📌«Тұздың пайдасы мен зияны»

Тамақ тұзы — бұл шамамен 40% натрий және шамамен 60% хлоридті қамтитын зат: жалпы массада бұл шамамен 97% құрайды, ал қалғаны — йодидтер, фторидтер және карбонаттар түріндегі әртүрлі қоспалар, олар түрлі аурулардың (қалқанша безі, кариес және т.б.) алдын алу үшін өнімді байытады.

Тұзды тұтыну пайдалы, бірақ оның мөлшерін күнделікті рационда бақылау қажет, ол электролиттік тепе-теңдікті, бұлшық еттерінің жиырылғанында және микроорганизмдермен күресуде маңызды рөл атқарады. Тұз денедегі заттектер алмасуы үшін қажет, ол көптеген функциялар үшін маңызды, соның ішінде гидратацияны қолдайды және йод тапшылығын толықтырады.

Қалпына келтіруге көмектеседі. Натрий бұлшық еттерінің жиырылғанына қатысады және оның тер немесе сұйықтықпен жоғалтуы бұлшық еттерінің спазмын тудыруы мүмкін.

Электролиттік балансты сақтауға көмектеседі. Электролиттер – сұйықтықтардағы электр зарядын таситын атомдар, олар жүйке импульстарынан бастап сұйықтықтардың тепе-теңдігіне дейін барлық нәрсеге қажет.

Қан қысымын реттейді және жүйке жүйесін қолдайды. Тұз денедегі суды сақтайды, ал ол өз кезегінде барлық жүйке процестері үшін қажет.

Антибактериалды әсер етеді. Антисептикалық қасиеттерінің арқасында тұз асқазандағы шіру процестерін тежейді.

Иод тапшылығын толықтырады. Ұзаққа созылған йод жетіспеуі АІЖ, жүрек-қантамыр және сүйек жүйесінің ауруларын, неврологиялық бұзылыстарды тудыруы мүмкін, ал балаларда дамудың артта қалуы мүмкін.

Жасушалардағы ылғалды сақтап, су толықтығын қолдайды. Бұлшық еттері мен тіндердегі сұйықтықтың жетіспеуі созылмалы шаршауға, спазмдар және күштің жетіспеуіне әкелуі мүмкін.

Бірақ пайдасымен қатар, тұздың зияны да бар. Басты зиян рационда тұздың артық болуынан туындайды, организмнің жеке ерекшеліктерін ескеру қажет. Кейбір адамдарға тұзға толы диета әсер етпейді, ал екіншілері мұндай тамақтану салдарынан гипертонияға немесе АІЖ жұмысының бұзылуына тап болуы мүмкін. Кейбір адамдар тұзға сезімтал деп саналады: оларға өнімді тұтынуды мұқият бақылау керек. Рационда тұздың артық болуы келесі симптомдар мен жағдайлармен көрінеді:

Сұйықтықтың тоқырауы. Тұзды көп мөлшерде пайдалану ісінуге және ішкі органдардың жұмысын нашарлатуға әкеледі.

Қан қысымының көтерілуі. Денедегі судың артық болуы қан тамырларын тарылтады, бұл қан айналым жүйесіне жүктемені арттырады.

Гипернатриемия — организмде натрийдің артық болуы, оның белгілері — құрысулар, ұйқышылдық, қатты шөлдеу және тіпті эпилепсиялық ұстамалар болады. Бұл жағдайға улану және жоғары температураның әсерінен сусыздануға ықпал етеді.

Тұзға тәуелділік тудырады, осыны тұзды дәмді тағамдар мен тамақ өндірушілер пайдаланады. Зерттеулер көрсеткендей, ол никотин мен есірткі заттар сияқты миды ынталандырады.

Тәуліктік тұз нормасы

ДДҰ-ның ұсынған тұздың мөлшері – шамамен бір шай қасық. Тұзды тым көп пайдалану дәм сезу қабілетін бұрмалап, рецепторлардың сезімталдығын төмендетеді. Егде адамдар мен жүкті әйелдерге тұз, әдетте, аз мөлшерде қажет, себебі оларда ісінуге және артериялық гипертензияға бейімділік бар. Яғни, сау адам үшін 5 г – рұқсат етілген норма, ал ісінуге бейімділік болған жағдайда бұл мөлшер тәулігіне 3,5 г-ға дейін шектелуі керек.

Сонымен қатар, тағамдардың дәміне әртүрлі дәмдеуіштер береді. Сондықтан егер сіз тұзды азайтуға шешім қабылдасаңыз және тағамдар дәмсіз сияқы болса, куркума, бұрыштың әртүрлі түрлерін немесе асафетидті қосып көріңіз. Қалыпты тұзды тұтыну – дұрыс тұтынудың басты құпиясы. Сау болыңыз!