Білім беру ұйымдарында тамақтану стандартын енгізу

Қазақстанда мектепте тамақтанудың жаңа стандарты және 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап күшіне енген көп нұсқалы үлгілік мәзір (бұдан әрі-Стандарт) әзірленді.

Стандартта санитарлық талаптар ескерілген:

1) Мектептің ас блогы үй-жайларды жинау, тоңазытқыш, технологиялық жабдықтардың болуы, технологиялық процестердің ағыны бойынша талаптарды сақтау жөніндегі санитариялық қағидаларға сәйкес келуге тиіс;

2) Тамақ өнімдерін, азық-түлік шикізатын сақтау шарттары мен өткізу мерзімдерін сақтау қажет;

3) Білім беру ұйымдарында тамақ өнімдерін (толтырылған құймақ; Флот стиліндегі макарон; сельцы, форшмак, желе, паста; кремі бар кондитерлік бұйымдар; жеміс сусындары, квас; терең қуырылған бұйымдар; жұмсақ пісірілген жұмыртқа, күрделі (төрт компоненттен астам) салаттар, қаймақ пен майонез қосылған салаттар дайындауға және өткізуге жол берілмейді; окрошка; фастфудтар: гамбургерлер, хот-догтар, пиццалар, түйіршіктер, чиптер (чипсондар).

4) Азық-түлік(тамақ)шикізатының, жартылай фабрикаттардың, тамақ өнімдерінің әрбір партиясы тауарға ілеспе құжаттамамен сүйемелденуге тиіс.

5) Тез бұзылатын тамақ өнімдері үшін тауарға ілеспе құжаттамада дайындау уақыты мен күні, сақтау шарттары (температура, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы) және өнімнің жарамдылық мерзімі көрсетіледі;

6) Жеткізушіден келіп түскен тез бұзылатын тамақ өнімдерімен жартылай фабрикаттардың бракераждық журналын нысанға сәйкес жауапты тұлға, қоймашы жүргізеді.

7) Тамақ өнімдерін сатып алу перспективалы төрт апталық маусымдық мәзір, рецептура, азық-түліктің қолжетімділігі ескеріле отырып жүзеге асырылады.

8) Дайын тағамдардың тәуліктік сынамалары тоңазытқышта 48 сағат ішінде қалдырылады;

Стандартта дайын тағамдарда қосылған тұздың, қанттың шектеулі мөлшері қарастырылған. Пісіру кезінде тек йодталған тұз қолданылады. Тағамдарды дайындау үшін тұзды қолдану кезінде тәуліктік норма 2-3 жастағы балалар үшін күніне 2 грамнан аспайды, 4-6 жастағы балалар үшін бір балаға 2,5 г аспайды, 1-4 сынып оқушылары үшін бір балаға күніне 3 г аспайды және оқушылар үшін бір балаға күніне 4 г аспайды 5-11/12. Асхана үстелдеріне тағамның тұздалуын болдырмау үшін тұз шайғыштар қойылмайды.

Тағамдарды дайындау үшін қантты қолдану кезінде тәуліктік норма 2-3 жастағы балалар үшін бір балаға 17 г аспайды, 4-6 жастағы балалар үшін бір балаға 22 г аспайды, 1-4 сынып оқушылары үшін бір балаға 26 г аспайды, 5-7 сынып оқушылары үшін бір балаға күніне 31 г аспайды, 5-7 сынып оқушылары үшін бір балаға 26 г аспайды. 8-11(12) сынып оқушылары үшін бір балаға 34 г-нан астам.

100 г дайын тағамға 0,3 г  аспайтын тұз (дайын өнімнің салмағынан 0,3%), 5 г аспайтын қант (дайын өнімнің салмағынан 5%) рұқсат етіледі.

Тамақтанудың алуан түрлілігін қамтамасыз ету мақсатында тағамдардың жасына және буфет ассортиментіне қарай шығуын көрсете отырып, перспективалы төрт апталық маусымдық мәзір (жаз–күз, қыс–көктем) жасалады.

Міндетті бір реттік ыстық тамаққа арналған перспективалы төрт апталық маусымдық мәзір және жергілікті атқарушы органдардың қаражаты есебінен тамақтандыру жүзеге асырылатын білім беру ұйымдарындағы буфет өнімдерінің ассортименттік тізбесін денсаулық сақтауды басқару органдары бекітеді.

Бір ретті кыстық тамаққа арналған перспективалы төрт апталық маусымдық мәзір Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі әзірлеген үлгілік мәзір негізінде әзірленеді.

Ас блогындағы жұмысқа кәсіптік даярлығы(біліктілігі,мамандығы) бар персонал тартылады.

Стандарттағы маңызды көрсеткіштердің бірі-формула бойынша есептелетін жеуге жарамсыздық индексі.

Жеуге жарамсыздық индексі килограммдағы тамақ қалдықтарының массасына, кг-дағы берілген тағамдардың массасына100% - ға көбейтілгенге тең.

Жеуге жарамсыздық индексін өлшеу нәтижелерін түсіндіру: 10 % - дан аз-оңтайлы индекс, 10-30 % - тәуекел аймағындағы индекс, ол тамақтануды ұйымдастыруды бақылауды және қолданыстағы мәзірді талдауды талап етеді, 30% - дан астамы-берілген тағамды бағалау және мәзірді түзету бойынша шұғыл шараларды қажет ететін жоғары тәуекел аймағындағы индекс.

Мәзірде аллергиялық реакцияларға немесе төзімсіздікке әкелетін заттардың болуы туралы ақпарат көрсетіледі.