Маймыл шешегі туралы не білуіңіз керек?

Маймыл шешегі Батыс Африка елдерінде таралған (Конго Демократиялық Республикасы, Конго Республикасы, Камерун, Орталық Африка Республикасы, Нигерия, Кот-д'Ивуар, Либерия, Сьерра-Леоне, Габон және Оңтүстік Судан). Африкада маймыл шешегінің жағдайларының саны тез өсуде. 2016 жылдан бастап, ресми ақпарат көздеріне сәйкес, ауру 20 есе өсті. Ең үлкен індеттер Нигерия мен Конгода тіркелді.

Тамыз айында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) маймыл шешек эпидемиясын Денсаулық сақтау саласындағы мамандар төтенше жағдай деп атады. ДДҰ деректеріне сәйкес, 2024 жылдың басынан бері әлемде 14 мыңнан астам инфекция тіркелді — ағымдағы жылдың үштен екісінде шешек ауруының таралуы 2023 жылғы көрсеткіштен асып түсті.

Маймыл шешегінің табиғи резервуары белгісіз болып қалады. Алайда африкалық кеміргіштер мен адам емес приматтар вирустың тасымалдаушысы бола алады және адамдарға жұқтыруы мүмкін.

Берілу жолдары.

Жабайы жануарлармен байланыс – приматтармен (маймылдармен) және кеміргіштермен байланыс;

Науқас адаммен тығыз физикалық байланыс (вирус ағзаға зақымдалған тері, тыныс алу жолдары, көз, мұрын және ауыз арқылы, сондай-ақ биологиялық сұйықтықтар арқылы енеді);

Ауа-тамшы жолымен (жабық үй-жайда науқаспен болған кезде) және тері қабатын зақымдау немесе науқастың биологиялық сұйықтықтары бар заттармен жанасу жолымен жүзеге асырылады.

Инфекцияның таралуы егу кезінде немесе плацента арқылы да болуы мүмкін (туа біткен маймыл шешегі).

Маймыл шешегінің инкубациялық кезеңі (инфекция уақыты мен белгілердің басталуы арасындағы аралық) әдетте 6-дан 13-ке дейін , бірақ 5-тен 21 күнге дейін өзгеруі мүмкін.

Инфекцияның дамуының екі кезеңі бар:

Инвазия кезеңі (ұзақтығы 0-5 күн), оған қызба, қатты бас ауруы, лимфа түйіндерінің ұлғаюы (лимфоденопатия), арқадағы ауырсыну, бұлшықет ауыруы және әлсіздік тән.

Лимфаденопатия-ұқсас бастапқы белгілері бар басқа аурулармен (желшешек, қызылша, табиғи шешек) салыстырғанда маймыл шешегінің айрықша белгісі болып табылады;

Терідегі бөрту кезеңі, әдетте температура көтерілгеннен кейін 1-3 күннен кейін басталады.

Бөртпелер көбінесе денеге қарағанда бет пен аяқ-қолдарға шоғырланады. Олар негізінен бетке (95% жағдайда), қолдың алақандары мен табанға (75% жағдайда) әсер етеді. Сонымен қатар, ауыз қуысының шырышты қабаттары (70%), жыныс мүшелері (30%), конъюнктивалар (20%), сондай-ақ көздің мүйізгек қабығы бөртпелерге ұшырайды.

Бөртпелер дамудың бірнеше кезеңдерінен өтеді: тегіс негізі бар терінің зақымдануынан бөрпеге (сәл көтерілген қатты түзілімдер), везикулаларға (мөлдір сұйықтықпен толтырылған қабыршықтар) және пустулаларға (сарғыш сұйықтықпен толтырылған қабыршықтар), содан кейін құрғап, түсіп кететін қыртыстарға дейін. Адам ағзасындағы тері зақымдануларының саны бірден бірнеше мыңға дейін өзгереді. Ауыр жағдайларда зақымданулар біріктірілуі мүмкін, бұл терінің үлкен жерлерінің қыртыстануына әкелуі мүмкін.

Маймыл шешегінің алдын-алудың негізгі стратегиясы-қауіп факторлары мен вирустың байланысын шектеу шаралары туралы хабардарлықты арттыру. Маймыл шешегінің ең жақын туысы - табиғи шешек 1980 жылы ДДҰ ұйымдастырған ғаламдық вакцинация арқылы жойылды.

ДДСҰ-да маймыл шешегін тіркеуге байланысты вакцинацияны қайта бастау мәселесі қарастырылуда.

Жазғы демалыс маусымының қарқынды кезеңіне байланысты шет елдерге шығатындарға арналған ұсыныстар:

Маймыл шешегінің өршуі тіркелген Батыс Африка елдеріне (Конго Демократиялық Республикасы, Конго Республикасы, Камерун, Орталық Африка Республикасы, Нигерия, Кот-д ' Ивуар, Либерия, Сьерра-Леоне, Габон және Оңтүстік Судан) барудан аулақ болыңыз (әсіресе балалармен);

Шет елдерге шыққан жағдайда, жабайы жануарлармен (приматтармен, кеміргіштермен) байланыста болдырмау, стихиялық және көше саудасы орындарында тамақ ішуден аулақ болу, тамаққа тек сапалы термикалық өңделген етті (өнімдерді) пайдалану, адамдар көп жиналатын орындарға барған кезде жеке профилактика шараларын (қашықтықты, медицина маскаларды, дез.құралдарды) пайдаланыңыз, қол және тыныс алу гигиенасын сақтаңыз;

Егер сапардан оралғаннан кейін 3 аптаның ішінде өзіңізді жайсыз сезініп, қызба, терде бөртпе (қызару, көпіршіктер және т.б.) байқасаңыз – шетелде болғаныңыз туралы міндетті түрде хабарлай отырып, жақын маңдағы медициналық ұйымға дереу хабарласыңыз.

Бүгінгі таңда республикада маймыл шешегіне күдікті жағдай тіркелген жоқ.