жатқанын көрсетеді.
Телемедициналық технологиялар ең белсенді түрде Ақтөбе облысында (13,66%), Алматы қаласында (12,42%), Батыс Қазақстан облысында (11,04%), Қызылорда облысында (10,99%), Қарағанды облысында (10,95%), Павлодар облысында (10,62%) және Түркістан облысында (10,00%) қолданылады.
Бірыңғай медициналық деректер қоймасы цифрлық денсаулық сақтау экожүйесінің негізіне айналады
Цифрлық трансформацияның маңызды бағыты – денсаулық сақтау саласының бірыңғай цифрлық экожүйесін құру.
Поликлиникалардың, стационарлардың, зертханалардың, мектеп медицинасының және телемедициналық сервистердің ақпараттық жүйелерін Бірыңғай медициналық деректер қоймасына біріктіру, кейіннен жинақталған ақпаратты Денсаулық сақтау министрлігіне ұсыну көзделген.
Бұл басқарушылық шешімдерді объективті деректер негізінде қабылдауға, саланы басқарудың тиімділігін арттыруға, медициналық көмектің сабақтастығын қамтамасыз етуге және денсаулық сақтаудың бірыңғай цифрлық кеңістігін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Заманауи телемедицина – тек консультациялар ғана емес
Бүгінде телемедицинаның ең сұранысқа ие форматтары – қашықтан консультациялар мен консилиумдар.
Сонымен қатар, Министрлік пациенттерді қашықтан мониторингтеу, телеметриялық электрокардиография, жасанды интеллект технологиялары және басқа да заманауи цифрлық сервистерді дамытуда зор әлеует бар деп есептейді.
Телемедицинаны дамыту жөніндегі кешенді шараларды іске асыру ауылдық денсаулық сақтау жүйесін жаңғыртуға, азаматтардың тұрғылықты жеріне қарамастан сапалы медициналық көмекке тең қолжетімділігін қамтамасыз етуге, медициналық ұйымдардың жұмыс тиімділігін арттыруға және әрбір пациенттің қажеттілігіне бағдарланған заманауи цифрлық денсаулық сақтау жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Адам саудасы - ауыр қылмыс!» республикалық ақпараттық науқанын қолдады. Науқанның мақсаты - азаматтардың адам саудасының қазіргі заманғы тәсілдері туралы хабардарлығын арттыру, адамдардың қылмыстық желілерге тартылуының алдын алу және қауіп төнген жағдайда қайда жүгіну қажет екені туралы ақпарат беру.
Бүгінде адам саудасы адам құқықтарының аса ауыр бұзылуларының бірі болып қалып отыр. Қылмыскерлер интернетті, әлеуметтік желілер мен мессенджерлерді жиі пайдаланып, жоғары жалақылы жұмыс, оқу немесе басқа да тартымды мүмкіндіктер ұсынады. Алайда мұндай ұсыныстардың артында адамды түрлі пайдалану нысандарына тарту әрекеттері жасырын болуы мүмкін.
Адам саудасының құрбаны жасына, кәсібіне немесе білім деңгейіне қарамастан кез келген адам болуы мүмкін екенін атап өткен жөн. Сексуалдық қанау мен мәжбүрлі еңбекпен қатар, адамдарды онлайн-алаяқтыққа, киберқылмыстарға, заңсыз көші-қонға, есірткі құралдарының заңсыз айналымына және басқа да құқыққа қайшы әрекеттерге тарту жағдайлары жиілеп келеді.
Бұл мәселе денсаулық сақтау жүйесі үшін ерекше маңызға ие. Пайдалану мен зорлық-зомбылыққа ұшыраған адамдар көбіне медициналық көмекпен қатар психологиялық және психоәлеуметтік қолдауды да қажет етеді. Оның салдары дене жарақаттары, созылмалы күйзеліс, үрейлі және депрессиялық жағдайлар, сондай-ақ мамандардың дер кезінде көмегін талап ететін денсаулықтың басқа да бұзылыстары түрінде көрініс беруі мүмкін.
