Сібір жарасы
Сібір жарасы ежелгі дәуірден бастап "қасиетті от", "парсы оты" және т.б. атауларымен белгілі, ежелгі және шығыс жазушылары мен ғалымдарының жазбаларында бірнеше рет айтылған. Сібір жарасы-бациллалар тудыратын жедел зооантропонозды жұқпалы ауру, ауыр интоксикациямен, терінің, лимфа түйіндерінің және басқа органдардың зақымдалуымен сипатталады. Ағымның ауырлығына байланысты аса қауіпті инфекцияларға жатқызылды.
Қоздырғыштың қайнар көзі - шөпқоректі жануарлар-ірі қара және ұсақ мал, жылқы, түйе. Шошқаларда инфекция мойны лимфадениті түрінде жүреді. Науқас адам эпидемиологиялық қауіп төндірмейді.
Жануарлар арасында инфекцияның алиментарлы жолы маңызды эпизоотологиялық маңызға ие-сібір жарасы спораларымен ластанған жем, су арқылы, аэрозоль ( яғни ингаляция кезінде), жәндіктердің шағуы кезіндегі трансмиссивті жолдар аз маңызға ие. Патогенді тасымалдаушылар жылқылар мен шыбындар болуы мүмкін, олардың ауыз қуысында қоздырғыш 5 күнге дейін сақтала алады. Ауру жануарда патоген өлмес бұрын әртүрлі экскрециялармен (ағзадан секрециялармен) шығарылады, мәйіттен қан сібір жарасы таяқшаларымен қаныққан, бұл жануарлардан алынатын өнімдердің инфекциясының жоғары қарқындылығына әкеледі. Жұқпалы кезеңде жануарлар инфекцияның қоздырғышын несеппен, нәжіспен, табиғи тесіктерден қан шығарымдарымен шығарады. Ауру жануардан алынған шикізат (жүн, тері, қыл) және одан жасалған заттар көптеген жылдар бойы эпидемиологиялық қауіп төндіреді. Топырақта сібір жарасы микробтары ондаған жылдар бойы (100 жылға дейін) сақталуы мүмкін, ал қолайлы жағдайларда олар өніп, содан кейін қайтадан спора түзе алады, осылайша топырақ ошағының болуын қолдайды.
Адамның негізгі клиникалық белгілері: инкубациялық кезең 7-14 күн. Қалыпты жағдайда пациенттердің 95-97% - да ауру тері бетінде жүреді, ол өткір басталуымен, теріде қызыл дақтың пайда болуымен сипатталады, ол іріңді және қара қабықпен жабылған жараға айналады. Жараның айналасындағы жұмсақ тіндердің ауыртпалықсыз, өткір ісінуі және гиперемиясы тән. Алғашқы күннің соңында 39-40°C дейін қызба пайда болады, ол 5-7 күнге созылады, 4 аптада қотыр қабыршақтанады. Жалпыланған түрде өкпе көріністері катаральды құбылыстар, кеудедегі ауырсыну, ентігу, цианоз, қанды қақырық, пневмония түрінде болуы мүмкін.
Аурудың аумақтық таралуы кең таралған. Адамдардың аурулары жұқтырған жануарларды сою, оларды бөлшектеу, жылы мезгілде, жануарлар арасында ауру басым болған кезде пайда болады. Адамдардағы жұқтыру жер қазу кезінде инфекцияланған топырақпен байланыста болған кезде, зертханаларда қауіпсіздік техникасы бұзылған кезде пайда болуы мүмкін.
Бақылау және алдын алу шаралары халыққа мал ауруының барлық жағдайлары туралы ветеринариялық қызметке хабарлау қажет. Ауыл шаруашылығы малын ұстау бойынша ұсынымдарды сақтау.
Халық мал шаруашылығы өнімдерін қатаң белгіленген жерлерде (базарлар, дүкендер және т.б.) сатып алуы керек, етті пісіріп, дайындау кезінде толық термиялық өңдеу жүргізілуі тиіс.
Жануарларды союға және ет ұшаларын кесуге қатысқан кезде қорғаныс құралдарын (арнайы киім, алжапқыштар, жеңдер, қолғаптар және т.б.) пайдалану қажет. Егер теріде жоғары температура мен интоксикациямен бірге жүретін түсініксіз сипаттағы жаралар пайда болса, медициналық көмекке жүгіну керек.
Осы ұсыныстарды сақтау инфекцияның алдын алады.
Б.Ибентаева - департаменттің бас маманы