17 маусым күні СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінде департамент басшысының орынбасары Т.Л. Горлованың төрағалығымен 2026 жылдың 5 айындағы бақылау мақсатында сатып алу нәтижелері және биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) мен тағам өнімдерінің жарнамасын сақтау мәселелері бойынша семинар өткізілді.
Іс-шараға аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының мамандары, Солтүстік Қазақстан облысының кәсіпкерлік субъектілерінің өкілдері және «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының өкілдері қатысты.
Семинар барысында 2026 жылдың 5 айындағы бақылау мақсатында сатып алу қорытындылары, оны жүргізу кезінде туындайтын проблемалық мәселелер, сондай-ақ ББҚ мен тағам өнімдерінің жарнамасына қойылатын талаптарды сақтау мәселелері қаралды. Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар өздерін қызықтырған сұрақтарға жауап алып, пікір алмасты және осы бағыттағы өзара іс-қимылды жетілдіру бойынша ұсыныстарын ортаға салды.Қазіргі әлемде тұрмыстық химия күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналды. Жуғыш заттар мен тазартқыштар үйді таза ұстауға, гигиена мен жайлылықты қамтамасыз етуге көмектеседі. Өнімдерді дұрыс таңдамау, сақтамау және қолданбау адам денсаулығына ықтимал қауіп төндіруі және қоршаған ортаға теріс әсер етуі мүмкін. Кір жууға арналған өнімдерді таңдауға ерекше назар аудару қажет, өйткені жуғаннан кейін және жеткіліксіз шаюдан кейін матада жуғыш заттардың қалдықтары қалуы мүмкін, олар адамның терісімен тікелей байланыста болады және тітіркенуді, аллергиялық реакцияларды және денсаулыққа басқа да жағымсыз әсерлерді тудыруы мүмкін.
Тұрмыстық химияға:
- кір жууға арналған ұнтақтар мен гельдер;
- мата жұмсартқыштар;
- ыдыс жууға арналған жуғыш заттар;
- тазалау және дезинфекциялау құралдары;
- ағартқыштар мен дақ кетіргіштер;
- жиһаз, шыны және сантехника күтіміне арналған құралдар жатады.
Қазіргі өндірушілер құрамы, мақсаты және қолдану тәсілі бойынша ерекшеленетін өнімдердің кең ассортиментін ұсынады.
Кір жуғыш затты таңдағанда бірнеше маңызды факторларға назар аударған жөн.
- Өнімнің құрамы
Потенциалды зиянды химиялық компоненттердің, атап айтқанда фосфаттар мен хлордың ең аз мөлшері бар өнімдерге артықшылық беру керек. Қазіргі заманғы экологиялық таза өнімдерде биологиялық ыдырайтын компоненттер бар және денсаулыққа және қоршаған ортаға зияны.
- Матаның түрі
Матаның әртүрлі түрлері үшін арнайы құралдарды қолдану қажет. Дұрыс таңдалмаған өнім түс жоғалуына, матаның деформациясына немесе киімнің қызмет ету мерзімінің төмендеуіне әкелуі мүмкін.
- Жасы және денсаулық жағдайы
Балаларға арналған заттарды жуу үшін хош иіссіз және бояғышсыз гипоаллергенді өнімдерді қолдану ұсынылады. Аллергиялық реакцияларға бейім адамдарға «гипоаллергенді» деп белгіленген құралдарды да таңдауы керек. «Хош иісті-косметикалық өнімдердің қауіпсіздігі туралы» Кеден одағының ТР 009/2011 техникалық регламентінің талаптарына сәйкес 3 жасқа дейінгі балалар үшін қауіпсіздікті бағалаудан өткен және осы жас санатына арналған арнайы балалар гигиеналық құралдарын ғана пайдалану ұсынылады. Сабын таңдағанда зиянды компоненттері, бояғыштары және күшті хош иісі жоқ, нейтралды pH деңгейі бар құралдарға басымдық беру керек. Балаларға арналған сабын терінің табиғи қорғаныс қабатын бұзбай, жұмсақ тазартуы тиіс.
- Шығарылу түрі
Қазіргі таңда кір жууға арналған құралдар әртүрлі формада ұсынылады:
- ұнтақтар;
- сұйық гельдер;
- капсулалар;
- таблеткалар.
Сұйық өнімдер суда жақсы ериді және матадан оңай шайылады, бұл терінің тітіркену қаупін азайтады.
