Көмек көрсету үшін диалог жүргізуге арналған алаң
Ағымдағы жылдың 24 мамырында онлайн режимде Ақтөбе қаласы тұрғындарымен Ақтөбе ферроқорытпа зауыты (бұдан әрі - АФЗ) және Ақтөбе хром қосылыстары зауыты (бұдан әрі - АХҚЗ) сияқты кәсіпорындардың өкілдерімен кездесуі өтті. Іс-шараға Комитет төрағасы Зулфухар Жолдасовтың басшылығымен эковолонтерлер мен қоғамшылдардан басқа, қала әкімдігінің өкілдері, сондай-ақ Ақтөбе облысы бойынша экология департаментінің басшылығы қатысты. Аталған онлайн-алаң ақтөбеліктер үшін ең маңызды және күрделі мәселелерді қозғай отырып, сындарлы диалог жүргізуге мүмкіндік берді.
Онлайн-конференция барысында экоқоғамшылдар Ақтөбе қаласының атмосфералық ауасының жай-күйіне, атап айтқанда, күкіртсутектің иісіне, газдардың шығарындыларына және "АФЗ" және "АХҚЗ" өнеркәсіптік кәсіпорындарында зиянды заттар мен қалдықтардың рұқсат етілген шекті шоғырлануының артуына байланысты бірқатар өзекті мәселелерді атап өтті. Бұдан басқа, азаматтарды медициналық және басқа да қауіпті қалдықтарды қалай кәдеге жарату, сондай-ақ сол процестің өзі: ол қайда іске асырылады және бұл рәсімді жұртшылық үшін ашық ету мүмкін бе деген мәселелер толғандырды.
Қазақстандағы алғашқы қара металл зауытының өкілдері (АФЗ) экоактивистердің сұрақтарына барынша толық жауап беруге тырысты.
Сонымен, №1,2 балқыту цехтарын жаңғырту "Ақтөбе облысының 2020-2024 жылдарға арналған экологиялық жағдайын жақсарту жөніндегі жол картасы" іс-шаралар жоспарына енгізілген. Экология министрі бекіткен және Ақтөбе облысының әкімімен келісілген зауыт 2022 жылдың соңына дейін газ тазалау цехтарын жаңғырту жұмыстарын жүргізуді жоспарлап отыр. Бұл атмосфералық ауаға шығарындыларды 2,1 мың тоннаға дейін төмендетуге мүмкіндік береді. Ал 2023 жылға қарай жаңғыртудың арқасында эмиссиялар шамамен 40% - ға төмендейді.
Көбінесе қала тұрғындары мен әлеуметтік экотоптардың өкілдері зиянды түтін үшін ақ су буын қабылдайды, ол ешқандай қауіп төндірмейді және барлығы ондаған жылдар бойы қолданыстағы стандарттар шегінде. Кейде халық зауыттағы сүзгілерді өшіруден қорқады. АФЗ мамандары бұл мүмкін емес екенін түсіндірді, өйткені сүзгілер техникалық процестің ажырамас бөлігі болып табылады.
Сондай-ақ, онлайн талқылау барысында Комитет төрағасы "АФЗ" басшылығына атмосфералық ауаға апта сайын мониторинг жүргізуді және қоғам өкілдерімен жедел желі құруды тапсырды, онда эмиссияларды бұзу бойынша барлық фактілер тіркелетін болады. Экология департаменті "Қазгидромет" РМК-мен бірлесе отырып, оқиға орнына барып, шұғыл түрде қажетті өлшеулерді жүргізетін болады.
Өз кезегінде, АХҚЗ бас экологы Андрей Ивлев бүгінгі таңда зауытта жабдықтарды қайта құру және жаңғырту жүргізіліп жатқанын, 10 жаңа электр сүзгілері сатып алынғанын, олар 2024 жылға дейін біртіндеп пайдалануға берілетінін атап өтті. Қазір мониторинг деректері эмиссиялардың 30-40% - ға төмендегенін көрсетіп отыр.
Ақтөбеліктердің наразылығын тудырған күкіртсутектің жағымсыз иісіне келетін болсақ, қала басшылығы оның көздерінің қала атмосферасында болу себептері, ең алдымен, қалалық кәріздік сорғы станциялары, кәріздік тазарту құрылыстары мен лай алаңдары жұмысының тиімсіздігі екеніне сенімді. Алайда, Комитет басшылығы күкіртсутектің иісінің нақты себебін анықтау үшін қоғам өкілдерін тарта отырып, үлкен талдау жұмыстарын жүргізуді ұсынды. Бұл барлық факторларды, соның ішінде ауа-райын ескере отырып, негізгі қайнар көзі не екенін түсіну үшін мониторинг болуы қажет: зауыттар, кәріздік тазарту құрылыстары немесе жеке сектор.
Кездесу қорытындысы бойынша, диалогтың барлық қатысушыларына хаттама түрінде жалпы ұсынымға қол қою туралы шешім қабылданды, онда ең өзекті мәселелер мен проблемаларды шешу мерзімдері мен жолдары белгіленеді. Бұл құжат жүргізіліп жатқан жұмыстың ашықтығының кепілі ретінде әлеуметтік желілердегі барлық адамдар үшін қолжетімді болады. Сондай-ақ, кәсіпорындарға халықтың сенімін арттыру және қолданыстағы мифтерді жою үшін қалдықтарды жою орындарына жұртшылық үшін таныстыру экскурсиясын өткізу ұсынылды.
Сонымен қатар, Зулфухар Жолдасов барлық экология департаменттеріне қоғамдық бақылау алаңын ұйымдастыруды тапсырды. "АФЗ" және "АХҚЗ" кәсіпорындарына экологиялық жағдайды жақсарту және экологиялық проблемаларды шешу бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы, сондай-ақ барлық жоспарланған іс-шаралар туралы ақпаратты ашық түрде орналастыру тапсырылды. Бұл шара жұртшылыққа олардың орындалуы мен мерзімдерін қадағалауы үшін қажет.