Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне сәйкес жеке және заңды тұлғалардың өтініш беру алгоритмі

1. Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне сәйкес жеке және заңды тұлғалардың өтініш беру алгоритмі

Мемлекеттік органдарға жүгінетін жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттік органдарға өтініш жасауға кепілдік берілген құқығы бар. Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі (ҚР ӘППК) мемлекеттік органдардың жеке және заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасау тәртібін реттейді, өтініштерді қарау және шешімдер қабылдау кезінде ашықтық, әкімшілік рәсімдердің қолжетімділігі және өтініш беруші құқықтарының басымдығы қағидаттарын белгілейді.

2. ҚР ӘППК нормаларына сәйкес өтініштерді беру және қарау тәртібі

2.1. Өтініш беру тәсілдері

Жеке және заңды тұлғалардың өтініштері келесі тәсілдермен берілуі мүмкін:

Электрондық нысанда: «e-Otinish» ақпараттық жүйесі немесе «электрондық үкімет» веб-порталы (eGov.kz) арқылы. Өтініштің бұл түрі электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) міндетті түрде қол қойылуға жатады.

Жазбаша (қағаз) нысанда: әкімшілік органның кеңсесіне құжаттар пакетін жеке өзі (қолма-қол) ұсыну не пошта байланысы операторлары арқылы жолдау түрінде.

Ауызша нысанда: лауазымды тұлғаға жеке қабылдау кезінде жүгіну арқылы. ҚР ӘППК-нің 63-бабы 1-бөлігіне сәйкес, ауызша нысанда берілген өтінішті әкімшілік органның қызметкері жеке хаттамаға міндетті түрде түсіруге тиіс.

2.2. Өтініштің мазмұнына қойылатын талаптар

Өтініштің уақтылы және жан-жақты қаралуын қамтамасыз ету үшін онда мыналарды көрсету қажет:

Әкімшілік рәсімге қатысушы — жеке тұлғалар үшін:

• тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болса);
• жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН);
• пошталық мекенжайы (тұрғылықты немесе жүрген жері);
• байланыс деректері (өзекті телефон нөмірі, электрондық пошта мекенжайы);

Әкімшілік рәсімге қатысушы — заңды тұлғалар үшін:

• ұйымның толық атауы;
• бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН);
• заңды мекенжайы (тұрған жері);
• басшысы немесе өкілі туралы мәліметтер.

Өтініштің мазмұнында мыналар болуы тиіс:

• мәселенің мәні, ұсыныстар немесе талаптар;
• бар болған жағдайда — растаушы құжаттар, фото- және видеоматериалдар;
• өтініш берушінің қолтаңбасы немесе ЭЦҚ (электрондық өтініш беру кезінде).

Маңызды ескерту: ҚР ӘППК-нің 68-бабына сәйкес, өтінішті тұлғаның өкілі берген жағдайда, құжатқа Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сәйкес ресімделген сенімхат немесе оның өкілеттіктерін растайтын өзге де құжат міндетті түрде қоса беріледі.

2.3. Өтініштерді қараудың тәртібі мен мерзімдері

ҚР ӘППК-нің 76-бабына сәйкес, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, ол бойынша әкімшілік рәсім қозғалған өтінішті қараудың жалпы мерзімі ол түскен күннен бастап 15 (он бес) жұмыс күнін құрайды.

Өтініште жазылған уәждер жеке кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты бақылау мен қадағалауды жүргізуді талап ететін жағдайларда, қарау рәсімі ҚР Кәсіпкерлік кодексінің нормаларын ескере отырып жүзеге асырылады:

ҚР КК-нің 144-бабы 5-тармағының 3-тармақшасына сәйкес, заңнама бұзылғандығы туралы сенімді деректерді қамтитын жеке немесе заңды тұлғаның өтініші (фискалдық/тауарлық чек, құқық бұзушылық заты — дәрілік препарат, фотоматериалдар, дәрігердің рецепті және басқа да растаушы құжаттар) жоспардан тыс тексеруді тағайындауға негіз болып табылады.

Мұндай жоспардан тыс тексеруді жүргізу мерзімі ҚР КК-нің 144-бабына сәйкес 10 (он) жұмыс күнінен аспауға тиіс (айрықша жағдайларда 10 жұмыс күнінен аспайтын мерзімге ұзарту құқығымен).

ҚР ӘППК-нің 76-бабының 3-бөлігі негізінде, жоспардан тыс тексеру, көшпелі іс-шаралар жүргізу не өзге субъектілерден ақпарат алу қажеттілігіне байланысты, әкімшілік істі қарау мерзімі әкімшілік органның басшысымен негізді түрде ақылға қонымды мерзімге, бірақ екі айдан аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін, бұл туралы өтініш берушіге ұзартылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде хабарланады.

2.4. Өтініш берушілер құқықтарының негізгі кепілдіктері

Тыңдалу құқығын қамтамасыз ету:

ҚР ӘППК-нің 73-бабына сәйкес, әкімшілік іс бойынша түпкілікті шешім қабылданғанға дейін әкімшілік орган (лауазымды тұлға) рәсімге қатысушыға алдын ала шешімнің жобасына қатысты өзінің құқықтық ұстанымын білдіру құқығын міндетті түрде береді. Алдын ала шешім және қарсылықтар білдіру мүмкіндігі туралы тиісті хабарлама әкімшілік рәсімге қатысушыға алдын ала, бірақ түпкілікті әкімшілік акт шығарылғанға дейін 3 (үш) жұмыс күнінен кешіктірілмей жіберіледі.

Дауларды сотқа дейінгі реттеу тәртібін сақтау:

ҚР ӘППК-нің 91-бабына сәйкес, қабылданған әкімшілік актіге, сол сияқты жасалған әкімшілік әрекетке (әрекетсіздікке) дау айту міндетті түрде сотқа дейінгі (соттан тыс) шағымдану арқылы жүзеге асырылады, бұл кейіннен сот билігі органдарына жүгінудің ажырамас шарты болып табылады. Алғашқы шағым актісіне немесе әрекетіне дау айтылып отырған әкімшілік органның өзіне тікелей жіберіледі. Талаптарды қанағаттандырудан бас тартылған жағдайда, өтініш беруші жоғары тұрған органға, шағымдарды қарау жөніндегі уәкілетті органға немесе сотқа жүгіну құқығын іске асырады.