ҮЙДЕ СЫНАП ӨЛШЕГІШІ СЫНЫП ҚАЛСА, НЕ ІСТЕУ КЕРЕК?

Сынап қауіпті, дәлірек айтқанда оның буы қауіпті. Сынап әдетте ағзаға екі жолмен енеді: ауыз арқылы немесе оның улы түтінін деммен жұту арқылы. Термометрді сындырып, сынапты жұтып қою сирек кездеседі (әсіресе, кішкентай балалар. Бірақ бұл жағдайда сіз құсуды шақырып, жедел жәрдем шақыруыңыз керек). Бірақ улы сынап буларын ингаляциялау жиі кездеседі, өйткені көптеген адамдар сынған термометрден кейін сынаптың ластануын жою үшін дереу дұрыс шаралар қабылдамайды. Нәтижесі – сынаппен улану, ол ұзақ уақыт бойы айқын белгілерсіз пайда болуы мүмкін. Алдымен тітіркену, жүрек айну, салмақ жоғалту пайда болады. Бірақ көбісі мұны шаршау, жұмыс, қала деп жазады.

Егер сіз термометрді сындырсаңыз, есіңізде болсын: бастысы, сынапты мұқият, дұрыс және тез алып тастау керек.

Не істеу қажет!

1. Термометр сынған бөлмеде терезені ашыңыз. Ластанған ауа басқа бөлмелерге жайылмауы үшін есікті жабыңыз.
2. Апат болған жерді шектеңіз. Сынап металл беттеріне жабысады, сонымен қатар, бөлменің басқа бөліктеріне табанға жабысып баруы мүмкін.
3. Сынапты жинау алдында:

- резеңке қолғап киіңіз: зат терінің жалаңаш жерлеріне тиіп кетпеуі керек;

- аяққа ластанудан қорғау үшін-полиэтилен пакеттер немесе бахилалар;

- тыныс алу органдарын қорғау үшін – сода ерітіндісіне малынған немесе суға малынған бетперде.

4. Сынапты және термометрдің барлық сынған бөліктерін суық сумен шыны ыдысқа мүмкіндігінше мұқият жинаңыз. Құмырадағы су сынаптың буланып кетпеуі үшін қажет.
5. Пәтердегі барлық терезелерді ашыңыз және бөлменің температурасын 15 ºС-ге дейін төмендетуге тырысыңыз.
6. Сынап төгілген жерді дымқыл газетпен жабыңыз. Сынап тамшысы түсетін барлық заттарыңызды (киім, іш-киім, кілем және т.б.) полиэтиленді пакетке жинап, балконға немесе гаражға шығарыңыз.
7. Сынапты жинар алдында резеңке перчатканы киіңіз: зат теріңіздің ашық жеріне тимеуі қажет. Сынапты қолыңызға алуға қатаң тыйым салынады.
8. Барлық көрінген сынапты механикалық жолмен жойғаннан кейін, тазаланған жерге демеркуризациялық ерітінді құйылады.

Демеркуризаторлар – химиялық заттарды пайдалану сынаптың булану және оның екiншi қайтара ластану көздерiмен қосылу жылдамдығын азайтады, сынаптың механикалық жолмен тазалануын жеңiлдетедi.

Сынаппен ластанған жерлер мен шамның жиналған сынықтары 24 сағат бойы ерiтiндiде дымқылданып жатуы керек. Осыдан кейiн едендi бiрнеше рет жұмсақ щеткамен, әсiресе сызаттар мен тесiктер бар жерлердi өте мұқият сүртедi. Ерiтiндiнi толық кепкенге дейiн (1,5-2 тәулiк) қалдырады, содан кейiн еденнiң бетiн сабынды сумен, кейiн таза сумен жуу ұсынылады.

Үй жағдайларында демеркуризатор ретінде 0,2% марганцовка қышқыл калий ерітіндісін пайдалануға болады: марганцовканың (2 грамм) дәрігерлік сауытын 1 литр суға езу қажет. Перманганат калий ерітіндісімен сүртуді бірнеше рет қайталау қажет, арасында гигиеналық сабын-сода ерітіндісімен (бір литр суға 40 грамм сода, 70 грамм ұнтақталған сабын) шаю керек.

