Республикалық маңызы бар қала, астана, облыстық және аудандық маңызы бар қалалар шегінде жер учаскесіне құқықтар алу

     Республикалық маңызы бар қалаларда, елордада, сондай-ақ облыстық және аудандық маңызы бар қалалардың шегінде орналасқан жер учаскелері елді мекендердің жерлері санатына жатады. Бұл жерлер тұрғын үй құрылысына, кәсіпкерлік нысандарды, әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды орналастыруға арналған және қалалардың дамуы үшін маңызды рөл атқарады.

Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес азаматтар мен заңды тұлғалар жер учаскесіне жеке меншік құқығын немесе уақытша жер пайдалану құқығын ала алады. Сонымен қатар, қала аумағындағы барлық жерлер жеке меншікке берілмейтінін ескеру қажет. Ортақ пайдаланудағы жерлер — көшелер, жолдар, саябақтар, скверлер мен алаңдар — беруге жатпайды.

Жер учаскесіне құқық келесі тәсілдер арқылы берілуі мүмкін:

• жер учаскесін мемлекеттік меншіктен әкімдік шешімімен беру;
• жер учаскесін аукцион (сауда) арқылы алу;
• бұрын берілген жер учаскесін сатып алу;
• азаматтық-құқықтық мәмілелер арқылы (сатып алу-сату, сыйға тарту, мұрагерлік).

Кәсіпкерлік және коммерциялық мақсаттағы жер учаскелері, әдетте, аукцион арқылы ұсынылады.

Жер учаскесін алу үшін азамат немесе заңды тұлға уәкілетті органға өтініш береді. Өтінішті:

• Халыққа қызмет көрсету орталығы (ХҚКО) арқылы;
• kz электрондық үкімет порталы арқылы;
• немесе әкімдікке тікелей (қызмет түріне байланысты) беруге болады.

Өтініште жер учаскесін пайдалану мақсаты, болжамды орналасқан жері және сұралатын құқық түрі (жеке меншік немесе жер пайдалану) көрсетіледі. Өтінішке жеке басын куәландыратын құжаттар және мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында көзделген өзге де құжаттар қоса беріледі.

Өтініш түскеннен кейін жер учаскесін беру мүмкіндігі қаланың бас жоспарына, егжей-тегжейлі жоспарлау жобасына, жердің нысаналы мақсатына және қала құрылысы талаптарына сәйкес қарастырылады. Қарау нәтижесі бойынша өтініш берушіге жер учаскесін беру туралы шешім немесе бас тарту себептері көрсетілген жауап жолданады.

Қала аумағындағы жер учаскелеріне инженерлік желілерге, санитариялық-қорғау аймақтарына немесе қорғау аймақтарына байланысты шектеулер мен ауыртпалықтар қойылуы мүмкін. Сондықтан бұл мәліметтерді алдын ала нақтылау ұсынылады.

Жер учаскесіне меншік немесе жер пайдалану құқығы мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін ғана туындайды. Тіркеусіз жер учаскесі ресми түрде рәсімделген болып саналмайды.

Жер учаскесін алу немесе рәсімдеу алдында оның құқықтық мәртебесін, нысаналы мақсатын және шектеулердің бар-жоғын әкімдіктен немесе ХҚКО-дан алдын ала нақтылау ұсынылады. Бұл артық шығындар мен құқықтық даулардың алдын алуға мүмкіндік береді.