Өндірістік жарақаттардың себептері және алдын алу шаралары
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес өндірістік жарақат қызметкердің еңбек міндеттерін орындау процесінде алған және еңбекке қабілеттілігін жоғалтуға әкеп соқтыратын денсаулығының зақымдануын білдіреді. Өндірістік жарақаттану белгілі бір кезеңде өндірісте болған жарақаттардың жиынтығын сипаттайтын құбылысты сипаттайды. Басқаша айтқанда, бұл еңбек қызметімен байланысты жазатайым оқиғалардың қайталануы.
Өндірістік жарақаттану проблемасы өзекті болып табылады, өйткені қолайсыз еңбек жағдайлары және еңбекті қорғауды басқару жүйесінің жеткіліксіз сақталуы ел үшін елеулі экономикалық шығындарға әкеледі. Жұмыс берушілердің еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету шығындарының экономикалық төмендеуі өндірістік жарақаттар мен кәсіптік аурулардан туындаған жәрдемақыларға, ауруханаға және ерте зейнетке шығуға қосымша шығындарға әкелуі мүмкін. Өндірістік жарақат сонымен қатар кәсіпорындағы еңбек жағдайлары мен еңбекті қорғау жүйесінің маңызды көрсеткіші болып табылады.
Өндірістік жарақаттанудың негізгі себептеріне мыналар жатады:
- Еңбек қауіпсіздігі бойынша оқытудың жеткіліксіздігі және жұмыс орындарын сәтсіз ұйымдастыру.
- Қауіпсіздік талаптарын бұзу.
- Қажетті қорғаныс құралдарының болмауы немесе дұрыс пайдаланылмауы.
- Технологиялық процестердің бұзылуы және ауыр жұмыстарды механикаландырудың жеткіліксіздігі.
- Ғимараттардың, цехтардың, Үй-жайлар мен аумақтардың техникалық жағдайы жеткіліксіз.
Өндірістік жарақаттанудың санитарлық-гигиеналық себептеріне мыналар жатады:
- Зиянды заттардың жұмыс аймақтарының ауадағы құрамының жоғарылауы.
- Жеткіліксіз немесе ақылға қонымсыз жарықтандыру.
- Шу, діріл деңгейінің жоғарылауы.
- Қолайсыз метеорологиялық жағдайлар.
- Сәулеленудің әртүрлі түрлерінің рұқсат етілген мәндерінен асып кету.
Алдын алудың негізгі шаралары:
- Жарақат алу себептерін талдау.
- Өндірістік жарақаттанудың алдын алу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу.
Алдын алу техникалық, ұйымдастырушылық, санитарлық-гигиеналық және психофизиологиялық себептерді уақтылы анықтауды қамтиды. Өндірістегі қауіпсіздік техникасын сақтау жұмыстың әртүрлі кезеңдерінде қауіпсіздік техникасы бойынша білікті нұсқамалар жүргізуді қоса алғанда, тиімді іс-шара болып саналады. Көрнекі құралдарды қолдана отырып дәрістер, әңгімелер мен брифингтер өткізу Қауіпсіздік техникасын насихаттаудың тиімді әдісі болып саналады.
Өндірістік жарақаттардың алдын алу үшін кәсіпорындарда қауіпсіздік техникасы бойынша кабинеттер мен бұрыштар құрылады, онда ақпараттық материалдар, нұсқаулықтар және жеке қорғаныс құралдары орналастырылады. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету, Еңбекті қорғау жүйесінде оқыту, медициналық тексерулер, жеке және ұжымдық қорғаныс құралдарын беру сияқты іс-шараларды сақтау өндірістегі жарақат деңгейін төмендетуге ықпал етеді.