Ақпараттық науқанның негізгі міндеті - азаматтарға қазіргі қауіп-қатерлер туралы түсіндіру, ықтимал қатердің белгілерін тануға үйрету, мемлекеттік қолдау шаралары туралы хабардар ету және жеке қауіпсіздік мәселелеріне жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыру.
Науқан аясында еліміздің барлық өңірлеріндегі медициналық ұйымдар, алғашқы медициналық-санитариялық көмек ұйымдары және жастар денсаулық орталықтары халық арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізеді. Психикалық денсаулықты сақтау, медициналық және психологиялық көмекке мұқтаж адамдарды ерте анықтау, сондай-ақ қолжетімді қолдау қызметтері туралы ақпараттандыру мәселелеріне ерекше назар аударылады.
Азаматтарға келесі қарапайым қауіпсіздік шараларын сақтау ұсынылады:
* әсіресе шетелде жұмысқа орналасу туралы ұсыныстарды мұқият тексеру;
* жеке куәлік пен басқа да құжаттарды, сондай-ақ жеке деректерді бейтаныс адамдарға бермеу;
* тез табыс табуға уәде беретін күмәнді ұсыныстарға келіспеу;
* күмәнді жағдайлар туындаған кезде дереу құқық қорғау органдарына жүгіну.
Медициналық және психологиялық көмекке уақытылы жүгіну зорлық-зомбылықтың салдарын азайтуға және зардап шеккен адамдардың денсаулығын қалпына келтіруге ықпал етеді.
Жыл сайын 30 шілдеде Біріккен Ұлттар Ұйымының бастамасымен Дүниежүзілік адам саудасына қарсы күрес күні атап өтіледі. Биылғы жылдың ұраны - «Алаяқтықтың тұзағында». Бұл ұран адам саудасының жаңа түріне, атап айтқанда құрбандарды қылмыс жасауға, әсіресе онлайн-алаяқтық саласындағы құқыққа қайшы әрекеттерге мәжбүрлеу мәселесіне назар аударуға бағытталған.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі азаматтарды қырағылық танытуға, өз қауіпсіздігіне және жақындарының қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауға шақырады. Адам саудасының алдын алу мемлекет, қоғам және әрбір азаматтың бірлескен күш-жігері арқылы ғана мүмкін болады.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі санитариялық-эпидемиологиялық қызметті цифрлық трансформациялау бағытындағы ең ауқымды жобалардың бірін аяқтады.
ТМД елдерінің арасында алғаш рет төмендегі бағыттарды біріктірген бірыңғай цифрлық экожүйе құрылды:
мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық бақылау;
декреттелген кәсіптер қызметкерлерінің медициналық тексерулері;
зертханалық зерттеулер;
кәсіпорындардың өндірістік бақылауы;
халықты вакцинациялау мониторингі.
Бұрын бұл мәліметтер әртүрлі ақпараттық жүйелерде сақталып, көптеген үдерістер қолмен жүргізілсе, бүгінде барлық ақпарат бір платформада нақты уақыт режимінде жинақталып, талданады.
Бұл санитариялық-эпидемиологиялық қауіп-қатерлерге жедел ден қоюға ғана емес, сонымен қатар төтенше жағдайлар туындамай тұрып-ақ олардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Денсаулық сақтау министрі 15 тамызға дейін еліміздегі босандыру қызметін көрсететін барлық 69 медициналық ұйымда ауқымды тексеру жүргізуді тапсырды. Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитеті инфекциялық бақылау талаптарының сақталуын бағалап, аналар мен жаңа туған нәрестелердің қауіпсіздігін барынша қамтамасыз етуге және ауруханаішілік инфекциялардың алдын алу шараларын күшейтуге назар аударады.
