Азаматтардың денсаулығын қорғау құқығының конституциялық кепілдіктері - мемлекеттік саясаттың басты басымдығы

Алматы облысының денсаулық сақтау басқармасының басшысы Ержан Әбілқасымұлы Сүлейменовпен сұхбат

– Ержан Әбілқасымұлы, Қазақстан Республикасының Конституциясы әрбір азаматтың денсаулығын қорғауға және медициналық көмек алуға құқығына кепілдік береді. Бүгінде бұл норма нені білдіреді және ол Алматы облысында қалай жүзеге асырылып жатыр?

– Денсаулықты қорғау құқығы – Қазақстан Республикасы Конституциясында бекітілген ең маңызды әлеуметтік кепілдіктердің бірі. Бұл – жай ғана декларативті қағида емес, денсаулық сақтау саласындағы мемлекеттік саясаттың берік негізі. Мемлекет әрбір азаматтың тұрғылықты жеріне, жасына немесе әлеуметтік мәртебесіне қарамастан, уақытылы әрі сапалы медициналық көмек алуына барлық қажетті жағдайды жасайды.
Бүгінде конституциялық кепілдіктердің орындалуы Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі және Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі арқылы қамтамасыз етіледі. Бұл екі жүйе өзара толықтыра отырып, азаматтарға профилактикалық, диагностикалық, емдеу және оңалту қызметтерінің кең спектрін алуға мүмкіндік береді.
Алматы облысында біз қала тұрғындарына ғана емес, ең шалғай ауылдық елді мекендерде тұратын азаматтарға да заманауи медициналық қызметтердің қолжетімді болуына ерекше көңіл бөлеміз. Осы мақсатта алғашқы медициналық-санитариялық көмекті дамытып, денсаулық сақтау инфрақұрылымын жаңғыртып, цифрлық технологияларды енгізіп, медицина қызметкерлерінің кадрлық әлеуетін нығайтып келеміз.

– Соңғы бір жыл ішінде облыстың денсаулық сақтау жүйесінде қандай нәтижелерге қол жеткізілді?

– Соңғы жыл Алматы облысының денсаулық сақтау саласы үшін қарқынды даму мен ауқымды жобалардың жүзеге асырылу кезеңі болды. Ең маңызды оқиғалардың бірі – мемлекеттік органдардың, бизнес өкілдерінің және шетелдік инвесторлардың басын қосқан халықаралық HEALTH INVEST FORUM форумының өткізілуі.
Форум қорытындысы бойынша өңірдің денсаулық сақтау саласына 124 миллиард теңгеден астам инвестиция тарту жөнінде келісімдерге қол қойылды. Бұл қаражат заманауи медициналық нысандар салуға, мемлекеттік-жекешелік әріптестікті дамытуға, инновациялық технологияларды енгізуге және медициналық көмектің сапасын арттыруға бағытталмақ.
Тағы бір маңызды жетістік – Қонаев қаласында заманауи кардиологиялық орталықтың ашылуы. Соның арқасында облыс тұрғындары жүрек-қан тамырлары ауруларын жоғары технологиялық деңгейде диагностикалау мен емдеу қызметтерін өз өңірінде алып, басқа облыстарға бару қажеттілігінен арылды.
Сонымен қатар медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық базасы кезең-кезеңімен нығайтылып келеді. Заманауи медициналық жабдықтар, цифрлық технологиялар және медициналық көмекті ұйымдастырудың жаңа тәсілдері диагностика мен емдеудің сапасын едәуір жақсартуға мүмкіндік беруде.

– Бүгінде ауыл тұрғындары үшін медициналық көмектің қолжетімділігі қандай деңгейде?

– Ауыл халқына медициналық көмектің қолжетімділігін қамтамасыз ету – біздің басты басымдықтарымыздың бірі. Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама аясында жаңа медициналық нысандардың құрылысы, қолданыстағы мекемелерге күрделі жөндеу жүргізу және медициналық жабдықтарды жаңарту жалғасуда. Мобильді медицина мен телемедицинаны дамытуға да ерекше мән берілуде. Заманауи цифрлық технологиялардың арқасында шалғай ауылдардың тұрғындары облыстық деңгейдегі мамандардан ірі қалаларға бармай-ақ қашықтан кеңес ала алады. Жедел медициналық жәрдем қызметін дамытуға да басымдық беріліп отыр. Биыл облыстың медициналық ұйымдарына 70 жаңа заманауи жедел жәрдем автокөлігі берілді. Бұл шақыртуға жету уақытын қысқартып, шұғыл медициналық көмектің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.

