⚜️Эхинококкоздың алдын алу

Эхинококкоз – паразиттік ауру, ол  адамдарда паразиттеу кезінде личинкаларын сатысанда дамитын таспа тұқымдас құрттар Echinococcus (эхинококк).    Олардың орналасуына байланысты  бауырға, өкпеге, миға, сирек жүрекке және басқа мүшелерге әсер етеді. Олар ағзалар мен  тіндерді баяу қысып арқылы, функцияларын бұзып, денені өмірлік маңызды  өнімдерімен уландырып, ауруды тудырады.

           Бүгінгі  таңда  екі негізгі форма болып табылады: Echinococcus granulosus – бауыр мен өкпеде локализацияланған кисталар түзеді және сирек кездеседі  Echinococcus  multilocularis –  эхинококкоздың альвеолярлы түрін тудырады, бауыр тіндеріне әсер етеді.

Олардың негізгі иелері иттер, түлкілер, қасқырлар және басқа жыртқыштар. Нәжіспен бірге олар паразит жұмыртқаларын сыртқы ортаға шығарады, және олар жерге, суға, көкөністер мен жемістерге, тұрмыстық заттарға  (мысалы: бақша құралдарына немесе сыртқы аяқ киімге) түседі.

Егер адам паразит жұмыртқаларын кездейсоқ жұтса (ластанған судан немесе жуылмаған тағамнан,  жермен жұмыс істегенде қолғапсыз немесе итпен ойнаған кезде), ол аралық иесі болады. Бұл оның денесінде паразит ересек емес, жетілмеген күйде  екенін білдіреді.  

Адам ағзасына енгеннен кейін, эхинококкоз жұмыртқалары ішекке өтеді. Мұнда олардан онкосфераның  кішкентай личинкалары шығады, олар ішек қабырғасына еніп қанға түседі.

Олардың жолында бірінші пайда болатын орган – бауыр. Ішектен  ағатын барлық қан осында жіберіледі, мүнда ол сүзіліп, зиянды  микроорганизмдерден, метаболизм өнімдерінен, токсиндерден тазартылады. Дәл осы жерде личикалардың көп бөлігі орналасады, сондықтан бауыр бұл инфекциядан жиі  зардап шегеді.

Баска адамнан эхиноккозды жұқтыру мүмкін емес, өйткені адамдар паразит жұмыртқаларын шығармайды, тіпті олардың өздерінде  ұлкен паразиттік кисталар болса да. 

Адамдар эхинококкозды жұқтыру алиментарлы  (нәжіспен ластанған көкөністер мен жемістерді, суды тұтынған кезде) немесе байланыс жолымен эхинококкозбен инвазияланған жануарлармен.

       Жоғары тәуекел эхинококкозбен аурушандығы мал  шаруашылығымен және жануарларды күтумен айналысатын адамдар (мал өсірушілер, аңшылар, мал сою жұмысшылары және басқалар).  

Адамның эхинококкоздың алдын алу шаралары (инвазиялар) ветеринарлық бақылау ретінде жануарларды сауықтыру, иттерді дегельминтизациялаудан өткізу, қойларды вакцинациялау, малды ұстаған жерді гигиеналық жағдайларын жақсарту және т.б.

           Эхинококкоздың алдын алудың негізгі шаралары болып табылады: жануарлармен байланыста болғаннан кейін әсірессе иттермен қолыңызды мұқият жуыңыз, үнемі үй жануарларында паразитоздың алдын алуды, қаңғыбыс жануарлармен және олардың нәжісімен байланыста болудан кашық болыңыз, таза суды ішу және пісіру үшін пайдаланыңыз, көкөністерді, жемістерді, әсірессе жабайы жидектерді қолданар алдынды жуыңыз. 

           Аншылар, малшылар, фермелер, ветеринарлар, қойшылар, сою пункттерінің қызметкерлері, ит питомнигінің қызметкерлері эхинококкозды жұқтыру қаупі,  жеке гигиена шараларын сақтау қажеттілігі туралы хабардар болу керек.