Тиісті тапсырмалар Денсаулық сақтау министрлігінде медициналық ұйымдардағы инфекциялық бақылау жүйесін жетілдіруге арналған аппараттық кеңес барысында берілді.
Тексерулердің мақсаты – санкциялар санын арттыру емес, тәуекелдердің алдын алу және оларды жою, сондай-ақ босандыру қызметін көрсететін ұйымдардағы медициналық көмектің сапасын арттыру.
«Инфекциялық бақылау жүйесінің басты міндеті – салдармен күресу емес, тәуекелдердің алдын алу. Инфекцияның әрбір жағдайы кәсіби тұрғыдан жан-жақты талданып, пациенттердің қауіпсіздігін арттыруға бағытталған нақты шешімдер қабылдауға негіз болуы тиіс. Ашық әрі объективті көзқарас қана медициналық көмектің сапасын жетілдіруге мүмкіндік береді», – деп атап өтті Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова.
Кеңес қорытындысы бойынша министр инфекция жағдайларын тергеп-тексеру тәсілдерін қайта қарауды, профилактикаға басымдық бере отырып санитариялық қағидалар мен мемлекеттік бақылаудың тексеру парақтарын жаңартуды, сондай-ақ инфекцияның әрбір жағдайының туындау себептеріне объективті баға беруді тапсырды. Бұл еліміздегі инфекциялық бақылау жүйесінің тиімділігін арттыруға бағытталған.
Сонымен қатар өңірлік денсаулық сақтау басқармаларына медициналық ұйымдарды дезинфекция және зарарсыздандыру жұмыстарын жүргізуге қажетті ресурстармен, жеке қорғаныш құралдарымен, заманауи жабдықтармен және бір реттік шығыс материалдарымен қамтамасыз ету, сондай-ақ медицина қызметкерлерін инфекциялық бақылау мәселелері бойынша жүйелі оқытуды ұйымдастыру тапсырылды.
Антибиотиктерге төзімділік мәселесіне де ерекше назар аударылды. Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті бактерияға қарсы препараттарды рецептімен босату талаптарының сақталуына бақылауды күшейтеді. Себебі антибиотиктерді ұтымды пайдалану микроорганизмдердің емге төзімділігінің алдын алудың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Тексеру қорытындылары бойынша әрбір өңірде инфекциялық бақылау жүйесін одан әрі жетілдіруге арналған жол карталары бекітіледі.
Айта кету керек, медициналық көмек көрсету барысында туындайтын инфекциялардың алдын алу медициналық көмектің сапасы мен қауіпсіздігінің негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала береді. Қабылданған кешенді шараларды іске асыру аналар мен жаңа туған нәрестелердің қорғалу деңгейін арттыруға, инфекциялық бақылау жүйесін нығайтуға және азаматтардың отандық денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімін күшейтуге мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі БҰҰ-ның Қазақстандағы халық саны саласындағы қорының (ЮНФПА) өкілі Чинве Огбоннамен кездесу өткізді, оның барысында тараптар ЮНФПА-ның 2026-2030 жылдарға арналған алтыншы Елдік бағдарламасы шеңберінде жаңа бірлескен жобаларды іске асыруды талқылады.
Кездесуді ашқан министр ЮНФПА-ға көпжылдық әріптестігі үшін, сондай-ақ биылғы мамыр айында Қазақстанға БҰҰ Бас хатшысының орынбасары, ЮНФПА Атқарушы директоры доктор Диене Кейтаның ресми сапарын ұйымдастырғаны үшін алғысын білдірді. Ведомство басшысының айтуынша, сол кезде қол жеткізілген уағдаластықтар бірлескен бастамаларды практикалық іске асыруға негіз болды.
«Біз ЮНФПА-мен ынтымақтастығымызды денсаулық сақтау жүйесін нығайтуға, ғылыми әлеуетті дамытуға және халыққа заманауи медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған стратегиялық әріптестік ретінде қарастырамыз», – деді Ақмарал Әлназарова.
