Оқу процесін ұйымдастыруға қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар

Оқушының денсаулығы оқу кестесіне тікелей байланысты. Ол күндізгі, аптадағы балалардың ақыл-ой жұмысының динамикасын ескере отырып жасалуы керек. Білім беру объектілерінде оқу процесін ұйымдастыру кезінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген, «Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларының (бұдан әрі - СҚ), бекіту талаптарын басшылыққа алу қажет.

Оқу процесінің басында және соңында жеңілірек пәндерді (мысалы, сызу, жаратылыстану, музыка), ортасында қиын (физика, математика, тілдер және т.б.) қою керек. Пәндерді қиындық бойынша саралау кестесі білім беру объектілері үшін қолданыстағы санитарлық қағидаларда келтірілген. Дәл осы қағидалар аптаның максималды оқу жүктемесін қалыпқа келтіреді. Сабақтың ұзақтығы 45 минуттан аспауы керек, ауысым арасындағы үзіліс (40 мин.), үзілістердің ұзақтығы (кемінде 5 мин.) және 1 (30 мин.) үлкен үзілістің болуы (2 немесе 3 сабақтан кейін) немесе 2х (15 мин.) үлкен үзілістер (2 және 4 сабақтан кейін).

Сабақтың мектеп кестесі міндетті және факультативті сабақтар үшін бөлек жасалады. Факультативтік сабақтар міндетті сабақтардың ең аз саны бар күндерде жоспарланады.

Мектепке түскен бірінші сынып оқушыларының бейімделуін жеңілдету үшін оқу жүктемесін біртіндеп арттыра отырып, «сатылы» оқу режимі қабылданды - оқу жылының басында 3 сабақтан 35 минутқа дейін, оқу жылының басынан 40 минутқа дейін, қосымша апталық демалыстармен.

Мектепалды сыныптардағы сабақтар саны – ұзақтығы 25-30 минуттан аспайды. Сабақтар арасындағы үзілістер кем дегенде 10 минутты құрайды.

Бастауыш сынып оқушылары үшін қосарланған сабақтар өткізуге жол берілмейді, оқу күні ішінде дене шынықтыру минуттары мен көзге арналған гимнастика қарастырылған.

Мектепалды сыныптар мен мектептердегі сабақтардың үздіксіз ұзақтығы тікелей бейне терминалымен, дербес компьютермен, планшеттік дербес компьютермен және ноутбуктермен оқу сағаты ішінде:

1) мектепалды, мектепке дейінгі топтарда (сыныптарда) және 1 сыныптарда – 15 минуттан аспайды;

2) 2-3 сыныптарда – 20 минуттан аспайды;

3) 4-5 сыныптарда – 25 минуттан аспайды;

4) 6-8 сыныптарда – 25 минуттан аспайды;

5) 9-11 (12) сыныптарда – 30 минуттан аспайды.

Партада ұзақ отыру, әсіресе оқу жиһазын дұрыс таңдамағанда, мәжбүрлі қалыпта позаның бұзылуын, сколиозды тудырады, сондықтан оқу үстелі мен орындық оқушының бойына сәйкес келуі керек.

Өсу диапазоны 15 см болатын 6 өсу тобы бар, олардың әрқайсысы белгілі бір биіктіктегі үстел мен орындыққа сәйкес келеді. Кесте санитариялық ережелерде көрсетілген. Мысалы, бойы 1-1,15 м балалар үшін биіктігі 46 см үстел және еденнен 26 см орындық биіктігі қажет. Әрбір келесі өсу тобында үстелдің биіктігі 6 см-ге, орындықтың биіктігі 4 см-ге артады.

Күнделікті оқу жиынтығының салмағы аспауы тиіс:

1-3 сынып оқушылары үшін - 1,5 – 2,0 килограмм (бұдан әрі - кг);

4-5 сынып оқушылары үшін - 2,0 – 2,5 кг;

6 - 7 сынып оқушылары үшін – 3,0-3,5 кг;

8 - 11(12) сынып оқушылары үшін-4,0-4,5 кг.

Сабақ кестесі күнделікті оқу жиынтығының (оқулықтар, ОӘК және жазу керек-жарақтары) гигиеналық нормативтерін ескере отырып, оқушы портфелі немесе аспалы сөмке (рюкзак) салмағынсыз құрастырылады.

Үзіліс кезінде белсенді демалу, сабақтағы дене шынықтыру минуттары – бұл шаршауды жеңілдетіп қана қоймай, тірек-қимыл аппараты ауруларының алдын алады.

Ата-аналардың, білім беру органдарының және санитариялық-эпидемиологиялық бақылау қызметінің міндеті – оқу процесінде туындайтын жағымсыз факторларды барынша азайту және оқу мен денсаулықты нығайту үшін қолайлы жағдайлар жасау үшін барлығын жасау. Балалардың денсаулығы – жалпы қамқорлық!