Денсаулыққа жағымсыз әсерлердің алдын алу үшін келесі ұсыныстарды орындау қажет:
- өнімдерді өндірушінің нұсқаулығына сәйкес қатаң қолдану;
- ұсынылған дозадан аспау;
- тұрмыстық химияны түпнұсқа қаптамада сақтау;
- өнімдерді балалардың қолы жетпейтін жерлерде сақтау;
- жуғаннан кейін бөлмені мұқият желдету;
- әртүрлі химиялық заттарды араластырмау.
Құрамында хлор бар ағартқыштар мен дезинфекциялау құралдарын қолданған кезде ерекше сақ болу керек.
Жалған тұрмыстық химия құралдары — бұл танымал брендтердің атын жамылып заңсыз өндірілген немесе сатылған, немесе құрамы мен қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейтін өнімдер. Мұндай өнімдер сапасыз немесе қауіпті компоненттерден тұруы мүмкін, олар аллергиялық реакцияларды, терінің тітіркенуін, улануды және денсаулыққа басқа да жағымсыз салдарларды тудыруы мүмкін.
Тұрмыстық химияны сатып алғанда қаптаманың тұтастығына, өндіруші туралы ақпаратқа, шығарылған күні мен жарамдылық мерзіміне назар аударған жөн, сонымен қатар өнімді тек ресми сауда орындарынан сатып алу керек. Сертификатталған өнімді пайдалану тұтынушылардың денсаулығы мен қауіпсіздігін сақтаудың маңызды шарты болып табылады. Тұрмыстық химияның заманауи құралдары күнделікті өмірді едәуір жеңілдетеді, бірақ оларды қолдану жауапкершілікті қажет етеді. Кір жууға арналған құралдарды дұрыс таңдау киімнің сапасын сақтауға, аллергиялық реакциялар қаупін азайтуға және барлық отбасы мүшелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Тұрмыстық химияны ұтымды пайдалану, нұсқаулықтарды сақтау және сапалы өнімді таңдау халықтың денсаулығы мен әл-ауқатын сақтаудың маңызды шарт болып табылады.
СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінде халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында мемлекеттік бақылау мен қадағалаудың жаңа тәсілдерін енгізу мәселелері бойынша семинар өтті. Іс-шара 2026 жылғы 10 маусымда Әдеп жөніндегі уәкіл — Департамент басшысының орынбасары С.М. Барменбаевтың төрағалығымен және аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармалары мамандарының қатысуымен өтті. Семинар барысында бақылау және қадағалау субъектілеріне (объектілеріне) қатысты мемлекеттік бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру және жүргізудің жалпы тәртібінің өзекті мәселелері, білім беру саласындағы ерекше бақылау мен қадағалау субъектілеріне (объектілеріне) қатысты мемлекеттік бақылау мен қадағалау, тергеп-тексеру жүргізу тәртібі, сондай-ақ бақылау үшін сатып алуды жүргізу тетіктері мен оның нәтижелері бойынша қабылданатын шаралар қарастырылды.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 803-бабы талаптарына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаларды рәсімдеу мәселелеріне ерекше назар аударылды.
Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар пікір алмасып, тәжірибелерімен бөлісті, өздерін қызықтырған сұрақтарға жауап алды. СҚО санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінде Департамент басшысының орынбасары А.С. Күшбасовтың төрағалығымен аса қауіпті және карантиндік инфекциялардың әкелінуі мен таралуының алдын алу жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу мәселелеріне эпидемиологиялық қадағалау бойынша облыстық семинар өтті. Семинар жұмысына аса қауіпті инфекциялар бойынша эпидемиологиялық қадағалауды жүзеге асыратын аумақтық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармаларының мамандары, сондай-ақ өңірдің медицина қызметкерлері қатысты. Семинар барысында әлемдегі, Қазақстан Республикасындағы және Солтүстік Қазақстан облысындағы аса қауіпті инфекциялар бойынша эпидемиологиялық ахуалдың өзекті мәселелері қаралды. Қатысушыларға бруцеллез, туляремия және сібір жарасы ошақтарындағы эпидемиологиялық қадағалауды ұйымдастыру, аталған аурулардың клиникалық көрінісі, диагностикасы мен емдеу ерекшеліктері, сондай-ақ зертханалық диагностика мәселелері бойынша баяндамалар ұсынылды. Биологиялық материалды іріктеу және тасымалдау қағидаларына, сондай-ақ ілеспе құжаттарды ресімдеу тәртібіне ерекше назар аударылды. Семинар қорытындысы бойынша қатысушылар пікір алмасып, тәжірибелерімен бөлісті. Қойылған сұрақтарға жан-жақты жауаптар беріліп, эпидемиологиялық қадағалауды жетілдірудің алдағы бағыттары талқыланды.