Келіссөздер барысында тараптар алдағы өзара іс-қимылдың бірқатар басым бағыттарын айқындады.
Негізгі бастамалардың бірі – климаттың өзгеруінің халық денсаулығына әсері мәселелеріне басымдық бере отырып, Қазақстанда БҰҰ университеті мен Қоғамдық денсаулық сақтау мектебінің платформасын құру болды.
Сондай-ақ тараптар ЮНФПА-мен бірлесіп, аптап ыстықтың жүкті әйелдер мен жаңа туған нәрестелердің денсаулығына әсерін зерделеуге арналған зерттеу жүргізу мәселесін талқылады. Зерттеу еліміздің ең ыстық өңірлері – Қызылорда, Түркістан және Маңғыстау облыстарында жүргізіледі деп жоспарлануда.
ЮНФПА-мен табысты әріптестіктің келесі бағыты ретінде Жастар денсаулық орталықтарын (ЖДО) дамыту айқындалды. Оның аясында ауылдық жерде тұратын жасөспірімдерге, жастарға және әйелдерге қашықтан психологиялық және репродуктивтік көмек көрсетудің жаңа тәсілдерін енгізу жоспарланып отыр.
«Пилоттық жобаның шеңберінде ЖДО базасында өңірлік телепсихология орталықтарын құруды, ауыл жастарына білікті психологтардың қашықтан консультацияларын ұйымдастыруды және шалғай елді мекендерге шығатын мобильдік мультидисциплинарлық топтар қалыптастыруды ұсынамыз. Сонымен қатар зорлық-зомбылық, суицид қаупі, дағдарыстық жүктілік, репродуктивтік жоғалтулар, мазасыздық пен депрессиялық жағдайлар мәселелері бойынша дағдарыстық консультацияларға ерекше назар аудару қажет», – деді ведомство басшысы.
Бүгінде елімізде жастарға қолайлы медициналық, психологиялық және әлеуметтік қызметтер көрсететін 90-ға жуық осындай орталық жұмыс істейді. Олар жыл сайын бір миллионға жуық жас азаматты қамтиды.
ЮНФПА-ның рөлі халықаралық сараптамалық қолдау көрсету, гранттық және техникалық көмек ұсыну, қазақстандық мамандар мен супервизорларды даярлау, сондай-ақ жобаның нәтижелерін тек иесіздендірілген және жинақталған көрсеткіштер негізінде тәуелсіз бағалау бағыттарын қамтуы мүмкін.
Министр сондай-ақ БҰҰ Қорына халықаралық ұйымның тәжірибесі мен денсаулық сақтау жүйесінің әлеуетін пайдалана отырып, еліміздегі жастар еріктілер қозғалысын дамытуға және денсаулық еріктілері корпусын құруға қолдау көрсетуді ұсынды.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар халық денсаулығын сақтауға, ғылыми әлеуетті дамытуға, репродуктивтік денсаулықты жетілдіруге және денсаулық сақтау жүйесінің заманауи сын-қауіптерге төзімділігін арттыруға бағытталған бірлескен жобаларды іске асыру мен ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға дайын екендіктерін растады.
Қазақстан тұрғындары тіркелген емханасында профилактикалық скринингтік тексерулерден тегін өте алады.
Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде келесі скринингтер жүргізіледі:
* 40–76 жас аралығында (әр 2 жыл сайын) — артериялық гипертонияны, жүректің ишемиялық ауруын, қант диабетін, глаукоманы және мінез-құлықтық қауіп факторларын ерте анықтауға арналған скрининг;
* 40–76 жас аралығындағы әйелдерге (әр 2 жыл сайын) — сүт безі обырын ерте анықтауға арналған скрининг;
* 30–74 жас аралығындағы әйелдерге (әр 4 жыл сайын) — жатыр мойны обырын ерте анықтауға арналған скрининг;
* 50–76 жас аралығындағы ерлер мен әйелдерге (әр 2 жыл сайын) — тоқ ішек пен тік ішек обырын (колоректальдық обырды) ерте анықтауға арналған скрининг;
* 50–76 жас аралығындағы ерлерге (әр 2 жыл сайын) — ми қан айналымы бұзылыстарын ерте анықтауға арналған скрининг.
