📌Мектеп жасындағы балалар арасында семіздіктің алдын алу

Балалардың артық салмағы және семіздік мәселесі соңғы жылдары одан да айқын сипат алады және медициналық-әлеуметтік маңызды міндеттердің бірі ретінде қарастырылады. Артық салмақ әртүрлі жастағы балаларда анықталады және денсаулықтың ауыр жағдайларының қалыптасу қаупімен қатар жүреді.

Семіздіктің басты себебі – энергияның қабылдау мен тұтыну арасындағы үйлеспеушілік, яғни физикалық белсенділік жеткіліксіз болған кезінде артық калория тұтыну болып табылады. Қосымша қауіп факторлары теңдесіз тамақтану, тұрақты емес күн тәртібі, ұйқының бұзылуы, сондай-ақ мінез-құлық және отбасылық әдеттер болып табылады.

Ерекше алаңдаушылық тудыратын факт – балалық шақта қалыптасқан семіздік ересек жаста да сақталып қалуы мүмкін және 2 типті қант диабеті, артериялық гипертензия, жүрек-қантамыр жүйесінің аурулары және заттек алмасуының бұзылулары сияқты созылмалы инфекциялық емес аурулардың даму ықтималдығын едәуір арттырады.

Балалардағы семіздіктің алдын алу отбасыда салауатты өмір салтын қалыптастыруды және баланың дамуы үшін қолайлы орта құруды қамтитын кешенді және жүйелі тәсілді қажет етеді.

Алдын алудың негізгі бағыттары:

1.Ұтымды және теңдестірілген тамақтану:

• Жоғары калориялы және төмен тағамдық құндылығы бар өнімдерді шектеу: тәттілер, кондитерлік бұйымдар, фастфуд, тәтті газдалған сусындар, чипстер, шұжық және консервіленген өнімдер.

• Тәтті сусындардың орнына таза ауыз суды ішу әдетін қалыптастыру.

• Рационды организмді талшықтармен, дәрумендермен және минералдармен қамтамасыз ететін көкөністер, жемістер, толық зерлі өнімдер мен бұршақтардың үлесін арттыру.

• Толыққанды ақуыз өнімдерін қосу: майлы емес ет, балық, жұмыртқа, сүт және қышқыл сүт өнімдері.

• Тұз және қантты тұтынуды бақылау, тамақтанудағы шамалылықты қалыптастыру және тамақтану режимін сақтау.

2. Жеткілікті физикалық белсенділік:

• Ұзақтығы кемінде 60 минут серуендеу, қозғалмалы ойындар, спортпен айналысуды қосқанда, күнделікті қозғалыс белсенділігі.

• Оқу қызметінен тыс 2 сағатқа дейін экрандардың (телевизор, компьютер, смартфон) алдында өткізілетін уақытты азайту.

• Ата-ананың баланың физикалық белсенділігіне белсенді қатысуы, қозғалысқа оң көзқарас қалыптастыру.

• Баланың қызығушылықтары мен мүмкіндіктерін ескере отырып, спорт секцияларында және үйірмелерде айналысуын ынталандыру.

3. Күн және толыққанды ұйқы тәртібін сақтау:

Ұйқының жетіспеуі тәбетті және заттек алмасуын реттеуге жағымсыз әсер етеді, бұл артық салмақ жинауға ықпал етуі мүмкін. Балалар үшін ұсынылатын ұйқы ұзақтығы тәулігіне кемінде 9 сағатты құрайды.

4. Жүйелі медициналық бақылау:

Педоатрға жүйелі түрде қаралу дене даму көрсеткіштерін бақылауға, ауытқуларды уақтылы анықтауға және баланың өмір салтын түзетуге мүмкіндік береді. Қажет болған жағдайда бейінді мамандар тартылуы мүмкін.

5. Денсаулықты сақтауға қатысты жағымды мінез-құлық әдеттерін қалыптастыру:

Баланың өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауын тәрбиелеу, дұрыс тамақтану дағдыларын, тәртіптілікті және белсенділікті қалыптастыру маңызды. Ата-ананың жеке үлгісі маңызды рөл атқарады, өйткені балалар, әдетте, отбасылық әдеттерді қабылдайды.

Осылайша, балалар семіздігінің алдын алуы – болашақ ұрпақтың денсаулығына жасалған ұзақ мерзімді инвестиция. Ең тиімдісі – отбасылық тәсіл, онда қолайлы орта құрылады: үйде пайдалы өнімдер басым, зиянды тағамдарға қол жеткізу шектеледі, физикалық белсенділік ынталандырылады және күн тәртібі сақталады. Мұндай өмір салтын ұйымдастыру жағдайында баланың артық салмақ даму ықтималдығы едәуір төмендейді, ал денсаулықты сақтау дағдыларын қалыптастыру өмір бойы денсаулықты сақтауға көмектеседі.