Цементтi немесе бетонды едендi, керамикалық плиткадан жасалған едендi, сырланған ағаш едендi өңдеу үшiн демеркуризатор ретiнде хлорлы темiр ерiтiндiсi  пайдаланылады. Еденнен және қабырғадан калий перманганат дақтарын кетiру үшiн 3%сутегi қышқылы ерiтiндiсiн қолданады.

9. Кішкентай тамшы шарларды: шприц, резеңке грушаның, екі парақ дымқыл қағаз немесе газет, патч, жабысқақ лента, дымқыл мақта, пластилин, дымқыл бояу немесе қырыну щеткасы арқылы жинауға болады.
10. Барлық сынықтардан сынапты мұқият жинаңыз! Сізге қалың инесі бар шприц немесе жұқа ұшы бар алмұрт көмектеседі. Егер сынап тақтаның немесе паркет еденінің астына түсіп кетті деген күдік болса,оларды алып тастап, тексеріп алыңыз! Егер сынапты жинау кешіктірілсе, әр 15 минут сайын үзіліс жасап, таза ауаға шығыңыз.
11. Ыдысты бұрандалы қақпақпен мықтап жауып, жылыту құрылғыларынан алыс ұстаңыз. Егер қолыңызда әйнек болмаса, тығыз қақпағы бар пластикалық құмыраны қолдануға болады.
12. Ыдысты ТЖ қызметінің мамандарына тапсыру қажет.
13. Сынған термометрді жинағаннан кейін терезені ашып, бөлмені жақсылап желдетіңіз. Сынапты жинамай тұрып бөлмені желдетпеу қажет, әйтпесе жылтыраған түйіршіктер бөлменің барлық жеріне ұшып кетеді.
14. Сізге сынап жиналған ыдысты арнайы құрылым өкілдеріне беру үшін ТЖ аумақтық басқармасына көмекке жүгіну қажет.

Нені істеуге болмайды!

1. Сынапты жинамай, бөлмені желдетуге болмайды.
2. Сынған термометрді қоқыс құбырына тастауға болмайды! Онда буланған 2 г сынап 6000 текше метрді ластауы мүмкін.
3. Сынапты сыпырғышпен сыпыруға болмайды: сыпырғыштың қатты шыбықтары улы шарларды ұсақ сынап шаңына ұсақтап, одан да үлкен аймаққа таратады!
4. Сынапты шаңсорғышпен жинауға болмайды: шаңсорғышпен үрленген ауа сынаптың булануын жеңілдетеді. Егер шаңсорғышты сынапты жинауда пайдалансаңыз, шаңсорғышты бірден тастаңыз.
5. Кір жуғыш машинада сынаппен байланысқан киімді жууға болмайды. Мүмкін болса, бұл киімді тастаған жөн.

Улану белгілері және дәрігерге дейінгі алғашқы көмек көрсету:

Сынаптың бірігуінен жіті улануларда асқазан жолында шырышты қабықша бұзылады, қозады, содан соң орталық нерв жүйесі өзгеріске ұшырайды, қан қысымы төмендеп, бүйректің ауруына әкеп соғады.

Алғашқы көмек:

- сынаптың буы ықпал жасаған аядан зардап шеккен адамды шығарып, бірден аузын 0,025% калий перменганатының ерітінді суымен шаю қажет, асқазанын 20-30 грамм белсендірілген көмір суымен жуып, сүт, жұмыртқа ақуызын беру керек.

Созылмалы улануларда селқостық, тәбет жоғалады, бас ауырып, айналады, іш өтеді, арықтау, бүйрек зақымданады, ашушаңдық, бұлшық еттің дірілдеуі, қиын жағдайда – психоз болады. Жоғарыда көрсетілген белгілер байқалған жағдайда, дәрігерге бірден қаралу қажет.

Нәзік және қауіпті термометрмен байланысты мәселелерден қашудың оңай жолы – электронды термометр сатып алу. Ол қымбат тұрады, бірақ үйде сынаптың болуына қапаланудан біржолата құтқарады.

         Немқұрайлы болмаңыз, өз балаларыңызды осындай жайттардан сақтаңыз – кішкентай бала алдамшы жылтыраған түйіршікті жұтып қоюы да мүмкін, сіз оны білмей қалуыңыз ғажап емес. Ал егер де біліп қойсаңыз, жедел ауруханаға апарыңыз.