Алматы қаласындағы №11 қалалық емхананың профилактика бөлімішесінің меңгерушісі Алёна Ришатовна Зекунованың айтуынша, көптеген қауіпті аурулар бастапқы кезеңде ешқандай белгі бермей өтеді.
«Скринингтік тексерулер ауруды алғашқы белгілері пайда болмай тұрып анықтауға мүмкіндік береді. Дерт неғұрлым ерте анықталса, емдеу соғұрлым тиімді болып, асқыну қаупі төмендейді. Сондықтан профилактикалық тексерулерден жүйелі түрде өтіп, денсаулығыңызға қамқорлық жасауды кейінге қалдырмаған жөн», – деді Алёна Зекунова.
Скринингтік тексерулер мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде тегін жүргізіледі. Жас ерекшелігіңізге байланысты скринингтен өтуге жататыныңызды тіркелген емханаңыздағы учаскелік дәрігерден біле аласыз.
Қазақстанда халықтың ментальдық денсаулығын сақтау тәсілі өзгертілуде: басты назар аурудың салдарын емдеуден оның алдын алуға, ерте анықтауға және адамды барлық кезеңде кешенді сүйемелдеуге аударылады.
Бұл шаралар Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен өткен Үкімет отырысында қаралған 2027–2030 жылдарға арналған ментальдық денсаулықты сақтау жөніндегі кешенді жоспармен көзделген.
«Бүгінде мамандандырылған медициналық-әлеуметтік көмек екі республикалық клиникада, 20 өңірлік психикалық денсаулық орталығында, 98 алғашқы психикалық денсаулық орталығында және ауылдық жерлердегі 212 психикалық денсаулық кабинетінде көрсетіледі. Амбулаториялық көмек пен медициналық оңалтуды дамыту жалғасуда, балаларға арналған психиатриялық төсектер саны артып, қызметтің кадрлық әлеуеті нығайтылуда. Сонымен қатар, инфрақұрылымды жаңғыртуға және материалдық-техникалық базаны жаңартуға деген жоғары қажеттілік сақталуда», – деді Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова.
Жаңа Кешенді жоспар психикалық денсаулық саласы мамандарын емханалардың жұмысына интеграциялауды, ерте диагностиканы дамытуды, пациенттің емдеу бағытын цифрландыруды, кадрлық әлеуетті нығайтуды және инфрақұрылымды жаңартуды көздейді. Балалар мен жасөспірімдердің психикалық денсаулығына ерекше назар аударылады.
Кешенді жоспарды әзірлеу барысында салалық мемлекеттік органдар ғылыми зерттеулерді дамытуға, мамандарды даярлау жүйесін жетілдіруге, білім беру бағдарламаларын жаңартуға, педагогтер мен психологтердің біліктілігін арттыруға, сондай-ақ мүгедектігі бар балалар мен ересектерге арналған арнайы әлеуметтік қызметтер жүйесі мен инфрақұрылымды одан әрі дамытуға бағытталған ұсыныстарын ұсынды.
Министрліктер мен өңір әкімдіктерінің баяндамалары тыңдалғаннан кейін 2027–2030 жылдарға арналған ментальдық денсаулықты сақтау жөніндегі кешенді жоспар мақұлданды.
️Астанада Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарованың төрағалығымен Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы жұмыс қорытындыларына арналған алқа отырысы өтті.
Отырыс барысында Комитеттің негізгі бағыттар бойынша атқарған жұмысының нәтижелері қаралды. Атап айтқанда, медициналық көмектің сапасы, пациенттердің құқықтарын қорғау, денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік бақылау, дәрілік заттардың қауіпсіздігі және бақылаудың цифрлық құралдарын дамыту мәселелері талқыланды.
