Улы химикаттармен уланудың алдын алу

Улы химикаттар (пестицидтер) – бұл адам денсаулығына белгілі бір дәрежеде қауіпті, ағзаға ену жолына қарамастан (ауыз, тері немесе тыныс алу мүшелері арқылы) өзінің уытты әсерін көрсететін химиялық заттар, сондықтан олармен жұмыс істеу кезінде сақтық шараларын қатаң сақтау қажет.

Пестицидтермен улану тұрмыстық және өндірістік болып табылады.

Улы химикаттар (пестицидтер) арасында:

1. гербицидтер-зиянды өсімдіктерді жоюға арналған заттар;
2. инсектицидтер-зиянды жәндіктерді жою үшін;
3. фунгицидтер-саңырауқұлақ инфекцияларымен күресуге арналған құралдар;
4. зооцидтер-кеміргіштерді жою;
5. акарицидтер-кенелерді жою;
6. репелленттер-жәндіктерді қорқыту.
7. афицидтер-бітелерге қарсы қолданылады

Солтүстік Қазақстан облысының барлық шаруашылықтары егіске дайындықты бастауда. Ең маңызды міндеттердің бірі тұқымдарды дайындау және оларды дәрілеу.

Облыста 2022 жылы пестицидтер мен минералды тыңайтқыштарды уақытша сақтауға арналған 38 қойма мемлекеттік санитариялық қадағалау органдарының бақылауында болды.

Облыстағы жұмыстардың барлық түрлерінде өткен жылы Қазақстан Республикасының аумағында рұқсат етілген 300-ден астам атаудағы улы химикаттар қолданылды.

Өткен жылы Солтүстік Қазақстан облысы бойынша улы химикаттар қоймаларына 11 тексеру жүргізілді. Анықталған бұзушылықтар бойынша жалпы сомасы 1 990 950 теңгеге 4 әкімшілік айыппұл салынды, барлығы өндіріліп алынды. 4 нұсқама дайындалды, оның 3-і мерзімінде орындалды. Ұйғарымды орындамағаны үшін бір ЖШС-ге 462-бап 3-б. бойынша айыппұл салынды, сотқа берілді, сот шешімімен заңды тұлға 200 АЕК (612 600т.) мөлшерінде әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

«Ұлттық сараптама орталығы» филиалының зертханалық қызметінің мәліметтері бойынша 2022 жылы пестицидтерге - 1135 сынама, оның ішінде тамақ өнімдеріне - 218 сынама; азық - түлік шикізатына - 428; көкөністерге - 172, дәрілік шөптерге - 13; суға - 211; топыраққа - 78, жұмыс аймағының ауасына-15 сынама зерттелді. Шекті рұқсат етілген шоғырланудан және шекті рұқсат етілген деңгейлерден асып кету тіркелмеген.

Пестицидтермен улануды тіркеу жағдайлары бойынша медициналық ұйымдардан шұғыл хабарламалар түскен жоқ.

Маусымдық өңдеу жұмыстарын жүргізу кезінде улы химикаттармен улануды болдырмау үшін санитариялық-гигиеналық нормаларды, қауіпсіздік ережелерін сақтау маңызды:

1) Улы химикаттармен жүргізілетін барлық жұмыстарға 18 жасқа толған, медициналық тексеруден өткен және осы жұмыстарға рұқсат берілген адамдар жіберіледі. Емізетін және жүкті әйелдерді, жасөспірімдерді және жазылмайтын жаралары бар адамдарды машиналарға қызмет көрсетуге жіберуге тыйым салынады.

2) Шаруашылық басшылары жұмыс істейтіндердің барлығын арнайы киіммен, аяқ киіммен, қолғаппен,  респиратормен, қорғаныш көзілдірікпен қамтамасыз етуге тиіс. Әр қызметкерге жеке қорғаныс құралдарының жиынтығы беріледі, оларды қайта-қайта залалсыздандырып отыру керек, әйтпесе олар қолдың, беттің, дененің, көздің шырышты қабығының және тыныс алу жолдарының ластану көзі болуы мүмкін.

3) Улармен жұмыс істеу кезінде темекі шегуге, тамақ ішуге тыйым салынады.

4) Жұмыс аяқталғаннан кейін жұмысшылар қолдарын сабынмен мұқият жуып, шаңды улармен жұмыс істегеннен кейін құлақтарын, мойнын жуып, аузын шаю керек.

5) Күндізгі тапсырманы орындау кезінде пайдаланылмаған улардың қалдықтарын қоймаға тапсыру қажет.

6) Жұмыс орнында алғашқы көмек көрсету үшін улы химикаттармен уланған жағдайларда қажетті көмек көрсету құралдарының жиынтығы бар дәрі қобдишасы болуы тиіс.

7) Улы химикаттарды тасымалдау кезінде улы химикаттармен бірге адамдарды, сондай-ақ тамақ және жем өнімдерін тасымалдауға үзілді-кесілді тыйым салынады. Улы химикаттарды тасымалдағаннан кейін көліктер мұқият тазаланып, залалсыздандырылуы керек.

8) Өндірістік (кәсіптік улану) жағдайларының алдын алуда уытты заттармен байланысы бар жұмыстарға түсетін адамдарды міндетті алдын ала медициналық қарап-тексеру және жұмысшылардың денсаулығы тарапынан бұзушылықтарды анықтау мақсатында осы адамдарды кейіннен мерзімді медициналық қарап-тексеру үлкен рөл атқарады.

9) Машиналарда қызмет көрсететін жұмысшыларға (механизаторларға және т.б.) улы химикаттармен жұмыс істеу кезінде ережелер мен сақтық шаралары туралы нұсқау берілуі тиіс.

Күнделікті өмірде улы химикаттарды қатаң түрде нұсқауларға сәйкес қолдану керек, белгілі бір ережелерді сақтай отырып, балалар мен үй жануарларының қолы жетпейтін жерлерде сақтау керек. Егер препарат сізге күмән тудырса, оны қолданбаған дұрыс.

Улы химикаттармен  уланудың жалпы белгілеріне құсу, жүрек айну, бас ауруы және іштің ауыруы, тыныс алудың бұзылуы, жүрек қызметі, құрысулар, көптеген органдардың жеткіліксіздігі құбылыстары жатады, яғни.олардың біреуінің істен шығу белгілері бастапқыда басым болатын бірнеше жүйелердің бір мезгілде немесе дәйекті зақымдануы.

Уланудың алғашқы белгілерінде жедел жәрдем шақыру қажет.

Жоғарыда аталған барлық ережелерді сақтау кезінде ғана пестицидтермен уланудың алдын алуға болады.