Бурабай кентінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ұйымдастыруымен «Денсаулық сақтау саласындағы тиімді коммуникациялар» атты семинар-тренинг өтті. Іс-шара өңірлік баспасөз қызметтері қызметкерлерінің және денсаулық сақтау органдарындағы ақпараттық жұмысқа жауапты мамандардың кәсіби құзыреттерін арттыруға бағытталды.Тренингтің негізгі мақсаты – бұқаралық ақпарат құралдарымен тиімді өзара іс-қимыл жасау бойынша практикалық дағдыларды дамыту, сондай-ақ дағдарыстық коммуникациялар құралдарын жетілдіру.Екі күндік бағдарлама аясында қатысушылар коммуникациялық стратегияны қалыптастырудың заманауи тәсілдерін, дағдарыстық жағдайларда әрекет ету алгоритмдерін, ақпараттық күн тәртібін қалыптастыру және қоғамдық пікірді басқару әдістерін меңгерді. Сондай-ақ нақты жағдайларды (кейстерді) практикалық тұрғыда талдауға, бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс істеуге, түсініктемелер мен баспасөз хабарламаларын дайындауға, журналистермен тиімді қарым-қатынас орнатуға ерекше назар аударылды.Спикерлер мен сарапшылар ретінде медиакоммуникациялар, PR және дағдарысқа қарсы басқару салаларының мамандары сөз сөйледі.Тамақтан улану халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Улану патогендермен, токсиндермен немесе химиялық заттармен ластанған тағамды жеу салдарынан пайда болады.Тамақтан улану - сапасыз немесе ластанған тағамдарды жегеннен кейін пайда болатын ауру. Оған себеп көбінесе сальмонеллалар, стафилококктар, ішек таяқшасы сияқты бактериялар, сондай-ақ олардың токсиндері. Тамақтан уланудың негізгі себептері - азық-түлікті сақтау шарттарының бұзылуы (температуралық режим), термиялық өңдеудің жеткіліксіздігі, сақтау мерзімдерінің бұзылуы, жеке гигиена ережелерінің бұзылуы, тоғыспалы ластану (шикі өнімнің дайын өніммен байланысы), сапасыз суды пайдалану және қоғамдық тамақтану объектілерінде санитариялық талаптардың сақталмауы. Тамақтан улану белгілері - жүрек айну, құсу, диарея, іш ауруы, дене температурасының жоғарылауы, жалпы әлсіздік.Егер бұл белгілер пайда болса, уақтылы медициналық көмекке жүгіну керек.Тамақтан уланудың алдын алу үшін келесі алдын алу шараларын сақтау қажет:Осы ұсыныстардың барлығын орындау Сіздің денсаулығыңызды сақтайды! Өзіңізді сақтаңыз және сау болыңыз!Балалардың және жасөспірімдер арасындағы жарақаттану медициналық-әлеуметтік проблемалардың бірі болып қалады, себебі бұл көбінісіне денсаулық жағдайына, өмір сапасына әсер ететін ауыр зардаптарға әкеледі, ал кейбір жағдайларда мүгедектік пен өлімге әкеледі.
Балалардың жарақаттануының ең көп таралған себептерінің бірі тұрмыстық жарақаттар, құлаулар, суға батуы, жол-көлік оқиғалары, күйіктер, уланулар және электр тогының соғуы болып табылады. Жазатайым оқиғалардың көп бөлігі ересектердің жеткіліксіз бақылауы және қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтамау салдарынан болады.
Ең қауіпті жағдайлардың бірі – балалардың терезеден құлауы. Жыл сайын мұндай жағдайлар балалардың ауыр жарақаттануына және қаза болуына әкеледі.
Жазатайым оқиғалардың алдын алу үшін:
- кішкентай балаларды қараусыз қалдырмау;
- жиһазды терезелерге жақын қоймау;
- терезелерді ашуды шектеуге арналған арнайы құлыптағыштарды пайдалану; · масаға қарсы торлар балаларды құлаудан қорғамайтынын есте ұстау;
- балалармен қауіпсіздік ережелері туралы үнемі түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет.
Балалардың белсенді ойындар ойнағанда, спортпен айналысқанда және серуендегенде жарақаттанудың ең көп кездесетін себептерінің бірі құлаулар болып табылады.