– Денсаулық сақтау саласындағы кадр тапшылығы жиі көтерілетін мәселе. Бұл бағытта қандай жұмыстар атқарылуда?

– Кадр мәселесі бүгінгі таңда өзекті бағыттардың бірі болып қала береді. Біз жас мамандарды өңірге, әсіресе ауылдық елді мекендерге тарту бойынша жүйелі жұмыстар жүргізіп келеміз. Медицина қызметкерлеріне әлеуметтік қолдау шаралары қарастырылған, қолайлы еңбек жағдайлары жасалуда, үздіксіз кәсіби білім беру жүйесі дамытылуда. Дәрігерлердің біліктілігін арттыруға, заманауи клиникалық хаттамаларды енгізуге және еліміздің жетекші медициналық орталықтарымен тәжірибе алмасуға ерекше көңіл бөлінеді. Біздің мақсатымыз – мамандарды тартумен ғана шектелмей, олардың дәл Алматы облысында еңбек етіп, кәсіби тұрғыдан дамуына қолайлы жағдай жасау.

– Соңғы жылдары денсаулық сақтау саласын цифрландыруға ерекше көңіл бөлінуде. Облыс тұрғындары қандай өзгерістерді сезіне бастады?

– Денсаулық сақтау саласын цифрлық трансформациялау – медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттырудың маңызды бағыттарының бірі. Бүгінде облыс тұрғындары дәрігердің қабылдауына электрондық жазылу, электрондық рецепттер, медициналық ақпараттық жүйелер және мобильді сервистерді кеңінен пайдаланады. Бұл күту уақытын едәуір қысқартып, медициналық көмекті анағұрлым қолжетімді әрі ашық етеді. Алдағы уақытта да цифрлық сервистерді жетілдіруді, жаңа ақпараттық технологияларды енгізуді және пациенттерге қашықтан кеңес беру мүмкіндіктерін кеңейтуді жалғастырамыз.

– Мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі – аурулардың алдын алу. Бұл жұмыс қалай ұйымдастырылған?

– Қазіргі заманғы медицина ең алдымен аурудың алдын алуға бағытталуы тиіс. Облыста жүрек-қан тамырлары ауруларын, онкологиялық ауруларды, қант диабетін және басқа да әлеуметтік мәні бар дерттерді ерте анықтауға арналған профилактикалық тексерулер мен скринингтік бағдарламалар тұрақты түрде өткізіліп келеді.

Сонымен қатар салауатты өмір салтын насихаттауға ерекше көңіл бөлінеді. Қонаев қаласында медицина қызметкерлерін, қоғамдық ұйымдардың өкілдерін, жастар мен облыс тұрғындарын біріктірген «Біздің таңдауымыз – денсаулық!» атты кең ауқымды фестиваль өтті. Осындай іс-шаралар азаматтардың өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.

– Бүгінде Алматы облысының денсаулық сақтау жүйесінің алдында қандай стратегиялық міндеттер тұр?

– Алдымызда ауқымды міндеттер тұр. Біз заманауи медициналық мекемелердің құрылысын жалғастырып, озық медициналық технологияларды енгізуге, кадрлық әлеуетті дамытуға, саланы цифрландыруға және алғашқы медициналық-санитариялық көмекті одан әрі нығайтуға басымдық береміз. Өңірдің экономикалық өсім нүктелерінде медициналық инфрақұрылымды дамытуға, инвестициялық жобаларды іске асыруға және медициналық көмектің сапасын одан әрі арттыруға ерекше назар аударылады. Басты мақсатымыз өзгермейді – Алматы облысының әрбір тұрғынының сапалы, қауіпсіз әрі қолжетімді медициналық көмек алуға қатысты конституциялық құқығының толық жүзеге асырылуын қамтамасыз ету. Мемлекет, медицина қауымдастығы және қоғам бірлесе әрекет еткен жағдайда ғана халықаралық озық стандарттарға және азаматтарымыздың үміт-тілегіне сай келетін заманауи денсаулық сақтау жүйесін қалыптастыра аламыз деп сенемін.

Қазақстан Республикасы Конституциясының 29-бабына сәйкес азаматтардың денсаулығын сақтауға құқығы бар және заңда белгіленген тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін алуға құқылы. Осы конституциялық кепілдікті іске асыру Қазақстан Республикасының мемлекеттік саясатының негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді.