Қызылша және қызамықтың алдын алу шаралары
Қызылша - бұл ауа-тамшылы инфекциялар тобына жататын жедел жұқпалы вирустық ауру. Ауру адамнан адамға ауа арқылы, тыныс алу жолдарының тамшыларымен немесе жұқтырған адамдардың мұрнынан немесе тамағынан секрециялармен тікелей байланыста болғанда беріледі.
Қызылша-адамның ең жұқпалы инфекцияларының бірі, өйткені инфекция көзімен байланысқаннан кейін адамдардың 90% - дан астамы ауырады.
Қызылшаның негізгі белгілері: жоғары температура, әлсіздік, жөтел, мұрыннан су ағуы, ауыз қуысының шырышты қабығындағы ақ дақтар, қызыл түсті үлкен дақ түріндегі бөртпелердің алдымен бетте, құлақтың артында, бас пен мойынның түкті бөлігінде, содан кейін денеде (кеуде, арқа, іш) және қолдың жоғарғы бөлігінде, соңында аяқтарда кезеңімен пайда болуы, сондай-ақ лимфа түйіндерінің ұлғаюы.
Қызылша ауруы жұқпалы болуымен және инфекциямен ауырғаннан кейінгі асқынулармен қауіпті. Аурудың ауыр ағымында ортаңғы құлақтың, өкпенің, трахеяның, бронхтың, сондай-ақ мидың қабынуы сияқты асқынулар дамиды. Кез-келген қабыну мен асқынудан науқас өлуі мүмкін.
Қызылшамен ауырған адамдардың шамамен 30%-да бір немесе бірнеше асқынулар болады. Көбінесе асқынулар бес жасқа дейінгі балаларда немесе 30 жастан асқан ересектерде дамиды.
Ең ауыр асқынуларға соқырлық, энцефалит (мидың ісінуіне әкелетін инфекция), ауыр диарея және онымен байланысты дегидратация, құлақ инфекциясы (отит) және пневмония сияқты ауыр тыныс жолдарының инфекциялары жатады.
Қызамық - өткір антропогендік тыныс жолдарының вирусстық ауруы. Инфекцияның көзі клиникалық түрде анықталған жяне жасырын түрде ауыратын адам. Инфекция ауа арқылы (ауру адамен сөйлескенде, түшкіргенде, жөтелгенде, айқайлағанда, дем шығарғанда, сүйіскенде) және тігінен (жүкті әелдел жатырдағы балаға) беріледі. Ауру айналасындағылар үшін денесіне бөрпелер пайда болғанға дейін 7 күн, пайда болғаннан кейін 7 күн ішінде залалды болып саналады.
Қызамық жүкті әйелдер үшін қауіпті. Жүкті әйелдер вирусты жұқтырғанан кейін, қан арқылы нәрестеге жұқтырады, соның нәтижесінде нәрестенің даму сатысында көптеген кемістіктер болады (есту, жүрек, бауыр, сүйек ағзаларының зақымдануы). Ал жүкті әйелде түсік түсу,немесе өлі бала туулары мүмкін болады Соның нәтижесінде бала соқыр, саңырау, жүрегінің кемістігімен және ақыл есінің мәңгіруімен туады.
Қызамық бөртпесі беттен (маңдай, бет) басталады, содан кейін бірнеше сағат ішінде бүкіл денеге, қолдар мен аяқтарға тез таралады, қызылша сияқты түсі жарқын емес және бірікпейді. Кейде бөртпелер әлсіз қышиды. Қызамыққа тән тағы бір белгі – желкедегі лимфа түйіндерінің ісуі.
Инфекциямен күресудің ең күшті, қол жетімді және тиімді әдісі-вакцинация. Ұлттық профилактикалық егу күнтізбесіне сәйкес балалар қызылша және қызамыққа қарсы алғашқы егуді 1 жасында (12-15 айда), екінші егуді (ревакцинация) - 6 жаста алады. Қызылшаға қарсы вакцинаның әрбір дозасы баланың иммунитетін күшейтеді.
Вакцинация жүргізу үшін ДДСҰ сертификаттаған және Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі рұқсат берген қызылшаға, қызамыққа, эпидемиялық паротитке қарсы вакцина қолданылады.
Жоспарлы вакцинация тұрғылықты жері бойынша (немесе ТХТ бойынша) емханалардың барлық егу кабинеттерінде вакцинация жүргізуге рұқсаты бар оқытылған (тәжірибелі) медицина қызметкерлерімен жүргізіледі.
Сондай-ақ, емханаларда қызылша немесе қызамыққа қарсы бұрын әртүрлі себептермен вакцина алмаған балаларды толықтыра иммундау жүргізіледі. Сондықтан ата-аналар емханаға барып, балаларына қызылша мен қызамыққа қарсы екпені салғыза алады.
Эпидемиялық көрсеткіштер бойынша вакцинация қызылша мен қызамыққа қарсы егу алғаны жөніндегі сенімді мәліметтері жоқ қызылша немесе қызамықпен ауыратын науқастармен байланыста болған адамдардың барлығына қажет. Қызылша мен қызамыққа қарсы вакциналар 20 жылдан астам уақытқа созылатын сенімді иммунитетті қалыптастырады.
Аурудың кез келген белгілері пайда болған кезде қарапайым сақтық шараларын сақтау ұсынылады:
- науқас балаларды ұйымдасқан ұжымдарға (мектепке дейінгі мекемелер, мектептер) апармау, ересектерге жұмыс орнына бармау, адамдар көп жиналатын орындарда жүрмеу, дәрігерді телефон арқылы үйге шақыру;
- дәрігер келгенге дейін туыстармен байланысты барынша азайту;
- жөтелгенде және түшкіргенде, орамалмен немесе майлықпен аузыңыз бен мұрныңызды жауып, қолыңызды сабынмен және сумен жиі жуыңыз немесе қолыңызды тазарту үшін құрамында алкоголь бар заттарды қолданыңыз;
- тыныс алу органдарын қорғау құралдарын пайдалану, бір реттік маска кию;
- вакцина алмаған адамдарға, әсіресе балалар мен жүкті әйелдерге қызылшамен, қызамықпен сырқаттанушылықтың тіркелу кезеңінде адамдар көп жиналатын жерлерге бармау;
Қаланың санитариялық-эпидемиологиялық қызметінің мамандары қызылша мен қызамықты жұқтырудың, сондай-ақ олардың асқынуларын алдын алатын жалғыз тиімді құрал тек вакцинация екенін еске салады.
Ауруды емдегеннен гөрі алдын алған дұрыс!