Мемлекеттік кепілдік берген құқықтық көмек

 

Қазақстан Республикасы өзін демократиялык, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде бекітеді, оның ең жоғарықұндылықтарды адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтарды болып табылады. Әркімнің білікті заңгер алуға құқығыбар көмек.

Қазақстан Республикасының заңнамасында азаматтарды осы құқығын іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында заң көмегінің мынадай насындары көзделген: өтеулі негізде көрсетілетін білікті заң көмегі, мемлекеттік кепілдік білікті берген заң көмегі, кешенді әлеуметтік білікті заң көмегі.

Егер «Адвокаттық қызмет және білікі заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы және Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше белгіленбесе, білікті заң көмегін көрсету туралы жазбаша шарт негізінде жеке және заңды тұлғаларға ақылы түрде көрсетілетін заң көмегі өтеулі негіздегі заң көмегі деп танылады.

Кешенді әлеуметтік білікті заң көмек және мемлекет кепілдік берген білікті заң көмек түрлері болып табылады көмек олар тегін негізде көрсетіледі. Алайда, кешенді әлеуметтік заң көмегі адвокатпен заң көмегіне жүгінген сәттен бастап және іс бойынша қорытынды құқықтық шешім қабылданғанға дейін құқықтық сүйемелдеумен жасалатын өтеусіз заң көмегі туралы жасалған шарт негізінде көрсетілетінін түсіну керек.

Кешенді әлеуметтік білікті заң көмегін көрсету әлеуметтік жауапкершілікті іске асыру нысандарының бірі болвп табылады және ерікті түрде жүзеге асырады.

Кешенді әлеуметтік білікті заң көмек көрсетілуі мүмкін келесі санаттағы адамдар:

1) Қазақстан Республикасының әлеуметтік қорғау туралы заңнамасына сәйкес арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж адамдарға;

2) атаулы әлеуметтік көмекке құқығы бар адамдарға;

3) Ұлы Отан соғысының қатысушыларына және жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысының қатысушыларына теңестірілген адамдарға;

4) басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлеріне;

5) бірінші және екінші топтардағы мүгедектігі бар адамдарға;

6) жасына байланысты зейнеткерлерге;

7) арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында тұратын қарттар мен мүгедектігі бар адамдарға;

8) мүгедектігі бар балаларды жалғыз өзі тәрбиелеп отырған не қамқорлығында кәмелетке толған мүгедектігі бар адамдары бар адамдарға көрсетілуі мүмкін.

Мұны ескеру керек, кешенді әлеуметтік білікті заң көмегі азаматтық сот ісін жүргізу шеңберінде кәсіпкерлік қызметке байланысты даулар бойынша көрсетілмейді.

Өз кезегінде, мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегі жеке және заңды тұлғаларға құқықтық кеңес беру түрінде көрсетіледі. «Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы» Қазақстан Республикасының Заңында және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген негізде және тәртіппен оны алуға құқығы бар.

Құқықтық консультация беру түріндегі мемлекет кепілдік берген заң көмегі келесі санаттағы адамдарға:

1) алименттер өндіріп алу, зейнетақы мен жәрдемақылар тағайындау, ақтау, босқын немесе қандас мәртебесін алу мәселелері бойынша жеке тұлғаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмағандарға;

2) мәртебесіне немесе жағдайына байланысты құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету және қорғау мәселелері бойынша сексуалдық зорлық-зомбылық, адам саудасы, терроризм актісі құрбандарына не азаптауларға ұшыраған құрбандарға;

3) асыраушысының қайтыс болуынан келтірілген зиянды өтеу мәселелері бойынша жеке тұлғаларға;

4) жұмысына байланысты денсаулығының зақымдануынан келтірілген не қылмыстық құқық бұзушылықпен келтірілген зиянды өтеу мәселелері бойынша жеке тұлғаларға;

5) Ұлы Отан соғысына қатысушылар, жеңілдіктер бойынша Ұлы Отан соғысына қатысушыларға теңестірілген адамдар, сондай-ақ басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, мерзімді қызметтегі әскери қызметшілер, бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар адамдар, жасы бойынша зейнеткерлер болып табылатын, кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес мәселелер бойынша жеке тұлғаларға;

6) кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес мәселелер бойынша көпбалалы отбасыларға;

7) кәсіпкерлік қызметпен байланысты емес мәселелер бойынша жан басына шаққандағы орташа айлық кірістері облыстарда, республикалық маңызы бар қалаларда, астанада белгіленген кедейлік шегінен төмен табысы аз адамдарға (отбасыларға) осы Заңда және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен көрсетіледі.

Бұдан басқа, соттарда, қылмыстық қудалау органдарында, өзге де мемлекеттік органдарда және мемлекеттік емес ұйымдарда жеке тұлғалардың мүдделерін қорғау және білдіру түріндегі мемлекет кепілдік берген білікті заң көмегі:

1) Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасына сәйкес әкімшілік жауаптылыққа тартылатын адамға;

2) Қазақстан Республикасының азаматтық процестік заңнамасына сәйкес талап қоюшыға не жауапкерге және Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізу туралы заңнамасына сәйкес талап қоюшыға;

3) Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасына сәйкес күдіктіге, айыпталушыға, сотталушыға, сотталған адамға, ақталған адамға, жәбірленушіге осы Заңда және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен көрсетіледі.

Мемлекет кепілдік берген тегін заң көмегін алу мәселелері бойынша Ақмола облыстық адвокаттар алқасына 87021181172 телефон нөмірі бойынша, Ақмола облысының заң консультанттары палатасына 87057450257, сондай-ақ Ақмола облысының Әділет департаментіне 8 (716 2) 40-15-08 хабарласуға болады.