📌Қоғамдық орындарда темекі өнімдерін пайдалану

Темекі шегушілер темекі шегудің негізгі мақсаты - темекі иісінен ләззат алу екенін жасырмайды. Сондай-ақ, сигара көбінесе темекі шегетін адамның қоғамдағы жоғары әлеуметтік мәртебесін көрсетеді.

Темекі темекі шегушінің денсаулығына да, айналасындағы темекі шекпейтін адамдардың денсаулығына да кері әсер етеді. Темекінің негізгі белсенді заты - никотин. Оның темекі жапырақтарындағы мөлшері әдетте 1-ден 1,5% - ға дейін болады, бірақ кейбір түрлерінде 6-8% жетеді. Салмағы 1 г болатын бір темекіде никотин мөлшері әдетте 10-15 мг., ал салмағы 10 г сигарада бұл зат 150 мг-ға дейін болады.

Еш қоспасыз никотин - күйдіргіш дәмі бар мөлдір, майлы сұйықтық. Темекі сүзгісінде бір тышқанды өлтіруге жеткілікті никотин жиналады. Шын мәнінде, никотин көгерткіш қышқылмен бірдей дәрежеде улы.

Никотин - өте күшті у, ол негізінен жүйке жүйесіне, ас қорытуға, тыныс алу және жүрек-тамыр жүйесіне әсер етеді. Никотиннің тірі ағзаға әсерін жүйелі түрде зерттеу нәтижесінде ғалымдар оның ағзаға енгеннен кейінгі реакциялар екі фазалы болатыны ықтимал екендігін анықтады. Бастапқыда әртүрлі жүйелер мен органдардың тітіркенуі мен қозуы жоғарылап, жұмыс істеуі ауырлайды.

Адам үшін никотиннің өлімге әкелетін дозасы дене салмағының 1 кг үшін 1 мг, яғни жасөспірім үшін шамамен 50-70 мг құрайды. Бірақ өсіп келе жатқан ағза ересектерге қарағанда никотинге шамамен екі есе сезімтал екенін ескеру қажет. Демек, егер жасөспірім бір уақытта жарты қорап темекі шегетін болса, өлім құшуы мүмкін, өйткені бір қорапта никотиннің адам өліміне әкелетін дозасы бар.

Тұрақты түрде темекі шегетін адам әдетте бронхитке шалдығады, яғни оянғаннан кейін жөтел қысып, түсі сұр, қоңырлау қақырық шығады. Түтін қанға түскеннен кейін альвеолярлы қылтамырлардағы қан оттегінің орнына көміртегі тотығымен қанықтырылады, гемоглобинмен қосылып, карбоксигемоглобин пайда болады, нәтижесінде гемоглобиннің бір бөлігі дененің қалыпты тыныс алу процесіне қатыспайды. Көгерткіш қышқылдың әсері де аса қауіпті. Бұл қышқыл қанға еніп, жасушалардың ағып жатқан қаннан оттегін қабылдау қабілетін төмендетеді. Оттегі тапшылығы басталады. Жүйке жасушалары оттегіге көбірек мұқтаж болғандықтан, олар бірінші кезекте көгерткіш қышқылдың әсерінен зардап шегеді. Көгерткіш қышқыл ағзаға үлкен дозада түскен кезде орталық жүйке жүйесінің қатты қозуынан кейін оның параличі пайда болады, әуелі тыныс алу, содан кейін жүрек те тоқтайды. Темекі түтінінің қалған құрамдас бөліктерінде аммиак та бар. Бұл газ мүсәтір спирті деп аталатын сілтілі реактивті ерітіндіні түзей отыра, суда жақсы ериді. Сілтілік қасиеттерге ие мүсәтір спирті шырышты қабықтарды тітіркендіріп, темекі шегушілерде безгексіз бронхит тудырады. Салдарынан өкпенің әртүрлі жұқпалы ауруларына, атап айтқанда, туберкулезге төзімділігі айтарлықтай төмендейді. Темекі шайыры сұйық (органикалық қышқылдар, эфир майлары, анилин және т.б.) және қатты (көміртегі бөлшектері, канцерогендер, полоний) заттардың концентраты бола отырып, ауа өтетін жолдардың қабырғаларына орналасады, альвеолаларда жиналады. Темекі шайырының бір бөлігі қақырықпен жөтелгенде бөлінеді, ал бір бөлігі шырышты тіндерге еніп, қара түске бояйды.

Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген темекі шегуге тыйым салынған жекелеген қоғамдық орындарда темекі шеккен жағдайда, айыппұл салынады. Келесі орындарда темекі шегуге тыйым салынады:

1) білім беру ұйымдарында, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың демалысына арналған ұйымдарда;

2) денсаулық сақтау ұйымдарында;

3) қоғамдық тамақтану пунктерінде;

4) кинотеатрларда, театрларда, цирктерде, концерттік, көру және көрме залдарында, спорт ареналарында және жаппай демалуға арналған басқа да жабық құрылыстарда, оның ішінде түнгі клубтарда, дискотекаларда;

5) музейлерде, кітапханаларда және дәрісханаларда;

6) жергілікті және алыс қатынас поездарында, әуе, теңіз және өзен көлігі кемелерінде, сондай-ақ қалалық, қалааралық автобустардың, маршруттық таксилердің және қалалық электр көлігінің салондарында, белгіленбеген орындарда;

7) әуежайлардың, теміржол, автомобиль және су вокзалдарының ғимараттарында;

8)мемлекеттік органдар мен ұйымдарда;

9) жұмыс орындары болып табылатын үй-жайларда;

10) үйлердің кіреберістерінде.

Темекіні тастап, өміріңізді ұзартыңыз! Денсаулығыңызды бағалаңыз.