Жарақаттану тәуекелін азайту үшін:
- балалардың қауіпті жерлерде ойнауына жол бермеу;
- велосипед, роликтер мен самокаттарды тепкен кезде қорғау құралдарын (шлемдер, шынтақ және тізелік қорғағыштар) пайдалану;
- үйде және ойын алаңдарында қауіпсіздік шараларын сақтау қажет.
Ерекше назар күйіктің алдын алуға бөлу:
- балалардың қолы жетпейтін жерде сіріңке, оттық және жанғыш заттарды сақтау;
- ыстық тамақты, шәйнектерді, үтіктерді және электр құралдарын қараусыз қалдырмау;
- балалардың ашық отқа және жылыту құралдарына қол жеткізуін шектеу қажет.
Жазғы маусымда балалардың өліміне себеп болатын негізгі факторлардың бірі суға бату болып табылады.
Негізгі профилактикалық шаралар:
- балаларды су айдындардың жанында қараусыз қалдырмау;
- балаларды суда қауіпсіз мінез-құлық дағдыларына үйрету;
- суда жүзу кезінде және қайықпен жүргенде құтқару жилеттерін пайдалану;
- тек рұқсат етілген және жабдықталған жерлерде ғана жүзу;
- балалардың ересектердің қадағалаусыз суға жақындауына жол бермеу.
Ересектердің тіпті қысқа мерзімді бақылаудың жоқтығы салдарынан трагедиялық оқиғаларға әкелуі мүмкін. Тұрмыстық химиялық заттар, дәрі-дәрмектер, қышқылдар және басқа да қауіпті заттар балалардың қолы жетпейтін, жабық жерде:
- дәрі-дәрмектерді және химиялық заттарды тағамдық өнімдерден бөлек сақтау;
- қауіпті сұйықтықтарды сусын бөтелкелеріне құймау;
- электр розеткаларын арнайы тығындармен жабу;
- балалардың бұзылған электр құралдарымен және сымдармен қатынасуына жол бермеу қажет.
Профилактиканың маңызды бағыты – балалардың жолдарда қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру болып табылады. Ата-аналарға:
- балаларын ерте жастан жол қозғалысы ережелерімен таныстыру;
- жолды тек белгіленген жерлерде ғана кесіп өту;
- автокөлікте балаларға арналған ұстағыштарды және қауіпсіздік белдіктерін пайдалану;
- өз үлгісімен жол қозғалысы ережелерін сақтауды көрсету керек.
Жасөспірімдер арасында темекіні, алкогольдік өнімдерді, электрондық темекілерді, вейптерді және психоактивтік заттарды қолданудың таралуы алаңдаушылық тудырады. Бұл заттарды қолдану денсаулыққа кері әсер етеді:
- жүрек-қан тамырлар және тыныс алу жүйесінің жұмысын бұзады;
- тәуелділіктің қалыптасуына әкеледі;
- психоэмоционалдық жағдайды нашарлатады;
- жасөспірімдердің оқу үлгерімін және әлеуметтік бейімделуін төмендетеді.
Алдын алу үшін:
- балалар, жасөспірімдер және ата-аналар арасында үнемі ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу;
- жастардың денсаулыққа пайдалы өмір салтына деген құштарлығын қалыптастыру;
- спорттық және ойын-сауық шараларын дамыту;
- тәуекел тобын уақтылы анықтау;
- кәмелетке толмағандарға темекі және алкогольдік өнімдерді сатуды бақылауды күшейту қажет.
Жарақаттанудың, суға батудың, балалардың терезеден құлауының алдын алу, сондай-ақ темекіні, алкогольді және психоактивтік заттарды тұтынудың алдын алу қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды міндеттері болып табылады. Ата-аналардың, педагогтардың, медицина қызметкерлері мен қоғамның бірлескен жұмысы ғана балалардың денсаулығы мен өмірін сақтауға мүмкіндік береді.
Өзіңізді және балаларыңызды сақтаңыз!
