Ақпараттық кеңістік және дін: Жаһандану дәуіріндегі өзара ықпал
XXI ғасыр – ақпаратқа негізделген жаңа өркениеттің дәуірі. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы қоғамның барлық саласына әсер етіп қана қоймай, діннің таралуы мен түсіндірілуіне де жаңа мүмкіндіктер ашты. Әлеуметтік желілер, онлайн-платформалар, цифрлық медиа – бүгінде діни танымның кеңеюінің маңызды тетіктеріне айналды. Дегенмен бұл үрдіспен бірге туындайтын тәуекелдер мен қауіптерді де жоққа шығаруға болмайды. Сондықтан дін мен ақпараттық кеңістіктің байланысын жан-жақты зерттеу қазіргі қоғам үшін өзекті міндет болып отыр.
Діни білімнің қолжетімділігі: жаңа мүмкіндіктер
Цифрлық технологиялар қасиетті мәтіндерді, онлайн уағыздар мен дәрістерді бүкіл әлемге таратып, діни білімнің жалпы қолжетімділігін арттырды. Pew Research Center мәліметіне сүйенсек, мұсылман елдеріндегі жастардың шамамен 40%-ы діни ақпаратты интернеттен алады. Бұл діни сауаттылықтың кеңеюіне және заманауи форматта қалыптасуына ықпал етеді.
Онлайн дерекқорлар классикалық ислам мұраларын жаңа форматта ұсынып, ғылым мен діннің тоғысуына жол ашуда. Бұл діннің тек сенім жүйесі емес, терең ғылыми ізденістерге негіз болғанын дәлелдейді.
Сонымен қатар, виртуалды турлар, 3D үлгілер және онлайн көрмелер діни сәулет пен мәдени мұраны әлемге танытуда. Бұл дін мен мәдениеттің өзара байланысын күшейтіп отыр.
Ақпараттық дәуірдегі ғылым, мәдениет және дін синтезі
– Ғылым саласында жасанды интеллект пен big data технологиялары діни мәтіндерді талдау мен аударуда жаңа мүмкіндіктер туғызуда.
– Мәдениет саласында дінге қатысты онлайн-форумдар, мәдени фестивальдер, деректі фильмдер кең аудиторияға жол ашты.
– Дін саласында ақпараттық технологиялар сенім еркіндігін кеңейтіп, діни ұйымдардың ашықтығын арттырды.
Заманауи сын-қатерлер: жалған ақпарат және радикализм
БҰҰ деректері бойынша, соңғы он жылда экстремистік ұйымдардың 70%-дан астамы өз насихаттарын интернет арқылы жүргізген. Жастардың арасына жалған немесе бұрмаланған діни идеялардың таралу қаупі жоғары.
Ғаламтордағы үстірт діни түсініктер дәстүрлі құндылықтардың әлсіреуіне, діни танымның таяздануына алып келуі мүмкін. Бұл ұлттық мәдениеттің трансформациясына да әсер етеді.
Әлеуметтік желілерде кез келген адамның еркін пікір айтуы плюрализм тұрғысынан тиімді болғанымен, кейде қоғамда түсінбеушілік пен пікір қайшылығын тудырады.
Алматы қаласының тәжірибесі
Қазақстанның ең ірі қаласы Алматыда дін мен ақпараттық кеңістіктің өзара ықпалы айқын көрінеді. Қалалық орталық мешіт пен түрлі діни ұйымдар әлеуметтік желілерде белсенді жұмыс істеп, онлайн уағыздар мен дәрістер жариялайды.
Сонымен бірге, радикалды идеялардың алдын алу мақсатында жоғары оқу орындары мен ғылыми орталықтар арнайы медиа-жобаларды іске асырып, жастар арасында ақпараттық сауаттылықты күшейтуде.
Материал Алматы қаласы бойынша
ТҚК аппаратының ақпараты негізінде дайындалған