Туляремия және алдын алу шаралары

Туляремия – қызбамен және түйіндердің қабынуымен сипатталатын табиғи ошақты, жіті жұқпалы ауру. Инфекцияның адам ағзасына  қалай еңгеніне байланысты  басқа органдар да әсер етеді: көз, өкпе, тері немесе асқазан жолдары арқылы.  Туляремияның табиғи ошақтары Еуропада, Азияда және Солтүстік Америкада жиі кездеседі. Инфекцияның табиғи ошақтары Қазақстанның үлкен аумақтарында да алып жатыр.  2023 жылдың 9 айында  Қазақстанда туляремиямен сырқаттанушылық анықталған жоқ.

Инфекция көзі – кеміргіштер: су егеуқұйрықтары, қояндар, тышқандар. Инфекцияның таралуына кенелер, масалар үлкен рөл атқарады. Кеміргіштер  инфекция қоздырғышын нәжіспен және зәрмен бөліп, топрақты, ашық су қоймалары мен құдықтардың суын, азық- түлікті, астықты, шөпті, сабанды, жемді ластайды. Туляремияның қоздырғышы  сыртқы ортада, әсіресе төмен температурада ұзақ уақыт сақталуы мүмкін.

Адам туляремияны әр түрлі жолдармен жұқтыруы мүмкін:

Шөппен, сабанмен, астықпен  жұмыс істегенде немесе кеміргіштер орналасқан бөлмелерді тазалау кезінде ауадан шанды жұтқанда.

Ашық су қоймасынан су ішу немесе жүзу кезінде.

Байланыс – жұқтырған адамдармен байланыста болған кезде тері және шырышты қабаттар арқылы кеміргіштерді ұстағанда, терісін сыпырғанда.  

Азық-түлік – ауру кеміргіштердің бөлінділері бар тағам өнімдерін тұтыну кезінде.

Трансмиссивті – ауру кенелердің, жылқы шыбындарының, масаның шағуы арқылы.

Туляремияның алдын-алу, әсіресе қауіпті аймақтарда тұратын тұрғындар мен жұқтыру қаупі бар адамдар үшін, вакцинацияны қамтиды. Сонымен қатар, инфекцияны тарататын кеміргіштер мен қан соратын жәндіктермен күресу туляремияның алдын алуда маңызды рөл атқарады. Эндемиялық аймақтардағы адамдарға кене репелленттерін қолдануға, кеміргіштермен жұмыс істегенде қорғаныс киімдерін киюге, азық-түлік пен суды кеміргіштердің қолы жетпейтін жерлерде сақтауға, белгісіз көздерден су ішуден аулақ болуға, сондай-ақ кеміргіштермен ластанған өнімдермен байланыста болуға кеңес беріледі. Кеміргіштермен байланысты шаңнан қорғану үшін маска немесе респиратор қолданған жөн. Осы қарапайым шараларды қолдану туляремияның алдын алуға көмектеседі.