Өкпеден тыс туберкулездің ( көз туберкулезы) алдын алу шаралары
Туберкулез адам денсаулығы мен өмірі үшін ең көп таралған және қауіпті аурулардың бірі болып қала береді. Көбінесе бұл өкпеге әсер етеді, бірақ соңғы жылдары өкпеден тыс туберкулез адамның басқа органдары мен тіндерін: көзді, сүйектерді, тері және несеп-жыныс жүйесін зақымдайды.
Өкпеден тыс туберкулез кеуде қуысынан тыс белгілі бір процестің барлық локализациясын білдіреді. Өкпеден тыс туберкулез әдетте тыныс алу органдарында орналасқан біріншілік ошақтан туберкулез инфекциясының таралуы нәтижесінде екіншілік дамиды, бірақ өкпелік көріністерсіз де дамуы мүмкін.
Классификация бойынша өкпеден тыс туберкулездің келесі түрлері болады: ми қабықтары және орталық жүйке жүйесі; ішек; перитонеум және мезентериальды лимфа түйіндері; перифериялық лимфа түйіндері; сүйектер мен буындар; зәр шығару және жыныс мүшелері; тері және тері астындағы тіндер; көз және басқа органдар.
Өкпеден тыс туберкулездің ауыр түрлерінің бірі – көз туберкулезі. Көздің туберкулезді аллергиялық зақымдануы (науқастың көзінде спецификалық емес қабыну реакциясы экстраокулярлық зақымданудың белсендірілуіне байланысты организмнің туберкулезді интоксикациясының өткір белгілері бар науқастың көзінде дамиды) және метастатикалық көз туберкулезі (басқа ошақтардан қан ағымымен туберкулез микобактерияларын енгізу арқылы тікелей көзде специификалық қабыну ошағының дамуы нәтижесінде). Көбінесе процесс көздің тамырлы жолында локализацияланған. Асқынулар қайталама глаукома, катаракта болуы мүмкін. Асқынулардың дамуымен науқастар ұзақ уақытқа жұмыс қабілетін жоғалтады, ал кейбіреулері мүгедек болып қалады.
Өкпеден тыс туберкулезді диагностикалау әлдеқайда қиын. Оны уақтылы анықтау үшін мыналар қолданылады: анамнезді мұқият зерттеу, объективті тексеру, қанның, зәрдің, жұлын сұйықтығының жалпы клиникалық зерттеулері, рентгендік зерттеу, оның ішінде компьютерлік томография, магнитті-резонансты томография, радиоизотопты және ультрадыбыстық зерттеу. ішкі ағзалар, гистологиялық зерттеу (биопсия), бактериологиялық тексеру (патологиялық материалдың туберкулез микобактериясына себу), офтальмологиялық тексеру, туберкулинді сынамалар, туберкулезге қарсы препараттармен тест терапиясы.
Өкпеден тыс туберкулезбен ауыратын науқастарды емдеу ұзақ мерзімді, үздіксіз болуы керек, бірнеше препараттарды қамтуы және дәрігердің бақылауында болуы керек. Мұндай науқастарды емдеудің негізі қазіргі заманғы туберкулезге қарсы химиотерапия, хирургиялық және патогенетикалық емдеу болып табылады. Уақытылы анықталып, дұрыс емделсе, көп жағдайда өкпеден тыс туберкулезді емдеуге болады.
Туберкулездің алдын алудың спецификалық шараларға туберкулезге қарсы вакцинация және ревакцинация жатады. Біздің елімізде БЦЖ вакцинациясы барлық жаңа туған нәрестелерге өмірінің 3-5-ші күнінде жүргізіледі, ал ревакцинация Манту сынамасы теріс нәтижесі бар 6-7 жаста туберкулезді жұқтырмаған клиникалық сау балалар мен жасөспірімдерге жүргізіледі. Сондай-ақ, жылына 1 рет флюорографиялық тексеруден міндетті түрде өту керек.