«Мемлекет басшысының тапсырмасын орындай отырып, біз «Заң және тәртіп» қағидатын мүлтіксіз іске асыруды қамтамасыз етудеміз. Анықталған әрбір заң бұзушылық тиісті бағасын алуы тиіс, ал азаматтардың сапалы әрі қауіпсіз медициналық көмек алу құқығы сенімді қорғалуы қажет. Осыған байланысты Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің рөлі күшейтіліп, оның қадағалау функциялары қайта қалпына келтірілді», – деп атап өтті А. Әлназарова.
Министрдің айтуынша, мемлекеттік бақылаудың басты мақсаты – тек заң бұзушылықтарды анықтау ғана емес, олардың алдын алу, себептерін жою және медициналық ұйымдардың жауапкершілігін арттыру.
2025 жылдан бастап қажетті рұқсат құжаттарынсыз қызмет көрсететін медициналық ұйымдарға мемлекеттік қадағалау күшейтілді. Ал 2027 жылдан бастап осындай тәсілді дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналымы саласында да енгізу жоспарланып отыр.
Алқа отырысында Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің төрағасы Бауыржан Жүсіпов Комитеттің 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы жұмыс қорытындыларын таныстырды.
Баяндамасында ол мемлекеттік бақылауды дамыту, қадағалау процестерін цифрландыру, қауіпге бағдарланған тәсілді енгізу, медициналық көмектің сапасын басқару жүйесін жетілдіру және дәрілік қамтамасыз етудің қауіпсіздігін арттыру бағыттарында қол жеткізілген негізгі нәтижелерге тоқталды.
Комитет жоспардан тыс тексерулерді, ана өлімі жағдайларын тергеп-тексеруді, медициналық ұйымдарды кешенді тексеруді және денсаулық сақтау саласының жекелеген бағыттарына мониторинг жүргізуді жалғастыруда.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында медициналық қызмет көрсету саласындағы тексерулер саны 21,7%-ға артып, 769-дан 936-ға жетті.
Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналымы саласында жүргізілген тексерулердің саны 56%-ға өсіп, 117-ден 182-ге дейін көбейді.
Есептік кезеңде ана өлімінің 9 жағдайы бойынша тергеп-тексеру жүргізіліп, денсаулық сақтау саласындағы 28 нысан тексерілді. Әкімшілік жауапкершілікке 12 субъект тартылып, анықталған бұзушылықтарды жою бойынша 18 ұсыным берілді.
Сонымен қатар наркологиялық қызметтің жұмысына мониторинг жүргізу және пластикалық хирургия қызметін көрсететін ұйымдарды тексеру жалғасуда.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі резидентура түлектерінің қорытынды аттестаттау нәтижелеріне жүргізген талдау қорытындысы бойынша емтиханды жаппай тапсыра алмау туралы ақпараттың расталмағанын мәлімдеді.
Министрліктің мәліметінше, түлектердің 96,5 пайызы қорытынды аттестаттаудың екінші кезеңінен сәтті өтіп, өз біліктілігін растаған. Сонымен қатар емтиханды өткізу тәртібі, тапсырмалардың мазмұны және бағалау жүйесі Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына толық сәйкес келген.
Қорытынды аттестаттаудың екінші кезеңіне резидентураның 3684 түлегі қатысты. Оның ішінде 3540 адам немесе 96,5 пайызы емтиханнан сәтті өтті. Шекті деңгейден өте алмағандар саны – 134 түлек (3,5 пайыз). Орташа нәтиже 80,7 балды құрады.
Соңғы күндері әлеуметтік желілерде резидентураның жекелеген түлектері қорытынды аттестаттаудың екінші кезеңінің нәтижелерімен келіспейтінін білдірген жарияланымдар тарады. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі айтылған барлық уәждерді мұқият зерделеп, жан-жақты талдау жүргізді.
Резидентура – 2 жылдан 4 жылға дейінгі практикалық даярлықты қамтитын оқу кезеңі. Емтиханды сәтті тапсырғандардың жоғары үлесі (96,5%) еліміздің медициналық жоғары оқу орындары мен клиникалық базалары халықаралық стандарттарға сай сапалы маман даярлайтынын дәлелдейді. Салыстыру үшін айтар болсақ, денсаулық сақтау жүйесі дамыған елдердің бірі – Ұлыбританияда резидентура түлектерінің қорытынды біліктілік емтихандарын сәтті тапсыру көрсеткіші шамамен 60–65%-ды құрайды.
Бағалаудың екінші кезеңіндегі емтихандық кейстер бекітілген спецификациялардың негізінде әзірленіп, тестологиялық, әдістемелік және мазмұндық сараптаманың бірнеше кезеңінен өтті. Сараптамаға жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының профессорлық-оқытушылық құрамының сарапшылары, сондай-ақ Оқу-әдістемелік бірлестік – Республикалық оқу-әдістемелік кеңес (ОӘБ–РОӘК) ұсынған ғылыми-зерттеу институттары мен ғылыми орталықтардың өкілдері қатысты.
Сонымен қатар мемлекеттік тілдегі тапсырмалардың сапасына қатысты түскен өтініштер де тексерілді. Нәтижесінде материалдардың дербес мазмұндық және лингвистикалық сараптамадан өткені анықталды. Бейімдеусіз сөзбе-сөз аударылған тапсырмалар фактілері анықталған жоқ.
Тағы бір маңызды жайт – ақпараттық жүйенің талдауы шекті деңгейден өте алмаған түлектердің басым бөлігі емтиханды орындауға берілген 90 минуттың толық уақытын пайдаланбағанын көрсетті. Қатысушылардың едәуір бөлігі жұмысты белгіленген уақыт бітпей тұрып аяқтап, жауаптарын қайта тексеру және клиникалық жағдайларды қайта талдау мүмкіндігін пайдаланбаған.
Емтихан барысында әрбір түлек ақпараттық жүйе арқылы нақты тапсырмалар бойынша апелляция беруге мүмкіндік алды. Түскен барлық өтініштер қолданыстағы заңнамаға сәйкес Республикалық апелляциялық комиссияның қарауына жіберілді.
Министрлік қажетті нәтижеге қол жеткізе алмаған түлектердің алаңдаушылығы мен көңіл күйін түсінеді. Дәрігер үшін қорытынды аттестаттау – кәсіби қалыптасудың маңызды кезеңі. Дегенмен Денсаулық сақтау министрлігі барлық түлектер үшін тең жағдайды қамтамасыз етуге және заң талаптарының қатаң сақталуына кепілдік беруге міндетті.
Сонымен қатар шекті деңгейден өте алмаған әрбір түлек қолданыстағы қағидаларға сәйкес 6 айдан кейін қорытынды аттестаттаудан қайта өтуге құқылы.
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі сындарлы диалогқа әрдайым ашық және әрбір өтінішті заңнамада белгіленген тәртіппен қарауға дайын.
Қорытынды аттестаттау – жай ғана формальдылық немесе бюрократиялық рәсім емес екенін түсіну маңызды. Бүгінгі түлектер ертең өз бетінше клиникалық шешімдер қабылдап, диагноз қойып, ем тағайындап, адамдардың өмірі мен денсаулығы үшін жауапты болады. Пациенттер сертификат алған маманның қажетті білім мен кәсіби құзыреттерге толық ие екеніне сенімді болуы тиіс.
Денсаулық сақтау министрлігі жас мамандарды қолдауға да, пациенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де бірдей мүдделі. Сондықтан медициналық кадрларды даярлау сапасы мен қорытынды бағалаудың объективтілігі әрдайым басты басымдық болып қала береді.