Іс-шара барысында Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің Дін істері басқармасының өкілі мемлекеттік қызметшілердің деструктивті діни ағымдардың қызметіне тартылуына жол бермеу мәселесі бойынша баяндама жасады.Сондай-ақ Департамент басшысының орынбасары – Әдеп жөніндегі уәкілБұдан бөлек, қатысушылар прокуратура органдарының ұсынуларын, әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі соттың жекеше қаулысын, сондай-ақ 2026 жылдың I тоқсанындағы әкімшілік іс жүргізу нәтижелерін талқылады.Семинар-кеңес қорытындысы бойынша заңнама талаптарын сақтау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және қызметтік әдеп нормаларын сақтау мәселелері бойынша тиісті түсіндірмелер мен ұсынымдар берілді.Сіздерді шын жүректен келе жатқан қасиетті Құрбан айт мерекесімен құттықтаймыз! Бұл ұлық мереке мейірімділік, ізгілік, бірлік пен рухани тазарудың символы болып табылады. Құрбан айт әр шаңыраққа тыныштық, береке, татулық пен молшылық әкелсін!Қасиетті Құрбан айт мерекесі қарсаңында тұрғындарға мал сату, сою және тағам дайындау кезінде санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды сақтау қажеттігін еске саламыз. Бұл тағамнан уланудың, жіті ішек инфекциялары мен аса қауіпті жұқпалы аурулардың алдын алуға көмектеседі.Мал сату және сою кезінде: малды сату мен құрбан шалуды тек арнайы белгіленген орындарда жүргізу, жануарларға ветеринариялық құжаттардың болуы, сою орындарында санитариялық талаптарды сақтау: су, кәріз жүйесінің болуы, қалдықтарды уақтылы шығару және жою, қызметкерлердің медициналық кітапшаларының болуын және жеке гигиенаны сақтауын қамтамасыз ету қажет.Үй жағдайында: қол жууға жағдай жасау, бөлмелерді тұрақты түрде желдетіп отыру, өнімдерді тек қауіпсіздігін растайтын құжаттары бар сенімді орындардан сатып алу, үйде дайындалған консервілерді қолданар алдында 15-20 минут термиялық өңдеуден өткізу, тез бұзылатын тағамдарды дайындалғаннан кейін бірден тұтыну және сақтау талаптары бұзылған жағдайда пайдаланбау, инфекциялық және тері ауруларының белгілері бар адамдарды тағам дайындауға жібермеу ұсынылады.Тамақтану нысандары мен мешіттерде: суық және ыстық сумен үздіксіз қамтамасыз ету, қол жууға және кептіруге арналған құралдардың болуы, желдету және кондиционерлеу жүйелерінің жарамды жұмыс істеуі, тағам өнімдеріне құжаттардың болуы, санитариялық талаптардың сақталуы, қызметкерлерде медициналық кітапшалардың болуы және күнделікті ауысым алдындағы медициналық тексеруден өтуін қамтамасыз ету қажет.Санитариялық талаптарды сақтамау тағамнан улануға және жұқпалы аурулардың халық арасында таралуына әкелуі мүмкін.Жедел ішек инфекциялары — бактериялар мен вирустар арқылы туындайтын және көбінесе ластанған азық-түлік, су, лас қолдар мен тұрмыстық заттар арқылы таралатын аурулар тобы.Аурудың жасырын кезеңі 6 сағаттан 2 тәулікке дейін созылуы мүмкін. Ең жиі кездесетін қоздырғыштарға сальмонеллалар, шигеллалар (дизентерия қоздырғыштары), ротавирустар мен энтеровирустар жатады. Ішек инфекцияларына 5 жасқа дейінгі балалар, егде жастағы адамдар, асқазан-ішек жолдарының созылмалы аурулары бар тұлғалар және иммунитеті әлсіреген азаматтар аса бейім келеді.Жұқтырудың алдын алу үшін қарапайым профилактикалық шараларды сақтау қажет: азық-түлік өнімдерінің жарамдылық мерзімін мұқият тексеру, көкөністер мен жемістерді ағын сумен жақсылап жуу, бұзылу белгілері бар өнімдерді тұтынбау, тағамды сақтау талаптарын сақтау және дайын тағамдарды бөлме температурасында екі сағаттан артық қалдырмау.Тамақ ішер алдында тағамды мұқият қыздыру, сондай-ақ шикі және дайын өнімдердің жанасуына жол бермеу ұсынылады. Жеке бас гигиенасына ерекше көңіл бөлу қажет — тамақтанар алдында, дәретханаға барғаннан кейін және ас дайындау кезінде қолды сабынмен үнемі жуу керек.Азық-түлікті жәндіктер мен кеміргіштерден қорғау маңызды. Ішуге және ас дайындауға тек қайнатылған немесе бөтелкедегі суды пайдалану, ашық су көздерінен су ішпеу және тек арнайы жабдықталған орындарда шомылу, судың ауызға түсуінен сақтану қажет.Қарапайым профилактикалық шараларды сақтау денсаулықты қорғауға және жедел ішек инфекцияларының таралуының алдын алуға мүмкіндік береді. Аурудың алғашқы белгілері пайда болған жағдайда уақытылы медициналық көмекке жүгіну қажет.