Астана қаласында 2026 жылғы 19-25 сәуір аралығында «Вакциналар әрбір ұрпақ үшін жұмыс істейді» ұранымен Еуропалық иммундау апталығы өтуде.

Бұл науқанның негізгі мақсаты – тұрғындарға вакцинацияның жұқпалы аурулардан қорғанудың ең тиімді тәсілдерінің бірі екенін еске салу. Бүгінде мемлекетіміз әрбір азаматтың екпе алуына барлық жағдайды қамтамасыз етуде.

Қазақстанда вакцинация тегін әрі баршаға қолжетімді. Мемлекет қолданылатын барлық вакциналардың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етеді – олар міндетті тіркеуден өтіп, қатаң бақылаудан өтеді.
2013 жылдан бастап вакциналардың әрбір партиясы қосымша міндетті сертификаттаудан өтеді.

Иммундау бойынша жүйелі жұмыстың нәтижесінде Астана қаласында бүгінгі күні дифтерия, сіреспе, полиомиелит, қызамық, құтыру, b типті гемофильді инфекция және пневмококк инфекциясы сияқты қауіпті аурулар тіркелмейді. Эпидемиялық паротиттің таралуы жекелеген жағдайлармен шектеледі.

Сонымен қатар вакцина арқылы басқарылатын жекелеген инфекциялар – қызылша, А вирусты гепатиті тіркелуде. Көп жағдайда бұл аурулар екпе алмаған адамдар арасында кездеседі.

Олардың таралуының негізгі себебі – «иммунитеті жоқ қабаттың» қалыптасуы. Бұл медициналық қарсы көрсетілімдер мен көп жағдайда, вакцинациядан бас тартулар есебінен туындайды.

Вакцинациядан бас тарту – бұл жай ғана жеке пікір емес. Бұл ауыр асқынуларға, мүгедектікке және тіпті өлімге әкелуі мүмкін инфекциялармен бетпе-бет келу қаупін саналы түрде қабылдау. Ең алдымен балалар зардап шегеді – олар инфекциялар алдында ең қорғансыз топ болып табылады.

Әрбір бас тарту – инфекцияның таралуына қосылған үлес. Бұл тек бір отбасы үшін ғана емес, бүкіл қоғам үшін қауіп тудырады. Әсіресе, жаңа туған нәрестелер, егде жастағы адамдар және иммунитеті әлсіреген науқастар үшін қауіпті, өйткені олар тек ұжымдық иммунитет арқылы ғана қорғала алады.

Мәселен, ағымдағы жылдың алғашқы үш айында елордада қызылшаның 1483 жағдайы тіркелді, оның 81%-ы 14 жасқа дейінгі балаларға тиесілі. Ауру жұқтырғандардың 83%-ы вакцина алмаған, 15%-ының вакцинация мәртебесі белгісіз, ал шамамен 2%-ы ғана толық емес иммундаудан өткен.

А вирусты гепатитіне қарсы вакцинация Астана қаласында 2006 жылдан бері жергілікті бюджет есебінен жүргізілуде. Осы кезеңде аурушаңдық 22 есеге төмендеді – 143 жағдайдан 18 жағдайға дейін (2022 жылы). Алайда соңғы жылдары вакцинамен қамтудың төмендеуіне байланысты қайта өсу байқалуда: 2023 жылы – 175 жағдай, 2024 жылы – 196, 2025 жылы – 114. Ағымдағы жылдың үш айында 22 жағдай тіркелді, оның ішінде 9-ы балалар арасында. Ауру жұқтырған балалардың басым бөлігі вакцина алмаған.

Жоспарлы вакцинациямен қамтудың төмендеуі эпидемиологиялық жағдайға тікелей әсер етеді. Ұқсас жағдай жаңа туған нәрестелерді туберкулезге және В вирусты гепатитіне қарсы вакцинациялау бойынша да байқалады – көрсеткіштер оңтайлы деңгейден төмен, негізінен ата-аналардың бас тартуына байланысты.

Вакцинациядан бас тартуларды мониторингтеу 2016 жылдан бері жүргізілуде. Осы уақыт ішінде Астана қаласында 11 мыңнан астам бас тарту тіркелді. Сонымен қатар медицина қызметкерлерінің түсіндіру жұмыстарының арқасында ата-аналардың шамамен 60%-ы өз шешімдерін қайта қарап, балаларын вакцинациялады. Дегенмен қазіргі таңда 4 мыңнан астам тұрақты бас тарту сақталуда. Негізгі себептері – жеке көзқарастар, вакциналарға сенімсіздік, бұқаралық ақпарат құралдарындағы жалған ақпараттың әсері және діни нанымдар. Соған қарамастан, профилактикалық жұмыстарға қарамастан, халықтың бір бөлігі екпеден бас тартуды жалғастыруда. Ал бұл таңдаудың артында нақты салдарлар бар.

Вакцинациядан бас тарту – тек жеке шешім емес, айналадағы адамдар үшін де қауіп факторы. Қорғалмаған халықтың жиналуы инфекциялардың таралуына жағдай жасайды.

Еуропалық иммундау апталығы аясында ата-аналарға үндеу жасаймын: уақтылы вакцинация – баланың денсаулығын қорғаудың сенімді жолы және бүкіл қоғамның қауіпсіздігіне қосқан үлес.

Иммундау апталығы кезеңінде әрбір азаматта өз таңдауын қорғау жолында жасау мүмкіндігі бар – Астана қаласының аумақтық емханаларында екпе алуға болады.

Маңыздысы: инфекция рұқсат сұрамайды. Ол әлсіз жерлерде таралады.

Екпе – жай рәсім емес. Бұл денсаулық пен аурудың арасындағы қорғаныс қалқаны.

Вакцинациядан бас тарту – тәуекел. Вакцинация – қорғаныс.

Таңдау өз қолыңызда. Бірақ оның салдары – барлығымызға ортақ.