Ауыл шаруашылығы саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың тұжырымдамалық тәсілдері

Ауыл шаруашылығы саласы – елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, өңірлерді дамытатын және мемлекеттің тұрақты экономикалық өсуіне ықпал ететін негізгі секторлардың бірі.Агроөнеркәсіптік кешеннің тиімділігі басқару процестерінің ашықтығы мен адалдығына тікелей байланысты. Сондықтан саладағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл – құқықтық қана емес, жүйелі және кешенді шешімдерді талап ететін стратегиялық міндет.

1. Превентивтілік қағидаты: алдын алу – басты басымдық
   Сыбайлас жемқорлықтың салдарымен күрескеннен, оның алдын алған әлдеқайда тиімді. Осы бағытта Комитет жемқорлық көріністеріне жағдай туғызатын факторларды жоюға бағытталған алдын алу шараларын кезең-кезеңімен енгізуде.

Негізгі тәсілдер:

• рұқсат беру құжаттарын рәсімдеу, қорытынды беру және мемлекеттік қызметтерді көрсету рәсімдерін барынша цифрландыру;
• фитосанитариялық бақылаумен байланысты тәуекелі жоғары процестерді міндетті түрде автоматтандыру;
• адам факторын барынша азайтуға бағытталған ашық және айқын шешім қабылдау алгоритмдерін қалыптастыру.

Мақсат – сыбайлас жемқорлық әрекеттеріне орын қалдырмайтын жүйе құру.

2. Ашықтық және есептілік: сенімнің негізі – жариялылық
   Мемлекеттік органның ашықтығы жемқорлықтың алдын алудың ең тиімді тетіктерінің бірі болып табылады. Комитет қоғаммен және бизнеспен өзара байланысты жүйелі түрде нығайтуда:

• тексерулер, зертханалық талдау нәтижелері, реагирлеу шаралары және қызметтік зерттеулер бойынша мәліметтер ашық есептер түрінде жарияланады;
• азаматтар мен кәсіпкерлердің өтініштерін қабылдайтын жедел байланыс арналары, «жедел желі» және цифрлық сервистер жұмыс істейді;
• инспекторлар қызметінде қолданылатын нормативтік құқықтық актілер, әдістемелер мен стандарттардың қолжетімділігі қамтамасыз етіледі.

Есептілік пен жариялылық қоғам сенімін арттырып, жемқорлық тәуекелдерін төмендетеді.

3. Кадр саясаты: кәсіби құзырет пен әдеп – мемлекеттік қызметтің өзегі

Күрделі сараптаманы және жоғары кәсібилікті талап ететін салалар жемқорлыққа әсіресе осал келеді. Сондықтан Комитет кадр саясатына ерекше назар аударады:

• қызметкерлерді іріктеу және бағалау кезінде олардың білімімен қатар, жеке адами қасиеттерін де ескеру;
• мемлекеттік қызметшілерді қызметтік әдеп, антикоррупциялық мінез-құлық және заң талаптары бойынша жүйелі оқыту;
• тәлімгерлік, қызметтік әдеп стандарттары және лауазымды тұлғалардың жеке жауапкершілігі арқылы жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру.

Білікті әрі әдепті кадрлар – адал мемлекеттік қызметтің іргетасы.

4. Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тиімді саясат осал тұстарды нақты айқындаусыз іске аспайды. Осы мақсатта Комитет:

• бақылау-қадағалау қызметі, рұқсат беру құжаттарын беру, сараптама жүргізу, мемлекеттік сатып алу және өзге де бағыттар бойынша жемқорлық тәуекелдеріне талдау жасайды;
• жемқорлыққа жағдай жасайтын факторларды анықтау үшін процестерге тұрақты түрде ревизия жүргізеді;
• басшылардың жеке жауапкершілігі, объективтілік және рәсімдердің ашықтығына негізделген мықты ішкі бақылау жүйесін қамтамасыз етеді.

Тәуекелге негізделген тәсіл ықтимал бұзушылықтарды уақтылы жоюға мүмкіндік береді.

5. Қоғаммен, бизнеспен және халықаралық серіктестермен өзара іс-қимыл

Жемқорлыққа қарсы саясат оқшау түрде тиімді іске аспайды. Комитет:

• фитосанитариялық және ветеринариялық рәсімдер, ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты мен импорты мәселелері бойынша бизнеспен тығыз байланыс орнатады;
• мемлекеттік органдар қызметіне мониторинг жүргізетін қоғамдық ұйымдармен ынтымақтасады;
• басқару мен өнім сапасын бақылау саласындағы озық халықаралық тәжірибелерді енгізу үшін халықаралық құрылымдармен жұмыс жүргізеді.

Тек бірлесе отырып қана адал әрі тұрақты аграрлық саланы қалыптастыра аламыз.

6. Цифрлық трансформация – жемқорлыққа қарсы күрестің басты құралы

Цифрландыру – тек техникалық шешім емес, жемқорлық тәуекелдерін төмендетудің тұжырымдамалық тәсілі. Комитет:

• фермерлер мен кәсіпкерлер үшін жеке байланыстарды жоятын электрондық сервистерді енгізуде;
• өзге мемлекеттік органдармен деректерді интеграциялау арқылы негізсіз кідірістерді және манипуляция жасау мүмкіндіктерін азайтуда.

Ашық цифрлық орта – адал әрі тиімді мемлекеттік қызметтің платформасы.

Ауыл шаруашылығы саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл – қысқа мерзімді шара емес, адалдық, жариялылық және жауапкершілік қағидаттарына негізделген ұзақ мерзімді стратегия. Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеті осы тәсілдерді жүйелі түрде іске асырып, қоғам сенімін арттыруға, мемлекет мүддесін қорғауға және саланың тұрақты дамуына жағдай жасауға бағытталған жұмыс жүргізуде.

Біздің ортақ басымдығымыз – Қазақстан Республикасының әрбір азаматының мүддесіне қызмет ететін, әділ, тиімді және жемқорлықтан ада мемлекеттік бақылау жүйесін қалыптастыру.

 

Агроөнеркәсіптік кешендегі

мемлекеттік инспекция

комитетінің төрағасы

С. Қаныбеков