Қазақстандағы өнеркәсіп саласында энергия тиімділігін арттыру шаралары күшейтіледі
Орталық коммуникациялар қызметінде өнеркәсіп саласында энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру мәселелеріне арналған баспасөз конференциясы өтті.
Спикер ретінде ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Өнеркәсіп комитеті төрағасының орынбасары Олжас Әлібеков сөз сөйледі. Баспасөз конференциясына сондай-ақ «Ұлттық энергия үнемдеу орталығы» АҚ басқарма төрағасы Бауыржан Смағұлов және «Еуразиялық Топ» ЖШС (ERG) Энергетика департаментінің директоры Евгений Никитин қатысты.
Олжас Әлібеков ағымдағы нәтижелер, энергия ресурстарын ірі көлемде тұтынушылармен жүргізіліп жатқан жұмыс және экономиканың энергия сыйымдылығын одан әрі төмендету жоспарлары туралы айтып берді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанның ЖІӨ энергия сыйымдылығы 2021 жылғы деңгеймен салыстырғанда 4%-ға төмендеп, мың АҚШ долларына шаққанда 0,307 тонна шартты отынды құрады.
2029 жылға қарай отын-энергетикалық ресурстарды тиімсіз тұтынуды қысқарту есебінен экономиканың энергия сыйымдылығын 10%-ға төмендету жоспарлануда. Өнеркәсіп саласында бұл көрсеткішті 2021 жылғы деңгеймен салыстырғанда 2029 жылға қарай 10%-ға төмендету міндеті қойылды. Бұл мақсатты көрсеткіштер Қазақстан Республикасының 2023-2029 жылдарға арналған энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру саласын дамыту тұжырымдамасында бекітілген.
Негізгі құралдардың бірі — қазіргі таңда 22 мыңнан астам субъект енгізілген Мемлекеттік энергетикалық тізілім. Жылына 50 мың және одан да көп тонна шартты отын тұтынатын, энергияның аса ірі көлемін қажет ететін кәсіпорындар үшін энергия тиімділігінің нысаналы көрсеткіштері белгіленген.
Энергия ресурстарын ең ірі 106 тұтынушысының тізіміне 53 өнеркәсіптік кәсіпорын кіреді: оның 30-ы өңдеу өнеркәсібіне, 23-і тау-кен металлургия кешеніне жатады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша осы тізімдегі энергия ресурстарының ең ірі он тұтынушысының тұтыну құрылымында ең жоғары үлес энергетика секторына (44,7%), өнеркәсіпке (42,4%), мұнай-газ саласына (12,9%) тиесілі.
Бауыржан Смағұлов Мемлекеттік энергетикалық тізілімнің жұмысы нәтижелерін таныстырды. Энергия аудиттерінің қорытындысы бойынша өнеркәсіптік кәсіпорындар 2014 жылдан бері 113,4 млрд теңгеге энергия үнемдеу іс-шараларын жүзеге асырып, нәтижесінде 51,44 млрд теңге үнемделген.
Евгений Никитин қайталама өнеркәсіптік жылуды кәдеге жарату әлеуетіне назар аударды. ERG оны энергия тиімділігінің дербес нысаны ретінде бекітуді және мұндай жобаларды іске асырудың, оның ішінде жылу желілеріне қосылу тетіктерін қамтитын бірыңғай қағидаларын қалыптастыруды ұсынады.
Брифинг барысында мемлекеттік бақылау мәселелері де қаралды. Деректердің дұрыстығына, энергия тұтыну нормативтерінің сақталуына, міндетті энергия аудитін жүргізуге және энергия тиімділігінің нысаналы көрсеткіштеріне қол жеткізуге баса назар аударылады.
Қазіргі уақытта Құрылтайда энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыруға қатысты екі заң жобасы қаралуда. Ұсынылып отырған өзгерістер талаптарды Экологиялық кодекс ережелерімен үйлестіруді, Мемлекеттік энергетикалық тізілімді жетілдіруді, энергиялық қызмет көрсету нарығын дамытуды және энергия тиімділігі саласындағы талаптарды бұзғандар үшін әкімшілік жауапкершілікті күшейтуді көздейді.
Сөз соңында Олжас Әлібеков энергия тиімділігін арттыру энергия ресурстарын үнемдеуге ғана емес, шығындарды азайтуға, кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және елдің энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға ықпал ететінін атап өтті.