Салауатты қалалар

Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымының (бұдан әрі - ДДҰ) "Салауатты қалалар" жобасы-қалалық ортаны тұрақты дамыту арқылы қала тұрғындарының денсаулығы мен өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған жаһандық бастама. Жобаның негізгі идеясы-адам денсаулығы көлік пен инфрақұрылымнан бастап медицина, тамақтану және экологияға дейінгі қала деңгейінде қабылданатын барлық шешімдердің негізінде болуы керек.

Жобаның мақсаты

ДДҰ-ның "Салауатты қалалар (өңірлер)" жобасы қауіпсіз өмір сүру жағдайларын және медициналық қызметтердің тең қолжетімділігін қамтамасыз ету, дене белсенділігі мен спорт үшін жағдай жасау, ауа мен судың ластануын азайту үшін әкімдіктердің, түрлі қызметтердің (полиция, экологиялық қадағалау, коммуникациялар және коммуналдық қызметтер және т.б.) күш-жігерін біріктіруге бағытталған. Бұл жаяу жүргіншілер, велосипед жолдарын салу, жол-көлік оқиғаларын азайту және қала тұрғындарының қозғалыс белсенділігін арттыру мақсатында арнайы көлік үшін қалалық магистральдарда жолақтарды қосымша бөлу. Жобаға қатысушы қаланың инфрақұрылымын құруға және жақсартуға бейілділігін көрсете алады.

Неліктен бұл маңызды?

Қалалар-бұл негізгі ресурстар, жұмыс орындары, мектептер мен ауруханалар шоғырланған өмір орталықтары. Алайда халықтың өсуі, урбанизация, көлік жүктемесі және экология көбінесе қала тұрғындарының денсаулығының нашарлауына әкеледі. Өмір салтына байланысты аурулар, стресс, ластанған ауа, отырықшы болу-мұның бәрі жүйелі жауап беруді қажет етеді.

Жобаны іске асырудың артықшылықтары:

- Халықтың денсаулығы мен өмір сүру ұзақтығын жақсарту;

- Сырқаттанушылық деңгейін және емдеу шығындарын төмендету;

- Азаматтардың әлеуметтік белсенділігі мен әл-ауқатын арттыру;

- Инвестицияларды, туризмді тарту және қаланың беделін арттыру;

- Халықтың билік пен басқару органдарына деген сенімінің артуы.

Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында Шымкент қаласы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Салауатты қалалар" Еуропалық желісіне қосылу процесін жалғастыруда. 2026 жылы осы жобаға кіру жоспарлануда, оның барысында қала спорт алаңдарымен, вело-және жаяу жүргіншілер жолдарымен толық қамтамасыз етіледі, сондай-ақ Шымкент қаласы тұрғындарының орташа өмір сүру ұзақтығын 79 жасқа дейін ұлғайтуға әкелетін өңірлік денсаулық сақтауды дамыту бағдарламасында баяндалған бірқатар басқа шаралар қабылданады.

Осылайша, алғашқы медициналық-санитарлық көмек деңгейінде "шұғыл медициналық көмек кабинеттері", даму және ерте араласу орталықтары құрылады, әмбебап прогрессивті патронаж моделі күшейтіледі, мектептерде стоматологиялық кабинеттер ашылады, аурулардың 12 бейіні бойынша 30-дан астам құзырет орталықтары құрылатын болады.

Осылайша, бүгінде Қазақстан қалалары үшін денсаулықты сақтауға және өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған халықаралық қозғалыстың бір бөлігі болу мүмкіндігі ашық.